Тәңірқұс (Podargus strigoides) – Австралия мен Тасманияда кездесетін, түнгі өмір салған, сұлу құс. Сыртқы түрі мен даусы сұңқарға ұқсайды. 1801 ж. сипатталған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрлері
Species of bird
Көк түсті бақа ауызды (Podargus strigoides) – Австралия материгі мен Тасманияға тән, бүкіл аймаққа тараған құс. Бұл үлкен баслы, денелі құс, түнгі өмір салты мен ұқсас түсіне байланысты көбінесе сұңқарға ұқсап кетеді. Австралиялық кіші сұңқардың (аустралиялық "бобоук") атауы да осы құсқа қолданылады, оның дауысы көбінесе көк түсті бақа ауыздының дауысымен шатастырылады.
The tawny frogmouth (Podargus strigoides) is a species of frogmouth native to the Australian mainland and Tasmania and found throughout. It is a big headed, stocky bird often mistaken for an owl due to its nocturnal habits and similar colouring. a name used for the Australian boobook, the call of which is often confused with that of the tawny frogmouth.
Таксономия
Бұл жабайы құстың аузын алғаш рет 1801 жылы ағылшын натуралисі Джон Лэтам сипаттаған. Оның түрлік атауы латын тілінен алынған, «strix» — «бірқазан» және «oides» — «форма» деген сөздерден құралған. Тауни жабайы аузы (Tawny frogmouths) — Австралияда кездесетін жабайы аузылар (Podargus) туысына жатады, оған екі басқа да түр кіреді: мәрмәр жабайы аузы және Папуан жабайы аузы. P. s. brachypterus Батыс Австралияда солтүстікке қарай Ұлы құмды шөлге, солтүстік-шығысқа қарай Квинслендтің Channel Country аймағына және оңтүстік-шығысқа қарай Викториядағы Мюррей Маллиге дейін таралған. Атаулы түрдегі 55 еркек құстың орташа салмағы 170 грамм, ал 39 әйелдің орташа салмағы 160 грамм, аралықтағы ауытқулар байқалды. P. s. brachypterus түрлерінің арасында 20 жынысы анықталмаған құстың орташа салмағы 170 грамм, ал ауытқулар шамалы болды. Осылайша, орташа және ең жоғары салмағы бойынша қарағанда, тауни жабайы аузы Папуан жабайы аузынан сәл кішідірек. Олардың үлкен, сары көздері бар, бұл бірқазанға тән қасиет. Алайда, олардың көздері бірқазан сияқты алға қарамайды. Бұл морфтың еркектерінің жоғарғы бөлігі күміс сұр түсті, қара жолақтармен, ал төменгі бөлігі ақ және қоңырдан қызғылт түске дейінгі түкпірлермен әшекейленген. Бұл морфтың аналықтары көбінесе қараңғырақ, қызғылт түсті түкпірлермен. P. s. strigoides түрінің аналықтары кестен түсті, ал P. s. phalaenoides түрінің аналықтары қызғылт түсті. Күміс сұр қауырсыны, ақ, қара және қоңыр жолақтармен және түкпірлермен әшекейленгендіктен, олар сынған ағаш бұтағына ұқсап, күндіз жарықта көрінбей кетеді. Бейімделудің бір көрінісі ретінде тауни жабайы аузы әдетте сынған бұтақтарды таңдайды және еңкейген басымен олардың үстіне қонады. Бұл поза, сондай-ақ олардың үлкен және кең тұмсықтары олардың осы ұқсастыққа қол жеткізуіне көмектеседі. Тауни жабайы аузы құбыжықтарды тұмсығымен ұстауды ұнатады және салыстырмалы түрде әлсіз аяқтары бар. Алайда, олар тығыз жаңбырлы ормандарда және ағашсыз шөлдерде сирек кездеседі. Олар көптеген өзен жағалары мен казуариналар өсетін жерлерде көптеп кездеседі және егер бұл аймақтарда ағаштар болса, өзен бойында да кездеседі. Инкубация кезеңінде ұя көбінесе қараусыз қалмайды. Жұптасқан құстардың біреуі жақын маңдағы бұтақта отырып, ұядағы құстың азығын қамтамасыз етеді. Түнде тауни жабайы аузынан терең және үздіксіз "ум-ум-ум" деген дауыс шығады. Бұл дауыс түн бойы бірнеше рет қайталанады. Олар сондай-ақ түнде төмен жиілікті, жұмсақ, тынысты "ууу-ууу-ууу" деп шақырады. Жаздағы жоғары температура мен қыстағы төмен температура тауни жабайы аузы үшін терморегуляциялық қиындық тудырады, олар күндіз ашық жерде отырады. Қыс пен жаз айларында бұтақтардағы тауни жабайы аузының бағытында айқын айырмашылықтар байқалды. Қосымша ыстық стрессіне тап болғанда, тауни жабайы аузы ауыздағы қан тамырларын кеңейтеді, ауыз аймағына қан ағымын арттырады және ауаны салқындатуға көмектесетін шырыш өндіреді, соның салдарынан дене салқындайды. Қыста олар дене жылуын арттыру үшін күн сәулесіне көп көтерілетін солтүстікке қарай орналасқан бұтақтарды таңдайды. Тауни жабайы аузы қыс айларында көп уақытын ұйқыда өткізбесе, қыста аман қала алмайды. Ұйқы кезінде жүрек соғуы мен метаболизм айтарлықтай баяулап, дене температурасы төмендейді, соның салдарынан энергия үнемделеді. Алайда, халықтың денсаулығына қауіп төндіретін бірқатар факторлар бар. Көптеген құстар мен сүтқоректілер тауни жабайы аузын аулайды.
