Кіріспе

1848 жылдан бері Швейцария Конфедерациясы салыстырмалы түрде автономиялы кантоннан тұратын федеративтік республика болып табылады, олардың кейбіреулерінің федерация тарихы 700 жылдан астам уақытқа созылады, бұл оларды әлемдегі ең көне сақталған республикалардың қатарына қосады. Аймақтың ерте тарихы Альпі мәдениетінің тарихымен тығыз байланысты. Швейцарияда гельветтер қоныстанды, және ол б.з.д. I ғасырда римдік үстемдікке түсті. Кейінгі антик дәуірде галло-рим мәдениеті германдық ықпалмен бірікті, Швейцарияның шығыс бөлігі алемандық территорияға айналды. Швейцария аймағы 6 ғасырда Франк империясының құрамына енді. Жоғары орта ғасырларда шығыс бөлігі қасиетті Рим империясының құрамындағы Швабия герцогтығының бөлігі болды, ал батыс бөлігі Бургундияның бір бөлігі еді. Кейінгі орта ғасырлардағы Ескі Швейцария Конфедерациясы (Сегіз Кантон) Габсбургтер әулетінен және Бургундия герцогтығынан тәуелсіздігін жариялады, ал Италия соғыстарында Альп тауларының оңтүстігінде Милан герцогтығынан аумақтар алды. Швейцария реформациясы Конфедерацияны бөліп, ерте заманада Он үш кантон арасындағы ұзаққа созылған қақтығыстарға әкеп соқты. Француз революциясынан кейін 1798 жылы Швейцария француз басқыншылығына ұшырады және француз клиенттік мемлекеті – Гелветика Республикасына айналды. Наполеонның 1803 жылғы аралық актісі Швейцарияның Конфедерация мәртебесін қайта орнатты, ал Наполеон дәуірі аяқталғаннан кейін Швейцария Конфедерациясы 1847 жылы қысқа мерзімді азаматтық соғысқа дейін дағдарысқа ұшырады, нәтижесінде 1848 жылы федералды конституция қабылданды. 1848 жылдан бері Швейцария тарихы көбінесе табыс пен өркендеумен байланысты. Индустрияландыру дәстүрлі ауыл шаруашылығы экономикасын өзгертіп, екінші дүниежүзілік соғыстар кезінде Швейцарияның бейтараптығы және банк индустриясының жетістіктері Швейцарияны әлемдегі ең тұрақты экономикалардың біріне айналдырды. Швейцария 1972 жылы Еуропалық экономикалық қауымдастықпен еркін сауда туралы келісімге қол қойды және екіжақты келісімдер арқылы еуропалық интеграция процесіне қатысты, бірақ 1995 жылдан бері оның аумағы (Лихтенштейн микромемлекетін қоспағанда) Еуропалық Одаққа (ЕО) толыққанды қосылуға қарсы тұрды, тіпті оның аумағы ЕО мүше мемлекеттерімен толығымен қоршалған. 2002 жылы Швейцария Біріккен Ұлттар Ұйымына қосылды.

Тарихқа дейінгі дәуір

Археологиялық деректерге сүйенсек, аңшы-жинақшылар Альп тауларының солтүстігіндегі жазықтарда 150 000 жыл бұрын орта палеолит кезеңінде қоныстанған. Швейцарияда егіншілік шамамен б.з.д. 5500 жылы басталған. Неолит дәуірінде бұл аймақ салыстырмалы түрде тығыз халқымен көзге түскен. Көптеген көлдердің жағалауларында б.з.д. 3800 жылдан бастап қола дәуіріне жататын қалың үйлердің қалдықтары табылған. Шамамен б.з.д. 1500 жылы келт тайпалары осы аймаққа қоныстанған. Раетиандар шығыс өңірлерде, ал гельветтер батыс өңірлерде қоныстанған. 2017 жылдың наурыз айында Аусерсильдегі Керн мектеп кешенінде жүргізілген құрылыс жұмыстары кезінде б.з.д. 200 жыл шамасында қайтыс болған әйелдің денесі, оюлы ағаш діңінің ішінде көмілген күйінде табылған. Археологтар оның шамамен 40 жаста болғанын және өмірінде көп еңбек етпегенін анықтады. Әйелмен бірге қой терісінен тігілген пальто, белдік тізбегі, әсем жүн киім, шарф, шыныдан жасалған әшекей, және янтарьдан жасалған мұқаптар табылған.

