Кіріспе
1984 жылы Пол Мазурскийдің түсірген "Гадсондағы Мәскеу" фильмі – 1984 жылы түсірілген американдық романтикалық комедиялық драма. Сценарийін Пол Мазурский жазып, режиссерлік еткен. Басты рөлде – АҚШ-қа сапар барысында елден қашқан совет цирк музыканты Робин Уильямс. Фильмде Мария Кончита Алонсо (оның американдық кинодағы тұңғыш дебюті), цирк клоуны Элья Баскин, КГБ қызметкерлерінің бірі Савелли Крамаров, музыканттың иммиграциялық адвокаты Алехандро Рей және оның алғашқы американдық меймандосы және досы Клеавант Деррикс ойнаған. Фильм 1984 жылдың 6 сәуірінде көрсетілімге шықты.
Moscow on the Hudson is a 1984 American romantic comedy drama film, written and directed by Paul Mazursky, starring Robin Williams as a Soviet circus musician who defects while on a visit to the United States. It co stars María Conchita Alonso (in her American film debut), Elya Baskin as the circus clown, Savely Kramarov as one of two KGB apparatchiks, Alejandro Rey as the musician's immigration attorney, and Cleavant Derricks as his first American host and friend. The film was released on April 6, 1984.
Сюжет
Владимир Иванов, Мәскеу циркінің саксофонист, өзінің үлкен отбасымен бірге көп адам тұратын пәтерде тұрады. Ол туалет қағазы мен аяқ киім сатып алу үшін сағаттар бойы кезекте тұрады. Циркке тағайындалған аппаратчик Борис Владимирді репетицияға кешіккені үшін сынға алып, Нью-Йорк қаласына сапарды өткізіп алуы мүмкін екендігі туралы ескерткенде, Владимир Бориске Владимирді кешіктірген кезектегі аяқ киімді береді. Иванов досы Анатолийдің "Лада" машинасында жүргенде, Анатолий көлікке арналған отын сатып алу үшін қара базардағы автокөлік бензин дилерінен тоқтап қалады. Достары бензин сатушы Анатолийдің құмыраларын толтыруын күтіп тұрғанда, екеуі ағылшын тілін үйреніп жатыр. Цирк труппасы Нью-Йоркке өнер көрсетуге жіберіледі. Анатолий дезертирліктан басқа ештеңе айтпаған, бірақ оны жүзеге асыруға көңілі жете алмайды; Владимир, бұл жоспарға немқұрайлы және ақымақ деп қарсылық білдірген, кенеттен оны жасауға шешім қабылдайды. Ол өзінің кеңес бақылаушыларынан қашып, Блумингдейлдің парфюмериялық сөресі артында кеңсе қызметкері Люция Ломбардоның итәгінің астында жасырынып жүр. Полиция мен ФБР келген кезде Владимир өзінің бақылаушыларына және ақауларына қарсы шығып, жаңалық камералары түсіріледі. Владимирдің қолындағы киім, қалтасындағы ақша және Мәскеудегі қызына сатып алуды жоспарлаған көк джинсы ғана қалады. Лионель Уизерспун, Владимирді оның ресейлік басқарушыларынан қорғаған күзетші, оны Лионельдің анасымен, жұмыссыз әкемен, әпкесімен және бабасымен бірге тұру үшін Харлемге алып барады. Бұл Владимирдің Мәскеудегі отбасына ұқсас өмір сүру тәртібі. Өзгелерге жанашыр иммиграциялық заңгер және Кубадан қоныс аударған Орландо Рамирестің көмегімен Владимир көп ұзамай АҚШ-тағы өмірге бейімделеді. Владимир ағылшын тілін білмейтіндігіне және бұрынғы КГБ қызметкерлерінің қатерінен қорқатынына қарамастан жұмыс іздеуге тырысады. Ол бастапқыда автобус жүргізушісі, Макдоналдс кассасы, жаяу жүргінші саудагері және лимузин жүргізушісі болып жұмыс істейді. Бұл жұмыс Владимирге өз пәтерінде тұруға мүмкіндік берсе де, ол қайтадан саксафонды кәсіби түрде ойнайтынына күмәндана бастайды. Владимир Люциямен қарым-қатынас жасайды. Лусияның американдық азамат болуын атап өту үшін ұйымдастырылған тойда Владимир оған үйленуді ұсынады, бірақ ол бас тартады және бір ұрыс-керіс болғаннан кейін