Кіріспе

Бенриси (弁理士) – жапондық заңгер, зияткерлік меншік құқығы саласында жұмыс істеуге арнайы лицензия алған. Бенрисилердің көпшілігі патенттік құқықта маманданған, бірақ авторлық құқық, сауда белгісі, әділетсіз бәсекелестік және коммерциялық құпиялар құқығы салаларында да жұмыс істеуге құқылы. Бенрисилер ағылшын тілінде көбінесе «патенттік адвокаттар» деп аталғанымен, олардың біліктілігі кейбір жайттар бойынша АҚШ және Германиядағы патенттік адвокаттардан өзгеше. Бенрисилердің міндетті түрде заңгерлік білімі болуы қажет емес. Бенрисилер басқа елдердегі патенттік мамандарға қарағанда кеңірек өкілдік құқықтарына ие, олар клиенттерді әкімшілік іс жүргізуде және зияткерлік меншік құқықтарына қатысты соттан тыс келіссөздерде өкілдік ете алады. Бенриси емтиханы (弁理士試験 бенриши шикен) зияткерлік меншік құқығының кең ауқымын (патент, пайдалы модель, дизайн, сауда белгісі, келісімдер, авторлық құқық және әділетсіз бәсекелестік құқығы) және құқық пен ғылымның шектеулі салаларын қамтиды. Бенриси емтиханы үш кезеңнен тұрады: бірінші кезең – көп таңдаулы сұрақтарға жауап беру, екінші кезең – эссе жазу, ал үшінші кезең – ауызша емтихан. 2012 жылғы мәліметтер бойынша Жапонияда 9300 бенриси жұмыс істейді, бұл көрсеткіш АҚШ-тағы адам санына шаққандағы көрсеткішпен шамалас. Кәсіпке қабылдану тек бенриси емтиханының төмен өту үлесімен (2008 жылы шамамен 7%, 1997 жылға дейін 3%-дан кем) реттеледі. Жапонияның патенттік бюросы және үкіметтік шенеуніктер Жапонияның заңгерлік кәсіптеріндегі реформалардың жалпы бағытында мамандыққа көбірек адамдарды тартуға қызығушылық танытуда. АҚШ-тың патенттік агенттерінен өзгеше, бенриси сауда белгісіне қатысты өтініштерді қарауға, клиенттерге авторлық құқық және лицензиялау мәселелерінде көмек көрсетуге, сондай-ақ кейбір сот процестерінде және кедендік тәркілеулерде клиенттерді өкілдік етуге құқылы.

Тарих

Бенриши мамандығы Германияның патенттік заңдарынан алынған, оны Мейдзи дәуірінде Жапония көшірген. Бенриши заңы (弁理士法 benrishi hō) 1921 жылы қабылданды және 20-шы ғасырдың соңына дейін дерлік өзгеріссіз сақталды. 2001 жылы, он жылдық экономикалық дағдарыстан кейін, Бенриши заңы өзгертілді, соның нәтижесінде патент жүйесіндегі бенришидің рөлі күрт өзгерді. Бенришилерге кеден соттарында және төреліктегі қарсыластық іс жүргізуде клиенттерді өкілдік етуге рұқсат берілді. 2002 жылы заң тағы да қайта қаралып, бенришилерге адвокаттармен бірлесіп немесе тәуелсіз түрде сотта клиенттерді қорғауға мүмкіндік берілді. Бенришилер Жапон патенттік кеңсесінің Trial Board (үш әкімшілік сот судьясынан тұратын) жағымсыз шешіміне қарсы клиенттің мүддесін қорғайтын Интеллектуалдық меншік жоғары сотына (ексклюзивті юрисдикция) шағымдану үшін заңды өкіл ретінде құқық алды, тіпті Жоғарғы Сотқа дейін (Бенриши заңының 6-бабы). Бенришилер талаптар орындалса, құқық бұзу туралы істерді де өкілдік ете алады (Бенриши заңының 6bis бабы).

Сынақтың мазмұны

Патенттік сенімді тұлға емтиханының мақсаты – патенттік сенімді тұлға болуға ниеттенген адамның патенттік сенімді тұлға болу үшін қажетті білімдері мен қолданбалы дағдыларының бар-жоғын анықтау. Патенттік сенімді тұлға емтиханын сәтті тапсырып, тәжірибелік оқуын аяқтағандар патенттік сенімді тұлға болып табылады. Патенттік сенімді тұлға емтиханы жазбаша және ауызша емтихандардан тұрады, ал ауызша емтиханға тек жазбаша емтиханды сәтті тапсырғандар ғана жіберіледі. Жазбаша емтиханға тест сұрақтарынан тұратын емтихан және эссе жазу емтиханы кіреді, ал эссе жазу емтиханына тек тест сұрақтарынан тұратын емтиханды сәтті тапсырғандар ғана қатыса алады.

Ауызша сараптама

Бұл емтиханды жазбаша емтиханды сәтті тапсырғандар тапсырады. Емтихан өнеркәсіптік меншік құқықтарына қатысты заңдар мен нормативтік құжаттарды қамтиды.