Ежелгі дәуір

58 жылы гельветтер герман тайпаларының қоныс аудару қысымынан қашу үшін Галлияға өтуге тырысты, бірақ Юлий Цезарь әскерлері оларды жеңіп, қайта кері қайтарды. Альпілік аймақ Рим империясының құрамына енді және келесі ғасырлар бойында кеңінен римдік мәдениетке сіңді. Рим әкімшілігінің орталығы Авентикум (Авенш) қаласы болды. 259 жылы аламан тайпалары Лимес шебін бұзып, Швейцария аумағындағы елді мекендерді Рим империясының шекарасына жақын орналастырды. Алғашқы христиан епископтықтары IV ғасырда құрылды. Батыс Рим империясы құлағаннан кейін, герман тайпалары осы аймаққа енді. Бургундиялықтар батысқа қоныстанды, ал солтүстікте аламандық қоныс аударушылар ерте кельт-рим халқын тауларға шегінуге мәжбүр етті. Бургундия 534 жылы франктар мемлекетінің құрамына кірді, екі жылдан кейін аламандықтардың герцогтығы да соған қосылды. Аламандықтар бақылауындағы аймақта тек шашыраңқы христиан қауымдары ғана сақталды, ал ирланд монахтары 7 ғасырдың басында христиан дінін қайта таратуға көмектесті.

Орта ғасырлар

Каролингтер патшаларының тұсында феодалдық жүйе кеңінен тарады, ал монастырлар мен епископтықтар билікті сақтаудың маңызды базалары болды. 843 жылғы Верден шарты Жоғарғы Бургундияны (қазіргі Швейцарияның батыс бөлігі) Лотарингияға, ал Алеманнияны (шығыс бөлігі) Людовик I неміс патшалығының шығыс бөлігіне қарастырды, ол Киелі Рим империясының құрамына кірді. 10 ғасырда Каролингтер билігі әлсіреген кезде, мадьярлар 917 жылы Базельді және 926 жылы Санкт-Галленді қиратты. Тек 955 жылы Лехфельд шайқасында король Оттон I мадьярларды жеңгеннен кейін ғана швейцариялық аймақтар империя құрамына қайта енді. 12 ғасырда Заринген герцогтарына қазіргі Швейцарияның батыс бөлігін қамтитын Бургундия аймақтарының бір бөлігі билікке берілді. Олар көптеген қалаларды құрды, соның ішінде 1157 жылы Фрибурды және 1191 жылы Бернді. Заринген әулеті 1218 жылы Берхтольд V қазасымен аяқталды, ал олардың қалалары кейіннен рейхсфрай (империя ішіндегі дербес қала мемлекеті) мәртебесін алды, ал Кибург герцогтары бұрынғы Заринген аймақтарының ауылдық жерлерін бақылау үшін Габсбург үйімен бәсекелесті. Гогенштауфендер билігі тұсында Раетиядағы және Санкт-Готтард асуындағы альпілік жолдар маңызға ие болды. Екіншісі, әсіресе, таулар арқылы өтетін маңызды тікелей бағытқа айналды. Ури (1231 жылы) және Швиц (1240 жылы) тау асуларын тікелей бақылауға алу үшін рейхсфрай мәртебесімен марапатталды. Осы кезде Унтервальден аумағының көп бөлігі бұрын рейхсфрай мәртебесіне ие болған монастырларға тиесілі болды. Кибург әулетінің жойылуы Габсбург әулетіне Рейннің оңтүстігіндегі көптеген аймақтарды бақылауға мүмкіндік берді, бұл олардың билікке өсуіне көмектесті. 1273 жылы Германия королі болған Рудольф Габсбург «Орман кантондары» Ури, Швиц және Унтервальденге берілген рейхсфрай мәртебесін жойды. Осылайша Орман кантондары тәуелсіздігін жоғалтып, воеводалардың басқаруына көшті.

