Кіріспе

Руфус Портер (1 мамыр 1792 – 13 тамыз 1884) – американдық суретші, өнертапқыш және Scientific American журналын құрған адам.

Танымал отбасы

Руфус Портер ескі колониялық Жаңа Англия отбасынан тегін шығарған. Отбасының АҚШ-қа алғашқы көшіп келгендері Мэри және Джон Портер (шамамен 1600–1676 жж.) болды, олар 17 ғасырдың басында Англияның Дорсет қаласынан Массачусетс штатының Салем қаласына көшіп келді. Джон 1676 жылы қайтыс болғанда, ол Салем, Денверс, Венхэм, Беверли, Топсфилд және Боксфорд, Массачусетс қалаларын қамтитын, сол аймақтағы ең ірі жер иесі болды. Кейінгі ұрпақтарының арасында Руфустың арғы атасы Бенджамин Портер де болды. Бенджамин 1716 жылы Батыс Боксфордқа көшіп, ондағы ең бай адамға айналды. Оның ұрпақтарында дін қызметкерлері, дәрігерлер, заңгерлер, саудагерлер, әскер полковнигі, кеме капитаны, математика профессоры және бірнеше заң шығарушылар бар. Ол Генри Уодсворт Лонгфеллоумен, құрметті Руфус Кингпен (Англиядағы елші) және Харриет Бичер Стоудың анасы Харриет Портер Бичермен туыс болды. Отбасылық шаруашылық Руфус Портердің ата-анасы Әбигейл мен Тайлер Портерге көшті.

Туған жері мен білімі

Портер Массачусетс штатының Батыс Боксфорд қаласында дүниеге келді. Ол алты баланың бірі болған. Оның әкесі Тайлер Портер, ал анасы Әбигейл Джонсон еді. Руфус 4 жасында мектепке барды. 1801 жылы отбасының фермасы сатылып, Руфус 9 жасқа толғанда отбасы Мэн штатына көшіп кетті. Олар қазір Бриджтон қаласының бөлігі болып табылатын Плезант Маунтин Горде тұрды. 12 жасында Руфус Фрайбург академиясында алты ай оқыды. 1807 жылы ол аяқкиімшінің шәкірті болды.

Неке

1815 жылы Руфус Мэн штатының Портленд қаласында тұратын Юнис Твомблиге (1795–1848) үйленді және олардың он баласы болды, оның ішінде: Стивен Твомбли Портер (1816–1850); Руфус Кинг Портер (1820–1903); Сильван Фредерик Портер (1823–?); Джон Рэндольф Портер (1825–?); Эдвард Лерой Портер (1827–?); Нэнси Адамс Портер (1829–1877); Эллен Аугуста Портер (1831–?); және Вашингтон Ирвинг Портер (1834–1836).

Саяхат

1816 жылы Портер Коннектикут штатының Нью-Хейвен қаласында тұратын болды, онда би мектебі ашып, портреттер салуды бастады. 1818 және 1819 жылдары ол Тынық мұхитының солтүстік-батысына және Гавайи аралдарына сауда сапары жасады, ал 1819 жылы Портер сурет салуға қайта оралды. Ол Нью-Йорк, Нью-Джерси, Мэриленд және Вирджиния штаттарында атпен және жаяу жүріп, портреттер салды. 1825-1845 жылдар аралығында ол Коннектикут, Массачусетс, Мэн, Нью-Гэмпшир, Вермонт және оңтүстікке қарай Вирджинияға дейін 160-қа жуық үй мен қонақүйді әсемдеді. Портер өнерін Жаңа Англияның барлық айманына таратты. Оның қабырға суреттері көбінесе құрғақ сылақ қабырғаларға үлкен форматта, қолмен бояу және штамптаудың үйлесімімен салынды. Кейбір суреттер толық түсті, ал кейбіреулері монохромды болды, ал жапырақтары кейде суретшінің щеткасымен боялмай, пробкамен басылып жасалды. Ол көбінесе фреска салған үйдің иелерінің портреттерін де салып берді.

Екінші неке

1849 жылы ол Массачусетс штатының Роксбери қаласынан Эмма Таллман Эдгарға (1820–?) үйленді және тағы алты баланың әкесі болды. Руфус Франк Портерден (1859–?) басқа барлық балалары нәресте шағында қайтыс болды, оны Фрэнк Руфус Портер деп те атайды.

Өнертапқыш

Осы уақыттың көп бөлігінде және одан кейін Портер жемісті өнертапқыш болды. Оның қайтыс хабарында оның "су турбиналары, жел диірмендері, ұшатын кемелер, айналмалы қозғалтқыштар және ауыл шаруашылығы еңбегін барынша азайтуға арналған түрлі құрылғыларды ойлап тапқан ұзақ және пайдалы қызметі" сипатталған. 1845 жылы ол Scientific American атты жаңа апталық басылымды іске қосты, бірақ 10 айдан кейін оны Орсон Десейк Мунн мен Альфред Элли Бичке сатты.

Әуе кемесі

1849 жылы Портер 50-100 жолаушыға арналған 800 футтық бумен жұмыс істейтін әуе кемесін салуды жоспарлады, мақсаты Калифорниядағы алтын асыруға шахтерлерді жеткізу болды. Ол Бостон мен Нью-Йоркте бірнеше модельдер жасап, сынақтан өткізген. Нью-Йорк пен Калифорния бағыты бойынша билет сатуды жариялап, 200 долларлық билетке 50 доллар алдын ала төлем қабылдап, құрылыс жұмыстарын дереу бастады. Оның алғашқы "әуежайы" 240 фут ұзындықта болды, бірақ оны дауыл қиратты. Сол жылы ол 700 футтық жаңа нұсқасын жаңа демеушілермен бірге бастады, алайда Алғыс айту күні толыққандай дирижабльді көрсетіп тұрғанда, тәртіпсіз келушілер сутегімен толтырылған қапты жыртып, оны жойды. 1854 жылы оның үшінші әрекеті техникалық мәселелерге байланысты сәтсіз аяқталды.

Өлім және мұра

Портер 1884 жылғы 13 тамызда ұлы Руфус Франк Портердің (1859 ?) Коннектикут штатының Вест-Хейвен қаласындағы үйінде қайтыс болды. Ол Коннектикут штатының Вест-Хейвен қаласындағы Оук-Гроув зиратында жерленген. "Ғылыми Америка" журналындағы Портердің некрологы оның көрнекті өмірін және "өте қарбалас мансабын" сипаттады, оның кезінде 21 американ президенті қызметке кірген. Журнал мәлімдеді: "Ол қабірге 'суға жазылған' есім қалдырып кетті, бірақ біз оның есімінің өнертапқыштар әлемінде адамзатқа материалдық пайда келтірген ретінде жарқырап тұрады деп ойлаймыз. Қорытынды ретінде, ол Морзе, Хоу немесе Эдисон сияқты даңқ пен атаққа ие болмаса да, Руфус Портер американдық өнертапқыштардың жан-жақтылығының ең жақсы және жарқын мысалы ретінде сақталатын болады."