Кіріспе
Канадалық лицензиялық F 86 Sabre Canadair Sabre - Канаданың лицензиялық Солтүстік Америка авиациясының лицензиясы бойынша Canadair компаниясы жасаған реактивті ұшақ. Солтүстік Американың F 86 Sabre нұсқасы 1958 жылға дейін шығарылды және негізінен Канаданың Корольдік Әуе күштері (RCAF) 1962 жылы Canadair CF 104 алмастырғанға дейін қолданды. Ұшақты басқа да әуе күштері қолданған. Ұшақ екі маңызды партияда шығарылды. Біріншісі, Mk. 2 және Mk. 4S, 1000-нан аз өндірілген, АҚШ-тағы әріптестерінен аз ғана ерекшеленді. Екінші рет Mk. 5s және Mk. 6 ұшақ, ұқсас сандар, АҚШ-тың Sabre-дің кейінгі нұсқаларына үлгіленді. Бұлар маневрлеуді жақсарту үшін үлкен қанаттарымен, ал түпнұсқалық General Electric J47 қозғалтқышын жергілікті тұрғыдан жасалған қуатты Avro Canada Orenda қозғалтқышымен алмастырды. Canadair Sabres-тің соңғылары алдыңғы қатарда Пакистанда болды, олардың AIM 9 Sidewinder Mk. 1971 жылғы Үнді-Пакистан соғысы кезінде 6 модель әуе күшінің арқауы болды. 1971 жылдан кейін олар біртіндеп тоқтатылып, соңғы үлгілері 1980 жылы әскери қызметтен шығарылды. 1960 жылдары басқа күштердің көбісі жоғары өнімділік дизайндарымен ауыстырылса да, соңғы модель нұсқалары 1970 жылдары екінші реттік рөлдерде қызмет етті. Кейбір Оренда қуатты үлгілері басқа да жетістіктерімен танымал болды. Ең танымал Mk. 3, Оренда пішімінің сынақ төсегі, оны Жаклин Кокран 1953 жылы бірнеше жылдамдық рекордтарын орнатты, соның ішінде дыбыс кедергісін бұзған алғашқы әйел болды. Тағы бір, бұрынғы RCAF Mk. 1974 жылы қызметтен шыққан 6-ұшақ 1991 жылға дейін Boeing-тің сынақ ұшулары үшін қуғын-сүргін ұшағына айналды. Кейінгі ұшақтардың көбі қазір мұражайларда сақталған.
The Canadair Sabre is a jet fighter aircraft built by Canadair under licence from North American Aviation. A variant of the North American F 86 Sabre, it was produced until 1958 and used primarily by the Royal Canadian Air Force (RCAF) until replaced with the Canadair CF 104 in 1962. Several other air forces also operated the aircraft. The aircraft was produced in two significant batches. The first, the Mk. 2 and Mk. 4s, with fewer than 1,000 produced, were only slightly different from their US counterparts. The second run, the Mk. 5s and Mk. 6s of similar numbers, were patterned on the later versions of the US Sabre with larger wings for improved maneuverability while replacing the original General Electric J47 engine with the locally designed more powerful Avro Canada Orenda. The last of the Canadair Sabres in front line operation were in Pakistan, whose AIM 9 Sidewinder equipped Mk. 6 models were the backbone of their air force during the Indo Pakistani War of 1971. These were slowly phased out after 1971, with the last examples leaving combat service in 1980. Although replaced by higher performance designs in most other forces by the 1960s, late model versions served in secondary roles into the 1970s. Some Orenda powered examples became famous for other feats. Most notable was the single Mk. 3, the test bed for the Orenda fit, which Jacqueline Cochran used in 1953 to set several speed records, including becoming the first woman to break the sound barrier. Another, an ex RCAF Mk. 6 that left service in 1974, went on to become Boeing's chase plane for test flights until 1991. Many of these later aircraft are now preserved in museums.