Орта ғасырдың соңы

1291 жылдың 1 тамызында Ури, Швиц және Унтервальден кантондары Габсбург императоры Рудольф I қайтыс болғаннан кейін бейбітшілікті қорғау үшін бірігіп, Ескі Швейцария Конфедерациясының ядросын құрады. 1353 жылға қарай, алғашқы үш кантонға Глар, Цуг кантондары және Люцерн, Цюрих және Берн қалалары қосылды, бұл 15 ғасырдың көп бөлігінде болған сегіз мемлекеттен тұратын "Ескі Федерацияны" құрады. Киелі Рим империясы Солтүстік Италияның өнеркәсіптік аймағын Рейнмен (Орта ғасыр Еуропасының тағы бір өнеркәсіптік аймағы – Бургундиялық Нидерландымен байланысты) байланыстыратын жолдар мен көпірлер салды, бұл жолдағы шаруалар мен банкирлердің байыуына мүмкіндік берді, олар арнайы итальяндық қару-жарақ сатып алып, жол салуға жиналатын салық төлеуді тоқтата алды. 1386 жылғы Семпах шайқасында швейцариялықтар Габсбургтерді жеңіп, Киелі Рим империясы ішіндегі тәуелсіздігін арттырды. Цюрих 1440-1450 жылдары Тоггенбург аймағы үшін туған жанжалдың (Ескі Цюрих соғысы) салдарынан Конфедерациядан қуылды. Конфедерацияның күші мен байлығы Бургундия соғыстары (1474–1477) кезінде Бургундиялық Чарльз Батылдан жеңіс алып, едәуір артты, бұл Ескі Швейцария Конфедерациясының кантондарынан шыққан кәсіби сарбаздардан құралған, күшті жаяу әскер – швейцариялық жалдамалы әскерлердің табысына байланысты болды. Олар Еуропа тарихының жаңа дәуірінде, яғни Кейінгі Орта ғасырдан Ренессансқа дейінгі кезеңде, әсіресе Франция патшаларының әскерлерінде қызмет еткендерімен ерекшеленді. Осының барлығына қарамастан, Конфедерация сақталды.

Қазіргі Швейцарияның алғашқы кезеңдері

Отыз жылдық соғыс кезінде Швейцария соғыстан зардап шеккен Еуропадағы салыстырмалы "бейбітшілік пен өркендеу оазисі" (Гриммельхаузен) болды, себебі Еуропадағы барлық ірі державалар швейцариялық жалдамалы әскерлерге тәуелді болды және Швейцарияның біреуінің қолына түсуіне жол бермеді. Саяси тұрғыдан алғанда, олар Йорг Женач сияқты жалдамалы әскер командирлері арқылы ықпал етуге тырысты. Гризонның үш бундесі, сол кезде Конфедерация мүшесі емес, 1620 жылдан бастап соғысқа қатысты, нәтижесінде 1623 жылы Валтеллинаны жоғалтты. 1648 жылғы Вестфалия шартында Швейцария Киелі Рим империясынан құқықтық тәуелсіздік алды. Вальтеллина шартынан кейін қайтадан үш бундеге тәуелді болды және 1797 жылы Наполеон Бонапарт Цизальпин Республикасын құрғанға дейін солай болды. 1653 жылы Люцерн, Берн, Золоттурн және Базельге бағынышты аумақтардағы шаруалар валютаның құнсыздануына байланысты көтеріліс жасады. Швейцария шаруалар соғысында билік жеңіске жеткенімен, салық реформаларын жүргізді және бұл оқиға ұзақ мерзімді перспективада Еуропаның басқа да әкімшіліктерінде болған абсолютизмнің дамуына кедерес келтірді. Дегенмен, діни шиеленіс сақталды және 1656 жылы Вильмергеннің бірінші соғысында және 1712 жылы Тоггенбург соғысында (немесе Вильмергеннің екінші соғысында) қайтадан жанданды.