The tawny frogmouth was first described in 1801 by the English naturalist John Latham. Its specific epithet is derived from Latin strix 'owl' and oides 'form'. Tawny frogmouths belong to the frogmouth genus Podargus, which includes the two other species of frogmouths found within Australia, the marbled frogmouth and the Papuan frogmouth. P. s. brachypterus is found in Western Australia northwards to the Great Sandy Desert, north eastwards to the Channel Country of Queensland, and south eastwards to the Murray Mallee in Victoria. In the nominate race, 55 males were found to weigh a mean of , while 39 females weighed a mean of , with a range between both of Among the subspecies P. s. brachypterus, 20 unsexed birds were found to average with a range of Thus, in terms of average if not maximal body mass, the tawny is a bit smaller than its relative, the Papuan frogmouth. Their eyes are large and yellow, a trait shared by owls. However, they are not forward facing like an owl's. Males of this morph have silver grey upperparts with black streaks and slightly paler underparts with white barring and brown to rufous mottling. Females of this morph are often darker with more rufous mottling. Females of the subspecies P. s. strigoides have a chestnut morph and females of the subspecies P. s. phalaenoides have a rufous morph. Their silvery grey plumage, adorned with patterns of white, black, and brown streaks and mottles, enables them to seamlessly blend into the appearance of a fractured tree branch, rendering them nearly invisible in the bright light of day. In a display of adaptation, the tawny frogmouth typically selects a segment of a tree branch that displays signs of breakage, perching upon it with its head elegantly inclined upwards at a distinctive angle. This posturing, coupled with their large and broad beaks, contributes to the resemblance they achieve. Tawny frogmouths prefer to catch their prey with their beaks and have fairly weak feet. However, they are rarely seen in heavy rainforests and treeless deserts. They are seen in large numbers in areas populated with many river gums and casuarinas, and can be found along river courses if these areas are timbered. For the duration of the incubation period, the nest is rarely left unattended. One partner roosts on a nearby branch and provides food for the brooding partner. At night, tawny frogmouths emit a deep and continuous "oom oom oom" grunting The steady grunts are often repeated a number of times throughout the night. They also make a soft, breathy "whoo whoo whoo" call at night of lower intensity, but at the same frequency. The high temperatures in summer and low temperatures in winter provide a thermoregulatory challenge for tawny frogmouths that roost all day out in the open. Significant differences in the orientation of tawny frogmouths on branches has been observed during winter and summer. Faced with further heat stress, tawny frogmouths engorge the blood vessels in the mouth to increase the flow of blood to the buccal area and produce a mucus that helps to cool air as it is inhaled, and hence cool the body. During winter, tawny frogmouths choose northerly oriented positions on branches that are more exposed to sunlight to increase body heat. Tawny frogmouths are unable to survive the winter months without spending much of their days and nights in torpor. Torpor results in energy conservation by significantly slowing down heart rate and metabolism, which lowers body temperature. However, a number of ongoing threats to the health of the population are known. Many bird and mammalian carnivores are known to prey upon the tawny frogmouth.
Адамға әсері
Тауни жабайы ауыздары адамдар мен үй жануарларынан туындайтын көптеген қауіптерге тап болады. Олар көбінесе тамақтану кезінде ауылдық жолдарда көліктердің алдына ұшып түсіп, қаза табады немесе жарақат алады, себебі олар фараның жарығымен жарқыраған жәндіктерді қуалайды. Инсектицидтер мен кеміргіштерге қарсы улардың кеңінен қолданылуы қауіпті, өйткені олар нысана жануардың денесінде қалады және оларды жеген тауни жабайы ауызы үшін өлімге әкелуі мүмкін. Бұл улардың әсері көбінесе тікелей болмайды, себебі олар майлы тіндерге сіңіп, құс қысқа дейін денсаулығының нашарлағанын сезбейді, содан кейін май қоры жұмсала бастап, у қанға сіңеді.
Tawny frogmouths face a number of threats from human activities and pets. They are often killed or injured on rural roads during feeding, as they fly in front of cars when chasing insects illuminated in the beam of the headlights. Continued widespread use of insecticides and rodent poisons are hazardous as they remain in the system of the target animal and can be fatal to a tawny frogmouth that eats them. The effect of these toxins is often indirect, as they can be absorbed into fatty tissue with the bird experiencing no overt signs of ill health until the winter, when the fat deposits are drawn on and the poison enters the bloodstream.