Жобалау және әзірлеу
1948 жылы Канада үкіметі Канаданың Монреаль қаласында Канадамен келісімшарт жасасқан F 86 Sabre-мен RCAF-ты қайта жабдықтауды шешті. Құралдарды тексеру үшін 10 ұшақтың бастапқы партиясы тапсырылды. Корея соғысы кезінде бұл көрсеткіш 100 ұшаққа дейін өсті. Canadair компаниясы өз өндірісін басқа канадалық жеткізушілерден алынған барлық құрамдас бөліктерді және тиісті жабдықтарды жасау үшін баяу дамытты. Канадаир "Сейбрге" жобалық нөмірін CL 13 берді. Canadair CL 13 Sabre-дің алты нұсқасын шығарды. Sabre Mk.1 ұшағы негізінен Солтүстік Американың Sabre F 86A ұшағына ұқсас болды. Оның қозғалтқышы General Electric J47 GE 13 турбореактивті қозғалтқышымен жабдықталған. Sabre Mk.2 ұшағы да осындай қозғалтқышпен жабдықталған, бірақ алғашқы 20 ұшақ шығарылғаннан кейін, қалған өндіріс басқару құралдары мен "барлығы ұшатын" ұшақпен ерекшеленді. Жалғыз "Sabre Mk.3" Канаданың "Sabres" құрамында Avro Canada Orenda турбореактивті ұшағын (Orenda 3 қозғалтқышымен) алғаш рет пайдаланған. Sabre Mk.4 General Electric қозғалтқышын сақтап қалды, ол RAF-қа арналды және кейіннен басқа да шетел әуе күштеріне берілді. Sabre Mk.5 - бұл Orenda 10 қозғалтқышымен жабдықталған келесі өндіріс нұсқасы. Оренда 14 -тің орнын "Сабре Mk.6" атты қарумен ауыстырды. Канаданың соңғы құрастырған Sabre (Sabre No. 1815), Пәкістан әуе күштері сыйлағаннан кейін, қазір Манитобаның Виннипег қаласында Батыс Канада авиация музейінің (WCAM) тұрақты коллекциясының бөлігі болып табылады. 1950 жылдан 1958 жылға дейін Монреальдегі Canadair зауытында барлығы 1815 CL 13 Sabre жасалды.
Пайдалану тарихы
Canadair Sabre ұшағының екінші буыны және бірінші рет көптеп шығарылған Mk.2 болды, оның 350-і 1952-1953 жылдары өндірілді. Аэропорттың ұшақтары 290 ұшақ алды. 1952 жылдың бірінші жартысында қалған 60 Mk.2 ұшағы Корей соғысына арналған АҚШ Әуе күштеріне жеткізілді. RCAF Mk.2 Sabres-тің көпшілігі әуе қорғанысы рөлінде НАТО-ның No. 1 әуе дивизиясы Еуропада өзін керемет жауынгер ретінде дәлелдеді. Басқалары Канададағы әскери базаларда оқу-жаттығу жұмыстарын жүргізді. 1954 жылдан бастап RCAF қызметінде Sabre 5 ұшағымен алмастырылғаннан кейін, 210-дан астам аман қалған Sabre 2 ұшақтары Ұлыбританияда күрделі жөндеуден өткізіліп, өзгертілді және шамамен бірдей санда Грекияның әуе күштері мен Түркияның әуе күштеріне жеткізілді. 1952 жылдың ортасында "Sabre Mk.4" ұшағы өндіріске қосылды. Кейбір кішігірім құрылымдық және жүйелік өзгерістерден басқа, соның ішінде кондиционер мен қару көзін жақсарту, Mk 2 және Mk 4 бірдей болды. 438 Mk 4s-тің шамамен 70-і RCAF-пен уақытша пайдаланылды, барлық тірі қалған үлгілер RAF-қа берілді. Қалған "Сабре-4" ұшақтары тікелей RAF-ке өзара көмек көрсету бағдарламасы бойынша 11 эскадрильяны жарақтандыру үшін жіберілді. Көпшілігі Батыс Германияда НАТО-да қызмет етті, екі эскадрилья Ұлыбританияда RAF Fighter Command құрамында орналасқан. Sabre Mk.4 ұшақтары RAF-те 1956 жылдың ортасына дейін қызмет етті, содан кейін оларды Hawker Hunters алмастырды. Құтқарушылар Ұлыбританияда күрделі жөндеуден өтіп, "6 3" қанатты модификациямен жабдықталды және АҚШ Әуе күштеріне (осы ұшақтарды қаржыландырған) тапсырылды, олар өз кезегінде оларды басқа НАТО мүшелеріне, көпшілігі Италия мен Югославияға берді. 