Кіріспе

Венлок тобы (Wenlockian) – геологияда Ұлыбританияның силур (Жоғарғы силур) кезеңіндегі қабаттардың ортаңғы сериясы. Уэльс шекаралық округтеріндегі типік аймақта бұл топта келесі формациялар кездеседі: Көптеген Венлок әктасты формациясы, 27-91 метр; Венлок тақтасы, 579 метрге дейін; Вулхоуп немесе Барр әктасы және тақтасы, 46 метр.

Ұзын төсек

Вулхоуп қабаттары негізінен қалың қабатты тақтатастардан тұрады, олар көбінесе карбонатты және жиі бұзық түйінді және линза тәрізді әктасқа ауысады. Малверн төбелерінде негізде көп мөлшерде тақтатас бар, ал кейбір жерлерде әктас жоқ болуы мүмкін. Бұл қабаттар ең жақсы Херефордширде дамыған; олар Глостерширдегі Мей Хилл және Раднорширде де кездеседі. Көбінесе табиғи қазбалар Phacops caudatus, Encrinurus tuberculatus, Orthis calligramma, Atrypa reticularis және Orthoceras annulatum түрлері табылады.

Венлок шахтасы

Венлок ширалары – Шропширдегі Коулбрукдейлден, Раднорширден Кармартенширге дейін созылған, ақшыл немесе қоңыр сұр түсті ширалар. Олар Глостершир, Херефордшир және Монмутширдегі силурлық участаларында оңтүстікке қарай қайтадан көрінеді. Олар оңтүстіктен солтүстікке қарай қалыңдайды. Қазба жәндіктері негізінен жоғарыдағы әктастардағылармен ұқсас, бірақ шираларда кораллдар салыстырмалы түрде сирек кездеседі, ал граптолиттер көптеп таралған. Гертруда Эллес осы формацияда алты граптолит белдеуін анықтады.

Венлок әктасты тасы

Венлок әктасы қабат-қабат жұқа әктастар түрінде немесе қалың, массивті жатындарда кездеседі; кейде ол қатты және кристалды, ал кейде жұмсақ, топырақты немесе конк рециялы болады. Ол әдетте Венлок үстіртінде жақсы дамыған, онда ол шамамен 20 мильге созылатын ерекше көзге түсетін құрылымды құрайды. Ол Дадлидегі тік антиклиналда өте жақсы көрінеді, сондықтан кейде оны Дадли әктасы деп атайды; сонымен қатар, ол Айместри, Лудлоу, Вулхоуп, Мей Хилл, Уск және Малвернде де кездеседі. Қалдықтарға түрлі-түсті маржандар (Halysites catenularis, Favosites aspera, Heliolites interstinctus), криноидтар (Crotalocrinus, Marsupiocrinus, Periechocrinus), көбінесе өте әдемі сақталған түрлер және трилобиттер (Calymene blumenbachii, Дадли саранчасы, Phacops caudatus және Illaenus (Bumastus) barriensis) кіреді. Бракхиоподтар көптеп таралған (Atrypa reticularis, Spirifer plicatilis, Rhynchonella cuneata, Orthis, Leptaena, Pentamerus). Ламеллибранхтарға Avicula, Cardiola және Grammysia туыстары жатады, ал Murchisonia, Bellerophon және Omphalotrochus – кең таралған гастропод туыстары. Ортоцерас, Фрагмоцерас және Трохоцерас – кең таралған цефалопод туыстары.

Силурлік фауна

Ұлыбританияның белгілі силур фаунасының көп бөлігі Венлок тау жыныстарынан табылды; Дж. Дэвидсон мен Г. Мау жеті тонна қабатты тастан 25 000-нан астам брахиопод үлгісін алды. Мұнда түрлі туыстар мен түрлер ғана емес, сонымен қатар жекелеген түрлер де өте көп. Үш негізгі зоналық граптолиттер жоғарыдан төменге қарай: Monograptus testis, Cyrtograptus linnarssoni және Cyrtograptus murchisoni.

Басқа аудандар

Солтүстікке қарай Денбигшир және Мерионтширге қарай із кесу кезінде Венлок дәуіріне жататын тау жыныстары өз сипаттамасын өзгертіп, көбірек тақталы немесе құмды болады. Олар осы аймақта Моэль Ферна тақталары, Пень-и-глог Грит және Пень-и-глог тақталары арқылы көрсетіледі. Бұл қабаттардың барлығы Денбигшир шөгінділерінің төменгі бөлігіне жатады – 3000 фут (914 м) қалыңдықтағы тақталар мен құмдардың үлкен тізбегі. Осыған ұқсас жастағы ұқсас шөгінділер одан да солтүстікке қарай кездеседі. Көлдер аймағында Венлок тау жыныстары Братхай туларымен және Конистон тулары сериясының төменгі бөлігімен көрсетіледі. Оңтүстік Шотландияда олардың орнын Кирккюдбрайт жағалауындағы, Думфрисшир, Риккартон және Чевиоттардағы өзгермелі Риккартон төсектері басады. Ланаркширде олар сұр құмтас және шиферлер түрінде кездеседі. Пентленд тауларында сазды тастар, шиферлер және құмдар табылады. Гирван аймағында Блэр және Стрейттон төсектері орналасқан. Ирландияда Венлок дәуіріне жататын тау жыныстары көптеп кездеседі. Дингл түбегінде лава мен туфтарды қамтитын қалың шиыршықтар, тақталар және құмтастардан тұратын Ферритерс-Коув төсектері бар. Типперри және Мейо округтерінде Мвельреа төсектері және басқалары кездеседі.

Экономикалық геология

Известь және тақта тастар британдық Венлок тау жыныстарының ең маңызды экономикалық өнімдері болып табылады.