Француз шапқыншылығы және Гелветтік республика

Француз революциялық соғыстары кезінде француз әскері Швейцарияға басып кірді және оны "Гелветтік Республика" (1798–1803) деп аталатын одақтас мемлекетке айналдырды. Онда орталық үкімет болды, кантондардың рөлі шектеулі болды. Жергіліктілік пен дәстүрлі бостандықтарға араласуға қарсы күшті наразылық туды, бірақ бірқатар жаңарту реформалары да жүргізілді. Қарсылық ең күшті дәстүрлі католик аймақтарында болды, 1798 жылдың көктемінде Швейцарияның орталық бөлігінде қарулы көтерілістер шықты. Француз армиясы көтерілістерді басып тастады, бірақ революциялық идеяларға қолдау бірте-бірте азайды. Реформалық күш әлсіз болды, көптеген швейцариялықтар жергілікті демократияны, орталықтандыруды, жаңа салықтарды, соғысты және дінге деген жатқылықты жоғалтуларына наразы болды. 1798 жылы яһудилерді азат етуге бағытталған маңызды қадамдар жасалды, оның ішінде арнайы салықтар мен серттер алынып тасталды. Дегенмен, осы реформалардың көп бөлігі 1815 жылы кері қайтарылды, және яһудилер христиандармен тең құқықтарға тек 1879 жылы ғана ие болды. 1803 жылы Наполеонның Медиация актісі кантондардың егемендігін ішінара қалпына келтірді, ал бұрынғы салық төлеуші және одақтас аумақтар – Аргау, Тургау, Гризонс, Санкт-Галлен, Во және Тичино – тең құқықты кантондарға айналды. Наполеон мен оның жауындары Швейцарияда көптеген науқандар жүргізіп, көптеген елді мекендерді қиратты.

1847 жылғы Sonderbund соғысы

Радикалды либералды протестанттық топ Sonderbund 1814 жылғы Федералдық шартының бұзылуына айыптады, оның 6-тармағында мұндай жеке одақтарға тыйым салынған еді. Тагсацзунгте көпшілікті құрап, олар 1847 жылдың 21 қазанында Sonderbund-ті таратуға шешім қабылдады. Католиктердің саны аз болғандықтан, олардың қарсы тұру мүмкіндігі шектеулі болды; олардың әскер саны 79 000-нан 99 000-ға дейін жетіп, жеткілікті түрде жақсы даярланған әскерлер, офицерлер мен генералдары болмады. Sonderbund таратылудан бас тартқан соң, ұлттық армия католик және протестант кантондары арасындағы қысқа азаматтық соғысқа шабуыл жасады, ол Sonderbundskrieg ("Сондербунд соғысы") деп аталды. Ұлттық армия Нойшатель және Аппенцель Иннерроденнен (бейтарап қалған) басқа барлық кантондардан жасақталған. Sonderbund бір айдың ішінде жеңіліске ұшырады, шамамен 130 адам қаза тапты. Бұл Швейцария аумағындағы соңғы қарулы қақтығыс болды, шағын тәртіпсіздіктерден басқа. Көптеген Sonderbund басшылары Италияға қашып кетті, бірақ жеңімпаздар кең пейілділік танытты. Олар жеңілген кантондарды федералды реформалар бағдарламасына қосылуға шақырды және жаңа конституция американдық үлгіде әзірленді. Ұлттық мәселелер ұлттық парламенттің бақылауында болады, ал иезуиттер елден қуылды. Швейцариялықтардың басым көпшілігі – 2 миллионға қарсы 300 мың дауыспен – жаңа конституцияны қолдады. Швейцарияда тыныштық орнады. Алайда, Еуропадағы консерваторлар қорқып, болашақ қиындықтарға қарсы күштерін дайындады, олар көп ұзамай 1848 жылғы төңкерістерге ұласты. Швейцариядан тыс жерлерде консерваторлар осы төңкерістерде үнемі жеңіске жетті.

