Кіріспе

1988 жылғы Цици Дангаремба романы Nervous Conditions - Зимбабвелік автор Цици Дангарембаның 1988 жылы Ұлыбританияда алғаш рет жарияланған романы. Бұл - Зимбабведегі қара нәсілді әйелдің ағылшын тілінде шығарған тұңғыш кітабы. Бұл жартылай автобиографиялық роман 1960-шы жылдары постколониалды Родезиядағы шона отбасының оқиғасына арналған. Nervous Conditions - бұл трилогияның бірінші кітабы, The Book of Not (2006) серияның екінші романы, ал This Mournable Body (2020) үшіншісі. "Нервтік жағдайлар" қазіргі Зимбабведегі отарлау кезеңіндегі нәсіл, отарлаушылық және гендерлік динамикалық тақырыптарды көрсетеді. Атауы Жан-Поль Сартрдың Франц Фанонның "Жердің қасіреті" (1961) кітабының кіріспесіне негізделген.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Тамбу - романның басты кейіпкері. Роман Тамбудың ағасы Нхамоның жаңа ғана қайтыс болғаны туралы хабармен басталады. Бірақ Тамбу бұған ренжімейді, өйткені Нхамо үйден алыс жердегі миссионерлік мектепте, оның ағасы Бабамкуру мен оның отбасында оқыған. Тамбуның бар қалауы - мектепке бару, бірақ оның отбасы өте кедей, мектеп ақысын төлеуге де ақшасы жетпейді. Тамбудың ағасы Бабамкуру отбасымен бірге фермаға келіп қайтты. Бабаматұханның табынушылыққа жетуі оның әрдайым табынушылыққа ие болуына себепші. Батамкуру Нхамоның орнын басып, оның үйінің жанында миссионерлік мектепке баруды ұсынды. Ол келгенде, жақын туысы Ньяшаға жақын болып, оқуларына толығымен көңіл бөледі. Сессияның үзілісі кезінде барлығы үйге барып, отбасымен танысады. Тамбу ата-анасының үйіне қайтып барғысы келмейді, себебі оған ата-анасының үйінде тұру әлдеқайда ыңғайлы. Сессияның соңында Тамбудың мектебінде емтихан өтеді. Бұл емтихан студенттерді сынап, оларға белгілі миссионерлік мектепте оқуға мүмкіндік береді. Тамбу емтиханды жақсы тапсырып, осы танымал мектепке оқуға стипендия алады. Жаңа мектепте Тамбу көптеген мәдени өзгерістерге ұшырайды; алайда ол өзгерістерге қарсы тұрады. Ол әрқашанғыдай оқуларына толықтай көңіл бөлді. Сондықтан ол күнделікті жағдайларға абай болып, айналасындағы жағдайларға алаңдайды.

Кейіпкерлер

Тамбу: Еремия мен Ма'Шингайдың қызы. Тамбу - романның басты кейіпкері және оқиғаның баяндаушысы. Оның білім алуға деген құштарлығы және өзін жетілдіруге деген құштарлығы кез келген нәрсені жеңе алатындай. Ол өзіне өте қатаң, әрқашан бар күшін салып, дұрыс шешім қабылдауға тырысады. Ньяша: Тамбуның тұңғыш туысы, Бабамкуру мен Майгуруның қызы. Тәуелсіздікке деген құмарлығы оны көптеген қиындықтарға, соның ішінде әкесінен көптеген дау-дамайларға әкеледі. Англияда болған уақытында ол басқа өмірді көрді, ол Родезия қоғамына қайта кірігуде қиындық көріп, булимиядан, тамақтану бұзылысынан зардап шегеді. Бабамкуру: Тамбуның ағасы және оның отбасының басшысы. Ол Майгурумен үйленген, қызы Ньяша және ұлы Чидо бар. Оның нақты аты романда тек қана Сигауке мырза ретінде аталады; басқа жағдайда ол шона тіліндегі клан есімдерімен аталады. Тамбу оны әрдайым "Бабамукуру" деп атайды, бұл "әкеңнің ағасы" дегенді білдіреді; Тамбуның әкесінің ұрпағы оны "Мукома" деп атайды, бұл "ең үлкен аға" дегенді білдіреді. Ол жақсы білімді адам, миссионерлік мектептің деканы. Отбасы басшысы ретінде ол өзінің қалған отбасы мүшелеріне жауапкершілік сезінеді; ол оларды жеткілікті еңбек етпейтін деп санайды, бұл оны оларға қатысты әбден билеуші етеді. Керісінше, ол білім алуына көмектескен адамдарға бағынышты. Майгуру: Ньяшаның анасы. Майгуру - білімді әйел, күйеуі Бабамакуруға тәуелді. Ол өзін қамтамасыз ету мүмкіндігіне ие болғанымен, патриархалды күштердің тарапынан бұған жол берілмейді. Чидо: Бабамакуру мен Майгуруның ұлы. Чидо Батамкуруның ұлы болғандықтан, жақсы білім алды, бірақ ақ колонистердің әдет-ғұрыптарына берілді. Еремия: Бабамкуруның ағасы және Тамбуның әкесі. Еремияның білімі өте аз, отбасын асырай алмай жүр. Ол балаларына білім бергені үшін Бабамкуруға ризашылық білдіреді. Маа'Шингайдың әпкесі. Романның барысында Люсия салыстырмалы түрде белгісіз болып қалады. Ол бай адамдармен көп қарым-қатынас жасады деп есептеледі. Ол өте тәуелсіз әйел және өзін-өзі тәрбиелеуге және қоғамдағы әйелдердің қалыпты рөлдеріне кірмеуге бел буған. Ма'Шингай: Тамбуның анасы. Нхамо қайтыс болғаннан кейін, Тамбу миссионерлік қызметке барғанда, ол Бабамкуруға өзінің басқа бір баласын оның мектебінде оқытатыны үшін қатты ренжіді. Нхамо: Тамбуның ағасы. Отбасының үлкен баласы Нхамо миссионерлік мектепке барады. Мектепте болғаннан кейін ол өзін басқа отбасы мүшелерінен жоғары сезініп, олардың күнделікті істеріне қатыспайды. Ақырында ол өлгенше үйіне аз-кем барып жүрді.