1953 жылы 30 шілдеде алғашқы Sabre Mk.5 ұшағы Orenda 10 қозғалтқышымен ұшты, бұл оған бұрынғы нұсқаларға қарағанда көтерілу жылдамдығы мен төбе артықшылығын берді. Mk 5 басқа да жетістіктері жаңа оттегі жүйесі мен оңтайлы маневрлеуді және төмен жылдамдықты сипаттамаларды қамтыды. Бұл қанаттың тамырынан алты дюймге (15,2 см) және үш дюймге (13,5 см) көбейтілді. (7,2 см) қанаттың ұшында кішкентай тік қанатты қоршау орнатумен бірге. Бұл модификация, F 86F-те Солтүстік Америкадан пайда болды, маневрлеуді күрт жақсартты, бірақ алдыңғы шеттің жоғалуы қону жылдамдығын арттырды және төмен жылдамдықпен айнала білуді нашарлатты. Canadair 370 Mk 5 ұшағын құрды, олардың көпшілігі Mk 2 ұшақтарын алмастыру үшін RCAF әуе дивизиясының Еуропадағы эскадрильяларында пайдалануға тағайындалды. 1957 жылы Германияның әуе күштеріне 75 RCAF Sabre 5 ұшағы берілді. Canadair Sabre Mk.6 соңғы нұсқасы болды және ол бұрын-соңды салынған ең жақсы өндіріс Sabre деп саналды. Ол екі сатылы Оренда қозғалтқышымен жабдықталған, ол статикалық итермелеуді дамытады. Оның биіктіктегі жұмыс істеу қабілеті мен көтерілу жылдамдығы Mk 5 -ге қарағанда жақсартылды, ал қанаттың алдыңғы жиегінің қайта орнатылуы оған төмен жылдамдықтағы ерекшеліктерді берді. 1954 жылы 2 қарашада алғашқы үлгісі шығарылып, содан кейін 655 дана шығарылды, ал 1958 жылы 9 қазанда өндіріс тоқтатылды. 390 Mk.6 ұшағы RCAF-қа жіберілді, олардың басым бөлігі Батыс Германия мен Францияда Air Division эскадрильясында Canadair Sabre Mk.5 ұшақтарын алмастырды. 1950 жылдары Орталық Еуропадағы НАТО-ға әуеден төнген негізгі қауіп совет МиГ-ының алғашқы нұсқалары болды: МиГ-15, МиГ-17, МиГ-19 және МиГ-21. Корея соғысындағы тәжірибеге сүйене отырып, Mk.6 Sabre-ді МиГ-қа қарсы тиімді қарсылық көрсету үшін таңдау логикалық болып шықты. Канаданың НАТО-ға берген уәдесі - Францияда екі (Марвилл мен Гростенкин) және Батыс Германияда екі (Звайбрюкен мен Баден-Соелленген) төрт базада орналасқан 12 эскадрильяны ұсыну. Бастапқыда, бұл жобаға тек Sabre ұшақтары ғана қатысқан, бірақ кейіннен Avro Canada CF 100 ұшақтарын қорғаныс пакетінде енгізу туралы шешім қабылданды. RCAF Sabre-ді негізінен Еуропада қолданғанмен, оларды Канададағы RCAF көмекші бөлімдері де пайдаланды. 400 "Торонто қаласы" және 411 "Округ Йорк" эскадрильясы, РСАФ станциясы Даунсвьюда Торонто маңында, сондай-ақ 401 "Вестмоунт қаласы" және 438 "Монреаль қаласы" эскадрильясы РСАФ станциясы Сент-Хубертте Монреаль маңында, Сэбр 5s-пен жабдықталған, сондай-ақ 442 "Ванкувер қаласы" эскадрильясы РСАФ станциясы Си-Айлендте, Ванкувер маңында. RCAF-қа жеткізілген 225 Canadair Mk.6 Sabre әуе кемесі Батыс Германияның Люфтваффеге, алтаусы Колумбияның Әуе күштеріне, ал 34-і Оңтүстік Африканың Әуе күштеріне жеткізілді. 1966 жылдың қаңтар айында Германия Иранға 90 канаддық Mk 6 Sabre сатты. Бұл ұшақтар тез арада Пәкістанға беріліп, Пәкістанның әуе күштерінің негізгі күндізгі ұшағына айналды. Канаданың саперлері екі ірі қақтығыста қолданылған: Ко...