Индустрияландыру

Азамат соғысының нәтижесінде Швейцария 1848 жылы федералды конституцияны қабылдады, оны 1874 жылы кеңінен толықтырып, қорғаныс, сауда және құқықтық мәселелер бойынша федералдық жауапкершілікті орнатып, қалған барлық мәселелерді кантондық үкіметтердің қарауына қалдырды. Осы кезден бастап, және 20 ғасырдың көп бөлігінде швейцариялық тарих саяси, экономикалық және әлеуметтік тұрақты жақсарумен сипатталды. Швейцария көбінесе ауылдық болғанымен, қалалар 19 ғасырдың соңында, әсіресе тоқыма саласында өнеркәсіптік революцияны бастан өткерді. Мысалы, Базельде тоқыма, соның ішінде жібек өндірісі жетекші сала болып табылды. 1888 жылы жалақы алатын жұмыскерлердің 44% әйелдерді құрады. Әйелдердің дерлік жартысы тоқыма фабрикаларында жұмыс істесе, екінші орында үй шаруа қызметкерлері тұрды. 1890-1910 жылдар аралығында жұмыс күшіндегі әйелдердің үлесі 1960-1970 жылдарға қарағанда жоғары болды. 19 ғасырдың соңындағы швейцариялық университеттері медициналық білім алған әйел студенттердің көп санымен ерекшеленді.

Дүниежүзілік соғыстар (1914-1945 жж.)

