Кіріспе

Odontotaenius disjunctus – бұл Passalidae (бесік құрттары) тұқымдасына жататын сапроксилдік қоңыз. Оның денесі 1,5 дюймнан аса ұзын, салмағы 1-2 граммға жетеді және өз салмағынан 50 есе ауыр затты тарта алады. Олар 1900 жылдардың басынан бері тұқымның жалпы ерекшеліктерін зерттеу үшін қолданылып келеді, бірақ Coleoptera отрядының әртүрлілігінде салыстырмалы түрде аз зерттелген түр болып табылады.

Тарату

Odontotaenius disjunctus көбінесе ылғалдылығы жоғары климатта, екі жарты шардың жылы аймақтарында және Солтүстік Американың қоңыржай ормандарында кеңінен таралған. O. disjunctus қоңыздары көбінесе ескі ағаштардың түбірлерінің астында немесе ішінде кездеседі, және олардың ағаш қоныстарынан тыс жерде сирек көрінеді.

Жалпы өмір тарихы

Бұл қоңыздар шіріген ағаштардың ішінде, әсіресе емен мен гикори ағаштарында кездеседі. Осы нақты орын жыртқыштардан және температура мен жауын-шашын сияқты сыртқы абиотикалық факторлардан қорғану тұрғысынан ерекше пайдалар ұсынады. Аталған екі фактордың тұрақтылығы бар: ағаштағы судың сақталуы температураны тұрақты ұстауға көмектеседі, сонымен қатар ағаш діңгегінің одан әрі ыдырауына да ықпал етеді. Ересек қоңыздар өз ағаштарынан тек жұптасу үшін немесе жаңа ағаш діңгесін қазу үшін іздеген кезде ғана табылады.

Биология

Бұл қоңыздар жылтыраған қара түсті, ал олардың элитраларында көптеген ұзын ойыстар бар. Олардың көздерінің арасында кішкентай мүйіз және домалақ антенналары бар. Әйелдер мен еркектерді сыртқы пішініне қарай ғана ажырату қиын. Олардың ірілігі, ішінара, шіріген ағаш материалдарының шексіз тамақ көзі болып табылатын экологиялық ортаны пайдаланудың нәтижесі болуы мүмкін. Нематода паразиті Chondronema passali ішек қуысында қоныстанды, және бұл қоңыздарда стресс жауабына әсер ететіні дәлелденді. Нәтижелер салыстырмалы түрде шағын болғанымен, О. disjunctus паразиттермен ғана емес, сонымен қатар олардың кері әсеріне де ұшырайтынын көрсетеді. Қызығы, олардың экологиясы және симбиотикалық ас қорыту процесі Panesthiinae тұқымдасына жататын ағашпен қоректенетін тарақандарға ұқсас, олар да артқы ішек микробиомаларының ұқсас үлесіне сенеді. Шіріген бұтақтардың ішінде қазу арқылы олар бұл қоңыздардың рационындағы негізгі тағам – ұсатылған ағаш алынады. Бұл ағаш еркектер кеңінен жейді, содан кейін ас қорыту жолы арқылы ыдырайды, және соңында барлық отбасы мүшелері қайтадан тұтынуы үшін шығарылады. Осы төрт жалпы санатты одан әрі нақты сигналдар мен үлгілерге дейін зерттеуге болады. Ұрпақтар қорғаныш пен тамақтану үшін ата-аналық күтімге көп тәуелді, ал ата-аналар личинкалар тамақтана алмай тұрып, тамақты өз сөлдерімен араластырады. Көбею маусымға байланысты, жаз айларында аналықтары жұмыртқаларының көп бөлігін салады. О. disjunctus моногамдық жұптарда өмір сүреді, көбейту маусымында (көктемнің басынан жаздың соңына дейін) олар бірнеше рет жұптасып, осы кезеңде 20-дан 35-ке дейін жұмыртқа туады. Жас ұрпақтар жыл бойы ата-аналық туннельде қалады, қыстайды, содан кейін келесі көктемнің соңында таралады. Бала өлтіру мінез-құлқы байқалды, және бұл, егер бос туннельге қол жеткізу мүмкіндігі шектеулі болғандықтан, әлі жұптасуға мүмкіндік болмаған еркек немесе аналық туннельді басып алған жағдайда болуы мүмкін.

Антропологиялық әсерлері

Қағаз қоңызы өлі ағаштарды ыдырату арқылы пайдалы қызмет атқарады және адамдарға зиян келтірмейді. Ауыл шаруашылығы үшін орманды кеңейту салдарынан тіршілік ортасының жоғалуының күшеюі олардың фрагментацияға төзімсіздігіне байланысты популяцияның азаюына алып келді. Зерттеулер көрсеткендей, қолайлы мекендеу ортасының азаюы және орман арасындағы ашық аумақтардың көбеюі – популяцияның төмендеуіне және кейбір аймақтарда толық жойылуына себеп болған екі басты фактор. Тіршілік ортасының тарылуы бәсекелестікті күшейтеді және бала өлтіруге бейімділікті арттырады, бұл көбеюге қабілеттілікті одан әрі төмендетеді.