Әйелдер арасындағы жылдамдық рекордтары
1952 жылы 47 жастағы Жаклин Кокран сол кезде Жакелин Ауриоль иеленген әйелдер арасындағы жылдамдық бойынша әлем рекордын бұзуға шешім қабылдады. Ол АҚШ Әуе күшінен F-86 ұшағын алуға тырысты, бірақ одан бас тартты. Ол Канаданың қорғаныс министрінің рұқсатымен 19200-ді, жалғыз Сэйбр 3 ұшағын қарыз алуды ұйымдастырған RCAF-тің әуе вице-маршалына таныстырылды. Канаданың әуе компаниясы Калифорнияға 16 адамнан тұратын көмекші топ жіберді. 1953 жылы 18 мамырда Кокран 100 км жылдамдық бойынша жаңа рекорд орнатты. Кейін 3 маусымда ол 15 км жабық схема бойынша жаңа рекорд орнатты.
Алтын шоқпарлар
"Алтын шоқпарлар" - 1959 жылы Корольдік Канада Әуе күштерінің 35 жылдығын және 1909 жылы AEA Silver Dart-пен басталған "Алтын" Канада ұшуының 50 жылдығын мерекелеу үшін құрылған канадалық акробатикалық ұшқыштар тобы. Бастапқыда алты ұшақты команда керемет боялған металл алтын Canadair Sabre Mk.5 ұшақтарын тек бір жыл бойы орындайтын болды, бірақ Алтын шок 63-ші маусымнан кейін өте танымал болды, сондықтан команда кеңейтілді. Келесі жылы командаға тағы бір ұшақ қосылды, бұл екі жеке ұшақпен бес ұшақты негізгі құрамына мүмкіндік берді. The Golden Hawks тағы үш маусым бойы өнер көрсетуді жалғастырды, 1961 жылы Mk 6-ға ауысты, 1964 жылы 7 ақпанда таратылып, Солтүстік Америкада 317 шоумен ұшты.
Нұсқалар
Сэбр Mk.1 бір жасалды, F 86A прототипі. Sabre Mk.2 350 жасалды, F 86E типті, 60 АҚШ Әуе күштеріне, үш британдық әуе күштеріне, 287 британдық әуе күштеріне. Sabre Mk.3 Канадада жасалған, Orenda 3 реактивті қозғалтқышының сынақ беті, Orenda қозғалтқышына арналған түрлі басқа құрылымдық өзгерістер жасалды. Sabre Mk.4 438 жасалды, өндірісі: он RCAF-қа, 428 RAF-қа Sabre F 4 ретінде. Sabre Mk.5 370 жасалды, F 86F типті Оренда қозғалтқышымен, барлығы RCAF-қа, 75-і кейіннен неміс әуе күштеріне берілді. Sabre Mk.6 655 жасалды, 390 - RCAF-ке, 225 - Luftwaffe-ге, 6 - Колумбияға және 34 - Оңтүстік Африкаға.
One built, prototype F 86A. Sabre Mk.2
350 built, F 86E type, 60 to USAF, three to RAF, 287 to RCAF. Sabre Mk.3
One built in Canada, test bed for the Orenda 3 jet engine, various other structural modifications were made to accommodate the Orenda engine. Sabre Mk.4
438 built, production: ten to RCAF, 428 to RAF as Sabre F 4. Sabre Mk.5
370 built, F 86F type with Orenda engine, all to RCAF, 75 later passed to German Air Force. Sabre Mk.6
655 built, 390 to RCAF, 225 to Luftwaffe, six to Colombia and 34 to South Africa.