Бірінші дүниежүзілік соғыста Швейцарияның бейтараптығын ірі державалар құрметтеді. Гримм-Хоффман ісінде одақтастар бір саясаткердің Шығыс майданда бейбіт келісімдер туралы ұсынысын қабылдамады, олар Германияны соғысқа тозуын қалады. Өнеркәсіптік сектор 19-ғасырдың ортасында дамуын бастағанмен, Швейцарияның Еуропадағы ең гүлденген елдердің бірі ретінде қалыптасуы – «Швейцария керегі» – көбінесе 20-ғасырдың басындағы дамулармен, соның ішінде екі дүниежүзілік соғыстағы Швейцарияның атқарылған рөлімен байланысты болды. Германия Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Швейцарияға шабуыл жасауды қарастырды, бірақ шабуылға көшкен жоқ. Генерал Анри Гизан басшылығымен швейцариялық армия жаппай ополчення күштерін шабуылға қарсы дайындады және Альпі тауларындағы Редуит деп аталатын, жақсы бекітілген және жабдықталған позициялар құрды. Швейцария әскери титімсіздік, Германияға экономикалық жеңілдіктер жасау және соғыс кезіндегі жағдайлардың шабуылды кейінге қалдыруының нәтижесінде тәуелсіздігін және бейтараптығын сақтап қалды. Швейцарияның шағын нацистік партиясының Германиямен аншлюс жасау әрекеттері сәтсіз аяқталды, себебі Швейцарияның көпмәдениетті мұрасы, ұлттық бірегейліктің күшті сезімі және тікелей демократия мен азаматтық бостандықтардың ұзақ дәстүрі болды. Швейцария баспасөздері Үшінші рейхті қатты сынады, осылайша неміс басшыларын жиі ашуландырды. Швейцария соғыстағы екі тараптың да тыңшылық орталығы болды және Осі мен одақтас державалар арасындағы байланысқа көмектесті. Одақтастар мен Осі мемлекеттері екеуі де Швейцарияның саудасына кедергі келтірді, екі тарап та Швейцарияға бір-бірімен сауда жасаудан бас тартуға қысым көрсетті. Экономикалық ынтымақтастық және Үшінші рейхке несие беру, шабуылға ұшырау мүмкіндігіне және басқа сауда серіктестерінің болуына байланысты өзгерді. 1942 жылы Виши Франциясы арқылы маңызды теміржол байланысы үзілгеннен кейін жасалған жеңілдіктер ең жоғары деңгейге жетті, нәтижесінде Швейцария Осі мемлекеттерімен қоршалды. Швейцария азық-түліктің жартысын және отынның барлығын сауда арқылы қамтамасыз етті, бірақ Германия мен Италия арасындағы маңызды Альпілік теміржол туннельдерін бақылады. Соғыс кезінде Швейцарияның ең маңызды экспорты – дәлдік станоктары, сағаттар, подшипниктер (бомба көздегіштерінде қолданылатын), электр энергиясы және сүт өнімдері болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде швейцариялық франк әлемдегі жалғыз еркін айырбасталатын валюта болып сақталды, одақтастар мен немістер швейцариялық Ұлттық банкке көп мөлшерде алтын сатты. 1940-1945 жылдар аралығында Германияның Рейхсбанкі швейцариялық банктерге 1.3 миллиард франкқа бағалы алтынды швейцариялық франктар мен басқа шетел валютасына айырбастады. Бұл алтынның жүздеген миллион франк құны – оккупацияланған елдердің орталық банктерінен тоналған ақшалай алтын еді. Шығыс Еуропадағы Холокост құрбандарынан алынған 581 000 франк құнды «Мелмер» алтыны швейцариялық банктерге сатылды. Жалпы алғанда, Германия мен Швейцария арасындағы сауда Германияның соғыс күш-жігеріне шамамен 0,5% үлес қосты, бірақ соғыстың ұзаруына елеулі әсер етпеді. Соғыс барысында Швейцария 300 000 босқынды қабылдады. Олардың 104 000-ы Гаага конвенциясында белгіленген бейтарап мемлекеттердің құқықтары мен міндеттеріне сәйкес интернатталған шетелдік әскерлер еді. Қалғандары шетелдік азаматтар болды, олар кантондық билік органдарымен интернатталды немесе тұруға рұқсат алды. Босқындарға жұмыс істеуге рұқсат берілмеді. Босқындардың 60 000-ы нацистердің қуғын-сүргінінен қашқан азаматтар еді. Олардың 26 000-27 000-ы еврейлер еді. 10 000-25 000 босқынға кіруге рұқсат берілмеді. Соғыс басталған кезде Швейцарияда 18 000-28 000 еврей тұрды, жалпы халық саны шамамен 4 миллионды құрады. Соғыс кезінде Швейцарияда орташа поляризация болды. Кейбіреулері бейбітшілдікке ұмтылды. Кейбіреулері халықаралық капитализм немесе халықаралық коммунизм жағына қосылды. Басқалары тілдік топтарына жақын болды, француз тілінде сөйлейтін аймақтардағылар одақтастарға, швейцариялық неміс тілінде сөйлейтін аймақтардағылар оське көбірек жақталды. Үкімет Швейцариядағы экстремизмді ұстанатын немесе елдің бірлігін бұзуға тырысатын кез келген жеке тұлғаның, партияның немесе топтың қызметін тоқтатуға тырысты. Швейцарияның неміс тілінде сөйлейтін аймақтары Германияда қолданылатын стандартты (жоғары) неміс тілінен тілдік тұрғыдан алшақтады, жергілікті швейцариялық диалекттерге көбірек мән берді. 1960 жылдары елдің нацистік Германиямен қарым-қатынасы туралы тарихшылар арасында маңызды дау туды. 1990 жылдарығы дауларға Нью-Йоркте Холокост кезеңіндегі банк шоттарындағы еврей мүлігіне қатысты топтық сот ісі кірді. Үкімет Швейцарияның нацистік режиммен өзара әрекетін зерттеу үшін беделді зерттеу жүргізді. Бұл тәуелсіз халықаралық ғалымдар тобының – Бергие комиссиясының – 2002 жылы жарияланған соңғы есебі жарық көрді.

