Кіріспе
1339 жылғы Берн мен Фрайбург арасындағы шайқас 1339 жылы маусымда Берн мен оның одақтастары мен Фрайбург пен Бургундия графлығы мен Габсбургтер аумақтарының феодалдық жер иелері арасында болған Лаупен шайқасы. Берн жеңіске жетіп, аймақтағы өз орнын нығайтады. Соғыстың салдарынан Берн мен Швейцария Конфедерациясының қарым-қатынасы күшейіп, 1353 жылы Берннің тұрақты қосылуына әкелді. Бұл сонымен қатар ақ айқыш швейцариялық жауынгерлердің далалық белгісі ретінде қолданылғандығы туралы алғашқы шайқас.
The Battle of Laupen was fought in June 1339, between Bern and its allies on one side, and Freiburg together with feudal landholders from the County of Burgundy and Habsburg territories on the other. Bern was victorious, consolidating its position in the region. As a consequence of the conflict, the relations of Bern and the Swiss Confederacy tightened, resulting in Bern's permanent accession in 1353. This is also the first battle that the white cross was documented as being used as a field sign worn by Swiss combatants.
Шайқас
Берн әскері 21 маусымның түстен кейін Лаупенді жеңілдетуге аттанды. Фрайбургтің қоршау сызықтарына шабуыл жасаудың орнына олар өздерінің әскерін Лаупен қасарасынан шығыс-солтүстік-шығысқа қарай 3 км жерде орналасқан Брамберг деген төбеде жасақтады. Берндіктердің құрамына бір немесе бірнеше гауфен, терең жаяу әскерлер кірді. Бір жағында, әрине, сол жақта, орман кантондары тұрды. Берндіктердің келуін фрайбургтер байқап, олар тез қаруланып, шайқасқа дайындалды. Түстен кейін олар шабуылға шықты. Фрайбург әскерін ат әскері басқарды, соңынан үлкен жаяу әскер келді. Белгісіз сандағы әскерлер қоршау лагерінде техниканы қорғау және 600 күшті Берн гарнизонының шабуылға түсуіне жол бермеу үшін қалдырылды. Кавалерияның авангарды берндіктерге қауіп төндірді, жаңадан аталып кеткен бірнеше салт аттылар семсерлерін сілтеп берндіктерге жақын жерде жүрді, бірақ берндіктер өз позициясын ұстады. Фрайбург пехотасы құрылған кезде, ат әскері шабуылға түсті, бұл оларды тез арада тұяқ (Игел) деп аталатын жан-жақты қорғаныс құрамын құрған Орман кантоны контингентімен байланысқа әкелді. Осы флангтық шабуылдан алыстаған фрайбург пехотасы төбеге қарай алға қарай өрлеп кетті. Берндіктер бұл ілгерілеуді қиындату үшін арбалетшілер мен тас лақтырушыларды алдыға жіберді, бірақ олар Фрайбургтер жақындаған кезде тез кері қайтты. Бұл Берн әскерінің артқы қатарларында үрей туғызған сияқты, көптеген адам (2000-ға дейін) Брамберг артындағы орманға қашып кетті. Бір қызығы, қалған сарбаздар табандылық танытты. Екі жаяу әскер қатары соқтығысты. Сандық артықшылыққа қарамастан, фрайбургтер тез сындырылып, Лаупенге қарай қашып кетті, қашуды Водтан феодалдық контингент басқарды. Фрайбургтен келген контингент әсіресе ауыр зардап шекті, олар Бургомейстерін және қалалық байрақты жоғалтты. Берн әскерінің бір бөлігі үлкен бақылау көрсетіп, өзін қайта ұйымдастырды және Фрайбургтің ат әскерімен қоршалған Орман кантондарын босатуға аттанды. Бұл жердегі шайқас күніне ең қатты болған шығар, атты әскерлер екі майданға шығып соғысты. Қысқа қанды шайқастан кейін ат әскері жеңіліп, көп адам қаза тапты. Кем дегенде 80 дворян қаза тапты, соның ішінде Нидау, Валенгин және Арбург графтары және Водтың Людовик II ұлы. Кешке қарай соғыс басталды, бірақ Берн әскерлері Лаупенге қарай аттанды, онда жеңіс үшін мерекелер мен алғыс айту рәсімі өтті.