онымен ажырасады. Лионель кәмелетке толмаған ұлына жақын болу үшін Алабамаға қайтуға шешім қабылдайды. Алайда, Владимирдің отбасының хатында оның әжесі қайтыс болғаны туралы тағы бір жаман хабар келеді. Қайғылы Владимир көңіл күйін жеңілдету үшін орыс түнгі клубына барады. Ол үйіне мас күйінде оралғанда, екі жас жігіт оны тонап алады. Ол оқиға туралы полицияға өзінің адвокаты Орландомен бірге хабар береді; екеуі тамақханаға барады, онда Владимир өзінің бақытсыздықтары туралы айтады. Өзінің де ресейлік қоныс аударған адам екенін білдірген бір мықты кісімен кездескен кезде Владимир АҚШ-та өмір сүрудің бақытын түсінеді. Көп ұзамай Люция Владимирмен қайта кездеседі, оған үйленуге дайын емес екенін, бірақ иммигрантпен бірге өмір сүруді қалайтынын айтады. Лайонел Алабамадан оралып, Владимирдің лимузин жүргізуші қызметін ауыстырады. Владимир өзінің бұрынғы КГБ-ның басқарушысымен кездеседі, ол қазір хот-дог сататын көше сатушысы. Ол Владимирдің қоқан-лоқысын болдырмау үшін КСРО-дан қашуға мәжбүр болғанын мойындайды, бірақ Нью-Йорк қаласын бағалай бастады. Владимир көп ұзамай түнгі клубта жұмыс табады, онда ол қайтадан саксофонда ойнайды.
Өндіріс
Режиссер Мазурскийдің айтуынша, фильм идеясының бастауы режиссердің атасының 80 жылдай бұрын Украинадан Ресей арқылы көшіп келген оқиғасы болған. Сценарийді жазу барысында режиссер орыс иммигранттарымен байланысып, алғаш рет Ресейге сапар шекті. "Көптеген ресейліктер", - деді режиссер сол кезде, - "жалпы өмір сүруге тырысып бақты. Бірақ өз елінен кеткен әрбір ресейлік өте қадір тұтатын нәрсені артында қалдырады. Олар үшін бұл қатты сынақ, сондықтан олардың батылдығына таң қалуға болады." Фильмнің Мәскеудегі түсірілімдері үшін көптеген орындар қарастырылғаннан кейін, Мазурский Bavaria Studios ұсынған мүмкіндіктер мен шынайы "Шығыс Еуропалық көшенің" толық бақылауына ие болуына байланысты Мюнхенді таңдады. Уильямс фильмге дайындалу үшін қарқынды курспен орыс тілін үйренді, сонымен қатар саксофонда ойнауды да меңгерді.
Сот ісі
Нью-Йорк қаласының жоғарыдан көрінісін, ал одан әрі Мәскеу мен Ресейді бейнелейтін плакат суретші Саул Штайнбергтің сотқа шағымдануына себеп болды. Штайнберг фильм плакаты оның 1976 жылғы "The New Yorker" журналының мұқабасындағы "9-шы авенюден қарағанда әлемнің көрінісі" атты танымал суретінің авторлық құқығын бұзғанын айтты. Аудандық сот онымен келісіп, Steinberg v. Columbia Pictures Industries, Inc., 663 F. Supp. 706 (S. D. N. Y. 1987) ісі бойынша Штайнбергке қанағаттандыру шешімі шығарды.
Қабылдау
Фильм кассада орташа табыс әкелді, билет сатылымынан 25 миллион доллар түсті. Metacritic сайтында 11 рецензия негізінде 67% баға алды. The New York Times газетінің Винсент Канби фильм туралы: «Жаман ойластырылмаған, керісінше, аяқталмаған, толық ойластырылмаған сияқты» деген пікір білдірді, сондай-ақ Канби Владимирдің Блумингдейлдегі дезертирлік көрінісін фильмнің ең қызықтысы деп атады; «жатақ кезең, онда әдемі киімдегі сатушылар, кеңестік құпия полициясының қызметкерлері, дүкеннің жарнама бөлімінің қызметкерлері, Нью-Йорк полициясы және Федералдық тергеу бюросының агенттері әркім өзінің мақсатымен жұмыс істейді». The New Yorker журналының Паулин Каел бұл «трагедия туралы керемет комедия» екенін, ал «шығармашыл және жұмсақ» болғандықтан, бұл фильм Мазурскийдің ерекше поэзиялық стилін ең жақсы көрсетеді» деп жазды, бірақ «фильмнің комедиялық ритмі (көңіл-күйі емес) соңғы үштен бірінде әлсірейді».