1945 жылдан кейінгі тарих

Салқын соғыс кезінде швейцариялық биліктер швейцариялық ядролық бомба құрылысын қарастырды. Цюрихтегі Федералдық Технологиялық институтының жетекші ядролық физиктері, мысалы Пол Шеррер, мұны іске асыруға мүмкіндік берді. Дегенмен, қорғаныс бюджетімен байланысты қаржылық қиындықтар айтарлықтай қаражат бөлуге кедері келтірді, ал 1968 жылғы Ядролық қаруды таратпау шарты қолдау тапты. 1988 жылға дейін ядролық қару жасау жоспарларының барлығы тоқтатылды. 1959 жылдан бері парламент сайлаған Федералдық Кеңес төрт негізгі партияның өкілдерінен құралды: протестанттық еркін демократтар, католиктік христиан демократтар, солшыл социал-демократтар және оңшыл Халық партиясы. Бұл, әдетте парламенттік оппозициясыз жүйені құрып, тікелей демократиядағы оппозицияның күшті позициясын көрсетті (конкорданс жүйесін қараңыз). 1963 жылы Швейцария Еуропа Кеңесіне қосылды. 1979 жылы Берн кантонының бір бөлігі тәуелсіздік алып, Юра кантонын құрды. Швейцарияның көптеген Біріккен Ұлттар Ұйымы мен халықаралық ұйымдардағы рөлі елдің бейтараптыққа қатысты алаңдаушылығын азайтуға көмектесті. 2002 жылы швейцариялық сайлаушылардың 55% БҰҰ-ға қосылуды қолдады. Бұл шешімге ондаған жылдық талқылар және 1986 жылы мүшелікке қолдау көрсетпеуі (3:1 дауыспен) себеп болды. Швейцария әйелдері 1971 жылы ұлттық деңгейдегі сайлауларда дауыс беру құқығын алды, ал теңдік құқығы туралы түзету 1981 жылы ратификацияланды. Алайда, барлық сайлауларда әйелдерге толыққанды дауыс беру құқығын сот 1990 жылы ғана бекітті. Швейцария Еуроодақтың мүшесі емес, бірақ 1995 жылы Австрияның қосылуынан бастап (Лихтенштейнмен бірге) Еуроодақ аумағымен қоршалған. 2005 жылы Швейцария халықтың қолдауымен Шенген келісімі мен Дублин конвенциясына қосылды. 2014 жылдың ақпанында швейцариялық сайлаушылар Швейцарияға көші-қон квоталарын қайта енгізу туралы референдумды мақұлдады, бұл Швейцария қабылдаған Еуроодақтың еркін қозғалыс келісімдерін бұзбас үшін оны іске асыру жолын табуға әкелді. Ресейдің Украинаға басып кіруінен кейін Швейцария Ресейге қарсы барлық Еуроодақ санкцияларын қабылдауға шешім қабылдады. Швейцария президенті Игнацио Кассис бұл шаралардың «бұрын-соңды болмаған, бірақ швейцариялық бейтараптыққа сәйкес келетінін» мәлімдеді. Әкімшілік сондай-ақ Швейцарияның қақтығысты бейбіт жолмен шешуге көмектесуді жалғастыратынын растады. Швейцария тек гуманитарлық миссияларға қатысады және Украина халқына және көрші елдерге көмек жеткізеді.