Кіріспе
Chunkey (сондай-ақ chunky, chenco, tchung kee немесе hoop and stick game) – Америка түпкіліктілерінің ойыны. Ойын дискі тәрізді тастарды жерге домалатып, оларға найза тастау арқылы, найзаны тоқтаған тасқа мүмкіндігінше жақын түсіруді мақсат етеді. Ол қазіргі АҚШ-тың Кахокия аймағында (қазіргі Сент-Луис, Миссури қаласының маңында) шамамен 600 жылдары пайда болған. Чункей аймақ тұрғындарын (яғни кахокиандарды, фермерлерді, көшпенділерді және тіпті қонақтарды) біріктіру үшін арналған үлкен ареналарда, көлемі 19 гектарға дейін жететін, көп көрермендерге арналған алаңдарда ойналған. Миссисиппи мәдениетінің шамамен 1500 жылы құлдырауынан кейін де ойын ойнала берді. Оның түрлі нұсқалары Солтүстік Американың әртүрлі жерлерінде таралған. Алғашқы этнограф Джеймс Адейр бұл атаудың мағынасын "қиын еңбек" деп аударған.
Chunkey (also known as chunky, chenco, tchung kee or the hoop and stick game ) is a game of Native American origin. It was played by rolling disc shaped stones across the ground and throwing spears at them in an attempt to land the spear as close to the stopped stone as possible. It originated around 600 CE in the Cahokia region of what is now the United States (near modern St. Louis, Missouri). Chunkey was played in huge arenas as large as 47 acres (19 ha) that housed great audiences designed to bring people of the region together (i. e. Cahokians, farmers, immigrants, and even visitors). It continued to be played after the fall of the Mississippian culture around 1500 CE. Variations were played throughout North America. Early ethnographer James Adair translated the name to mean "running hard labor".
Графикалық бейнелеу
Соқыр бишісі / жауынгер / шұңқыр ойнағыш Оңтүстік-Шығыс салтанатты кешенінің маңызды мифологиялық тұлғасы болды. Бұл тақырыптың көптеген әртүрлі бейнелері Американың оңтүстік-шығысы мен орталық-батысында кездеседі. Оның бейнелеуінің көптеген ғасырлары бойы белгілі бір ерекше мотивтер қайталанады:
тұрыс – Шұңқыр ойнағышының көптеген графикалық бейнелері қатысушыны тас доңғалақты лақтыру актісінде көрсетеді. сынған таяқ – Шұңқыр таяғы әдетте сыпырылған таяқ ретінде көрсетіледі, ол көбінесе сынған болады. Мифологиялық циклда бұл ойынның аяқталғанын, тіпті жеңіліске ұшырауды білдіруі мүмкін. Шұңқыр таяқтары археологиялық қазбаларда көбінесе табылмайды, бірақ Кахокия 72 үйіндісінде шұңқыр тастарының жанында табылған мыс қабықшасы ерекше жағдай болуы мүмкін. Колониялық дәуірдің басында ол Оңтүстік-Шығыс Американың үндістері арасында әлі де ең танымал ойын болды. Мускогилердің шұңқыр алаңдары – мұқият тазартылған және тегістелген үлкен аумақ, екі жағында да жартастармен қоршалған, ортасында бір бағана және екі жағында тағы екеуі болуы мүмкін. Бұл бағаналар жергілікті халықтардың тағы бір ойыны – таяқпен ойнауға пайдаланылды. Тастар өзіндік құнды заттар болғандықтан, жеке адамдарға емес, қалаға немесе руға тиесілі болды және мұқият сақталды. Черокилер өз ойындарында тас доңғалақтың шұңқыр таяғындағы белгілі бір белгілерге қаншалықты жақын екендігіне қарай бағалады. Чикасолар ойынды дискке ең жақын адам үшін бір ұпаймен, егер ол дискке тисе, екі ұпаймен аяқтады. Шоктолар өз ойындарын 4 метр ені және 30 метр ұзындығы бар алаңда ойнады. Бұл таяқтар гикори ағашынан жасалған, алдыңғы жағында төрт, ортасында бір және екінші жағында екі ойық болды. Ұпай қай тізімнің дискке жақын екендігіне байланысты есептелді. Ойын ойыншы он екі ұпайға жеткенде аяқталады.
stance – Many graphic representations of the chunkey player show the participant in the act of tossing the stone roller. broken stick – The chunkey stick is usually shown as a stripped stick, almost always broken. In the mythological cycle, this may signify that the game is over, if not defeat itself. Chunkey sticks are usually not found in archaeological excavations, although a copper sheath found next to chunkey stones at Cahokias Mound 72 may be an exception. In the early colonial era, it was still the most popular game among American Indians of the Southeast. Muscogee chunkey yards were a large carefully cleared and leveled area, surrounded by embankments on either side, with a pole in the center, and possibly two more at either end. The poles were used for playing another indigenous game – stickball. The stones, valuable objects in themselves, were owned by the town or clans, not by individuals, and would be carefully preserved. Cherokees scored their game in terms of how close the stone was to certain marks on the chunkey stick. Chickasaws scored their game with a point for the person nearest the disc, two if it was touching the disc. Choctaws played their game on a yard 12 feet (4 m) wide by 100 feet (30 m) in length. Poles were made of hickory wood, with four notches on the front end, one in the middle, and two at the other end. The score depended on which set of notches was closest to the disc. The game ended when a player had reached twelve points.