3 km east northeast of Laupen Castle, as a challenge to their enemies to come and fight. The formation of the Bernese consisted of one or more haufen, deep bodies of infantry. To one flank, probably the left, stood the troops of the Forest Cantons. The arrival of the Bernese was noted by the Freiburgers and they rapidly armed and arrayed themselves for battle. Late in the afternoon, they launched their attack. The Freiburg force was led by their cavalry, followed by the larger body of infantry. An unknown number of troops were left in the siege camp, to protect the equipment and prevent a sally by the 600 strong Bernese garrison. The cavalry vanguard moved to threaten the Bernese, with a number of newly dubbed knights riding close to the Bernese lines waving their swords, but the Bernese force held its position. When the Freiburg infantry formed up, the cavalry launched an assault which brought them into contact with the Forest Canton contingent, who rapidly formed an all round defensive formation known as a hedgehog (Igel). Away from this flank action, the Freiburger infantry advanced up the hill. The Bernese threw forward a screen of crossbowmen and stone throwers to harass this advance but these quickly fell back as the Freiburgers closed. This seems to have caused a panic in the rear ranks of the Bernese army and a large number (up to 2,000) men fled into the forest behind the Bramberg. Remarkably, the rest of the army held firm. The two infantry lines then clashed. Despite their numerical advantage, the Freiburgers were quickly broken and fled away towards Laupen, the flight being led by the feudal contingent from Vaud. The contingent from Freiburg suffered particularly heavily, losing their Burgomeister and the City standard bearer. Showing great control, a part of the Bernese army reordered itself and marched to relieve the Forest Cantons, who were still surrounded by the Freiburger's cavalry. The action here was possibly the fiercest of the day, with the horsemen now fighting on two fronts themselves. After a short bloody struggle, the cavalry were routed and suffered heavy casualties. At least 80 nobles fell, including the Counts of Nidau, Valengin and Aarburg and the son of Louis II of Vaud. The evening was now drawing on, which limited pursuit, but the Bernese forces marched into Laupen, where celebrations and services of thanksgiving for the victory were held.
Салдары
Шығыс Габсбургтер күштері шайқасқа қосылу үшін Лаупенге уақытында жете алмады және жеңіліс туралы хабар алғаннан кейін тарады. Барлығына қарсы, екі есеге артық саны бар атты әскері бар армияның Берн / Швейцарияның жеңісі таңғалдырды, ал хроникалар "Құдайдың өзі Берн азаматы болған болуы керек" сияқты пікірлер кері қайтқан Габсбург әскерлері арасында естілгенін жазады. Берн Швейцария Конфедерациясымен тығыз байланысқа түсіп, 1353 жылы Сегіз кантонның бірі болды. Берн мен Фрибург арасындағы бәсекелестік 14 ғасыр бойы жалғасты, бірақ әскери қақтығысқа қайта оралмады. Фрибург Берннің маңында едәуір аумақтарға ие болды, бірақ олардың барлығы 1389 жылы Габсбургтер мен Швейцария Конфедерациясы арасындағы бейбіт келісіммен Семпах шайқасынан кейін қайтадан жоғалды. Фрибург 1403 жылы Бернмен одақ құрды және оның экспансионистік саясатынан бас тартып, оның тікелей көршілес аймақтарының иеленуіне назар аударды. Бұл Берннің ерте заманауи кезеңдегі Альп тауларынан солтүстікке қарай ең күшті қала республикасы ретінде өсуіне мүмкіндік берді және Фрибургтің 1454 жылы Швейцария Конфедерациясының серіктесі ретінде және 1481 жылы толық мүшесі ретінде қосылуына жол ашты.