Кіріспе

Уильям Рэндольф Херст атындағы грек театры, жергілікті жерде жай ғана Грек театры деп белгілі, – 8500 орындық грек театры. Ол АҚШ-тың Калифорния штатындағы Беркли университетіне тиесілі және оның басқаруында. Грек театрында Беркли джаз фестивалі, поп, рок және әлемдік музыка концерттері, Беркли университетінің бітірушілердің салтанатты жиындары, белгілі тұлғалардың кейдегі сөздері және басқа да шаралар өтеді. Бұрын сөз сөйлегендердің қатарында президент Теодор Рузвельт, Уильям Рэндольф Херст, епископ Десмонд Туту және Далай-лама бар.

Сәулет

Хёрст грек театры 1903 жылы 1894 жылдан бері амфитеатр ретінде пайдаланылып келген, "Бен Уид амфитеатры" деп белгілі ашық алаңның орнында салынды. Жобаға Калифорния университетінің президенті Бенджамин Иде Уилер қолдау көрсетті. Театр құрылысын газет империясының иесі Уильям Рэндолф Хёрст қаржыландырды және оның құрметіне аталды. Грек театры Джон Гейлен Ховард жобалаған университеттегі алғашқы ғимарат болды. Театр дизайны ежелгі грек театры – Эпидавр театрының үлгісімен жасалған. 1957 жылы сәулетші Эрнест Борн жобалаған сахна артындағы жертөлелік кеңістік қосылды. 1982 жылы ол тарихи ескерткіштердің ұлттық тізіміне енгізілді.

Тарих

Грек театры 1903 жылдың 24 қыркүйегінде Аристофанның «Құстар» пьесасын студенттер қоюымен ресми түрде ашылды. Дегенмен, 1903 жылдың мамыр айында құрылысы толық аяқталмаған театрда Нью-Йорктен Уилердің досы болған президент Теодор Рузвельттің сөйлеген сөзімен бітірушілердің салтанатты жиыны өтті. 1967 жылы Grateful Dead тобы Грек театрында алғаш рет өнер көрсетті және 1989 жылға дейін барлығы 29 концерт өткізді. Арада жылдар өткен сайын Грек театрында жүздеген музыкалық және театр өнерпаздарының қойылымдары көрсетілді. Грек театры сонымен қатар көптеген жылдық шараларға ұйымдастырылды, оның ішінде факультеттердің бітіру салтанаты, жоғары оқу орнын бітіруші түлектердің салтанатты жиыны және әр жылғы Стэнфордпен өтетін үлкен ойынға дейінгі оттық шарасы. Калифорния университетінің президенттері мен Беркли университетінің ректорларының Жарғы күні салтанаты мен қызметке орналасу рәсімдері Грек театрында белгілі бір ерекшеліктермен өткізілді, мысалы, 1962 жылғы Жарғы күні салтанаты, онда президент Джон Ф. Кеннеди сөз сөйледі – ол Калифорния ескереу стадионында, оның сыйымдылығы артық болғандықтан өткізілді. Another Planet Entertainment 2004 жылы Грек театрындағы концерттерді ұйымдастыру бойынша эксклюзивті өкіл болды.

Физикалық құрылымы

Грек театры – екі негізгі компонентпен сипатталатын мықты құрылым: отыруға арналған орын және сахна. Боулз Холлдың солтүстігінде, Гейли Роудтың үстінде орналасқан табиғи амфитеатрде жатқан бұл орын, батысқа қарай бағытталған ашық кеңістік құру үшін төбенің жартылай дөңгелек пішінін пайдаланады. Отыру орнының жоғарғы бөлігінде шөпті үйінді орналасқан, ол төмен қарай беткеймен түсетін 19 қатарлы бетон орындықтарға жалғасады, батыс жағындағы биік классикалық сахнаға қарап жартылай шеңбер құрайды. Құрылымында 11 қатар өтеді, оның 9-ы жоғарыда, ал 11-і төменде орналасқан кіреберістерді қамтиды. Сахнаға ең жақын төменгі қабаттарда 28 мүсінделген тас орындықтар бар. Сахнаның үш жағын биік қабырғалармен, оған дориялық бағаналар мен антаблементтер бекітілген, ал екі шетінде шаршы тіректер орналасқан. Орталық сахна кіреберісі – ерекше көзге түсетін ерекшелік, ол жұмыртқа және жебе пішіндерімен әшекейленген консольдермен сүйенген классикалық антаблетурасы бар эдикула нысанындағы монументалды есікті қамтиды. Қосымша кіреберістер сахнаның екі жағында орналасқан. Сахна артындағы аумақ солтүстік және оңтүстік жағынан қоймалармен және қосалқы үй-жайлармен шектелген. Басты театрға кіру сахнаның солтүстігінде және оңтүстігінде орналасқан бетон террасалар мен баспалдақтар арқылы жүзеге асырылады. 1957 жылғы жөндеу жұмыстарының инженер-консультанты Уолтер Штайлберг өз зерттеулеріне сәйкес, құрылымда болат арматураның жоқтығын анықтады.

