Кіріспе

1992 жылғы Мартин Круз Смиттің қылмыс романы.

«Қызыл алаң» – Мартин Круз Смиттің қылмыс романы, оқиғасы негізінен 1991 жылдың 6-21 тамызы аралығында Мәскеу, Мюнхен және Берлин қалаларында өрбітеді. Бұл «Горький паркі» мен «Полярлық жұлдыз» романдарының жалғасы болып табылады және оқиғалар Кеңес Одағының құлау кезеңіндегі тергеуші Аркадий Ренконың басынан өткен оқиғаларды көрсетеді.

Қорытынды

Кеңес Одағының әлеуметтік және экономикалық құрылымы күйрей бастағанда Аркадий Ренко Мәскеу милициясына тергеуші болып қайта орналастырылады. Ол заңсыз саудамен айналысатын топты таратқан кезде, оның сенімді хабаршысы қорқынышты жарылыстан қаза табады. Қайтыс болған хабаршының пәтеріндегі факс машинасы "Қызыл алаң қайда?" деген түсініксіз сұрақтан арылмайды. Бұл сұрақ нақты бір жерге қатысты емес, супрематизм ағымының өкілі Малевичтің картинасы, Екінші дүниежүзілік соғыстан бері жоғалып кеткеннен кейін қара нарықта қайта пайда болады. Бірақ, оқиға 1991 жылғы тамызда Қызыл алаңда және оның төңірегінде, сондай-ақ Мәскеу қаласының барлық аймағында болған тамыз төңкерісіне бұрылады, бұл бұрынғы Кеңес Одағының ыдырауына себеп болады. Романның бір тармағы Аркадий Ренконың өміріндегі жалғыз ғана махаббаты Ирина Асановамен кездесуіне арналған. Ирина Аркадийға қызығушылық танытпағандықтан, ол оны өз жолына жібереді. Алайда, Ренконың жақында қайтыс болған әкесінен кешігіп келген хабар оны Иринаны қайтару үшін соңғы, шешімді әрекет жасауға жетелейді.

Сюжет

Қазір Аркадий Ренко Мәскеуге оралғаннан кейін, ұйымдасқан қылмыс пен Совет Одағының құлауынан туындаған экономикалық дағдарыстың салдарынан қалада тәртіп сақтауға күш салады. Жаңа Мәскеудегі тәртіпсіздік оған тікелей сезіледі, өйткені оның хабарласушыларының бірі, орыс-еврей қара нарық саудагері Руди Розен, жарықшаммен өлтіріледі. Бұл қылмысқа күдікпен қаралатын топтардың арасында жаңа советтік «кәсіпкерлер» мен әрдайым қиындық тудыратын шешендер бар. Розеннің пәтерін қарап тұрғанда Аркадий «Қызыл алаң қайда?» деген сұрақ қойылған факсты алады, сондай-ақ Германиямен, әсіресе Мюнхенмен байланыстарды табады. Ол сондай-ақ Горький паркінде бірге болған, ұзақ уақыттан бері жоғалған сүйіктісі Ирина Асанованың даусын естиді, ол жақында ашылған американдық «Азаттық» радиосының Мюнхендегі хабаршысы болып жұмыс істейді. Германиямен байланыстарды анықтаған сайын, Аркадий өз еліндегі қысымға қайта тап болады, тіпті серігінің өліміне де ұшырайды. Ол прокурорды ресми емес мәлімдемемен Германияға баруға көндіреді. Розен ісі бойынша ізденістер жүргізеді, Иринамен қайта байланысуға тырысады, бірақ ол онымен қарым-қатынас жасағысы келмейді. Бірақ ол неміс полиция офицері Петер Шиллермен тартысты, бірақ пайдалы қарым-қатынас орнатады, ол атасының Генрих Гиммлердің өнер коллекционері болғанын, әсіресе кеңес үкіметі қудалаған революциялық авангардтық орыс өнерін жинағанын айтады. Аркадий Иринаның «Азаттық» радиосындағы әріптесі Макс Альбовтан бәсекелес табады, ол бұрын Мәскеуде кездескен еді және Розенмен байланысы бар деген күдік туады. Ирина Аркадийге деген ұнатпаушылығына өкінеді, өйткені ол оның суреттелгенідей мансапқор емес екенін білгеннен кейін, үшеуі де Берлинге барады. Көрмеде Малевичтің «Қызыл алаң» атты авангардтық туындысы көрсетіледі. Аркадий өзінің қазіргі серіктерінің іске қатысы бар екенін түсінеді және үлкен, қауіпті өнер контрабандасының ісіне тап болады. Аркадийді үнсіздендіру үшін оны шешен көшбасшысы Махмудтың өліміне кінәлайды және жазадан қашуға мәжбүр болады. Суретті алуды ұйымдастырып, Аркадий мен Ирина коммунистік партияның консерваторларының төңкерісін білгеннен кейін Мәскеуге қайта оралады. Ол бұл тұзақ екенін біліп, айырбастауды ұйымдастырады. Мәскеу облысында суреттер сақталған жерде болған атыс кезінде Аркадий мен Макс қашып, төңкеріс пен наразылықтың арасында жасырынады. Аркадий бұрышқа тіреліп, бірақ шешендердің тобы құтқарады, олар көшбасшыларының өлімінің нақты себебін білген. Иринамен бірге олар Ресейдің жаңа парламенті - Ақ үйге қарай танкілердің жүргенін көріп, наразылық білдірушілер мен журналистермен бірге тұрады.