Кіріспе

Жойылған өкілдер туысы

Гипакрозавр (мағынасы "ең биік кесірткеге жақын" [грекше υπο, hypo = кем + ακρος, akros, биік], себебі ол Тираннозавр сияқты үлкен болмаса да, оған жақын болды) – қазтұмсық динозаврлар туысы, сыртқы түрі Кортитозаврға ұқсас. Кортитозавр сияқты, оның да биік, қуыс дөңгелек қыртысы болған, бірақ ол соншалықты үлкен және түзу емес еді. Ол 75-67 миллион жыл бұрын, Альберта, Канада және Монтана, АҚШ-тың соңғы бор дәуірінде кездесетін екі түрдің қалдықтарынан белгілі, және Солтүстік Америкада жақсы сақталған қалдықтарынан белгілі ең соңғы қуыс қыртысты қазтұмсық. 1990 жылдары H. stebingeri-ге жататын ұялар, жұмыртқалар және балапандар табылар алдында, бұл туыс жақсы зерттелмеген болатын.

Ашу және тарихы

Гипакрозаврдың типтік қалдықтары 1910 жылы Барнум Браун Америка табиғи тарих мұражайы үшін жинаған. Біраз уақыттан кейін Ричард Сванн Лулл мен Нельда Райт Монтана штатының Екі медицина формациясынан алынған Америка табиғи тарих мұражайының скелетін (AMNH 5461) Прохенозаврдың үлгісі деп анықтады. Бұл және басқа таксондар 1970 жылға дейін жарамды туыстар ретінде қабылданды, содан кейін Питер Додсон «хенеозаврлардың» басқа ламбеозаврлардың жасөспірімдері болуы мүмкін екенін көрсетті. Ол көбінесе Динозаврлар паркі формациясының бұрынғы туыстары – Corythosaurus және Lambeosaurus туралы зерттегенімен, Cheneosaurus қазіргі Hypacrosaurus altispinus-тың жас жеке тұлғаларынан құралғанын болжады. Бұл идея қабылданып, оған профильде биік арқаға ие болуына себеп болды. Бас сүйегінің қуыс тігісі Corythosaurus-қа ұқсас, бірақ жоғарғы жағында сүйір, биіктігі аз, ені кең және артқы жағында кішкентай сүйекті шығыршығы бар. Жануардың өмір сүргеніне көп уақыт болды деп есептеледі. Қазтұмсықтардың көпшілігі сияқты, оның қаңқасы ерекше емес, бірақ кейбір жамбас бөлшектері ерекшеленеді. Басқа қазтұмсықтар сияқты, ол екі аяқты/төрт аяқты шөп жейтін жануар болған. Екі белгілі түрі – H. altispinus және H. stebingeri, ерекше ерекшеліктері арқылы типтік әдіспен ажыратылмайды, себебі H. stebingeri ертеректегі Lambeosaurus пен кейінгі Hypacrosaurus арасындағы аралық түр ретінде сипатталған.