Маңыздылығы

Грек театрының сәулеттік маңызы және айналағы ортамен үйлесімділігі оның тартымдылығының ең маңызды аспектілері болып табылады. Осы пікірді қолдай отырып, Говард былай деді: «Монументалды және мерекелік сипатты біріктіретін бұл құрылыс түрі бірден әсерлі де, әсем. Таза, қарапайым, алып классикалық формалар төбелер мен шатқалдардың пішіндерімен керемет үйлеседі». Бұл сән-салтанат пен сыртқы әсемдіктің үйлесімі құрылыстың мәнін ашады, сонымен қатар Университеттің алғашқы жылдарындағы зияткерлік және демократиялық идеалдарын көрсетеді. Ерекше айта кетерлік жайт, бұл грек үлгілерінен шабыттанған штаттағы тұрақты ашық ауадағы алғашқы театр болды. Архитектор Эрнест Борн бұл театрды «құрылыс, аспан және бақтың абыройлы жиынтығы» деп атады және ол ұзақ жылдар бойы Университеттің философиясының символы болып табылады. Бастапқыда Университет жоспарларына енбегенмен, ол Джон Гейлен Ховардтың сәулеттік көрінісінің бірінші аяқталған жобасы болды. Алғашқыда «Бен Уид амфитеатры» деп аталған бұл орын 1894 жылдан бері жыл сайынғы «Үлкендер мерекесін» қабылдап келеді. Президент Бенджамин Ид Уилер осы орынды Университет шаралары үшін маңызды кеңістікке айналдыруды ұсынды, ал қаржыландыру Уильям Рэндольф Херсттен алынды. Архитектура тарихшысы Джоан Дрейпер жобаға қатысқан негізгі тұлғалардың Беркли мен грек өмірі арасындағы ұқсастықтарды байқағанын атап өтті. Эпидавр театрының үлгісін алған Говард, артқы қабырғасында кариатидалармен және 10 000 орындыққа арналған орындықты айнала қоршалған екі қатарлы колоннадамен кеңейтуді жоспарлады, бәрі мәрмәрмен қапталады. Алайда, қаржылық қиындықтар жеке донорлардың грек дизайнындағы жазулы мәрмәр орындықтарды ұсынуына әкеліп соқты, нәтижесінде жоспарлар қысқартылды. Говард пен Джулия Морганның жоспарлар бойынша ынтымақтастығы, мүмкін құрылысты бақылауы да жобаның мұрасын одан әрі байытты. Грек театры 1903 жылдың 16 мамырында, толыққанды болмаса да, алғаш рет пайдаланылды, сол күні Президент Теодор Рузвельттің бітіру салтанатындағы сөзі оқылды. Ресми ашылу 1903 жылдың 24 қыркүйегінде өтті, онда Аристофанның «Құстар» пьесасының түпнұсқа грек тіліндегі үзінділері орындалды. 1957 жылы Эрнест Борн жаңа гримерлік бөлмелер, кіреберістер, жарықтандыру және шатыр сияқты жаңарулар енгізді. Бұл жаңарулар негізгі құрылымнан ажыратылып немесе біріктірілген, оның сәулеттік тұтастығын бұзбай, оны толықтырады.