Наташа Кандич: Югославия соғыстарының құрбандары үшін күресші
Nataša Kandić
Наташа Кандич – сербский правозащитник, основательница Humanitarian Law Center. Исследования HLC помогли в расследовании военных преступлений в Югославии, включая Сребреницу.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Наташа Кандич (; 16 желтоқсан 1946 жылы туған) – серб құқық қорғаушысы және RECOM татуласу желісінің үйлестірушісі, бұрынғы Югославиядағы адам құқықтары мен келісімді ынталандыру мақсатындағы Гуманитарлық құқық орталығының (HLC) негізін қалаушы және бұрынғы атқарушы директоры. Ұйым Сербияның қақтығыстағы рөліне ерекше назар аударады. Ол 1992 жылы құрылған. HLC-тің зерттеулері Бұрынғы Югославия бойынша Халықаралық қылмыстық трибуналдың (ICTY) соғыс қылмыстарын қарау кезінде маңызды рөл атқарды, әсіресе Сербия әскери күштерін Сребреницадағы жаппай қырғынға байланыстыратын «нақты дәлел» видеосы. Ол адам құқықтарын қорғау қызметі үшін көптеген халықаралық сыйлықтарға ие болды (мысалы, Amnesty International-дың «Objective Observer» сыйлығы). Сербияда ол даулы тұлға, себебі Сербияның бұрынғы президенті Томислав Николич оған артық көріну туралы сот процесі қозғады.
Nataša Kandić (; born 16 December 1946) is a Serbian human rights activist and coordinator of the RECOM Reconciliation Network, founder and ex executive director of the Humanitarian Law Center (HLC), an organization campaigning for human rights and reconciliation in the former Yugoslavia, focusing on the Serbian role in the conflict. It was formed in 1992. The HLC's research was integral to the war crimes prosecutions of the International Criminal Tribunal for the Former Yugoslavia (ICTY), particularly the "smoking gun" video linking Serbian military forces to the Srebrenica massacres. She has won numerous international awards for her human rights work (Amnesty International's Objective Observer Award, among others). She is a figure of controversy in Serbia where she was the subject of a defamation lawsuit by former President of Serbia Tomislav Nikolić.
Гуманитарлық құқық орталығы
Кандич – білім бойынша әлеуметтанушы. 1992 жылы ол Белградтағы Гуманитарлық құқық орталығын құрып, оның атқарушы директоры болды. Бұл адам құқықтарын жүйелі және бейтарап түрде тергеуімен мақталған ұйым. 1990 жылдардың басында Югославия соғыстары басталғаннан бері ол 1991 және 1999 жылдар аралығында жасалған соғыс қылмыстарын – азаптау, зорлау, кісі өлтіру сияқты қылмыстарды құжаттап, оларға наразылық білдірді. Businessweek журналында оның еңбегі «аймақтағы сербтер мен әскери басшылардың ашуын оятып, сонымен қатар әлемдегі адам құқықтарын қорғаушылардың құрметіне ие болды» деп жазылған. Косово соғысы кезінде ол Сербия бойынша саяхаттап, полиция мен жартылай әскери топтардың адам құқықтарын бұзуы туралы ақпаратты сыртқы әлемге жеткізді. Славко Чурувияның қазасынан кейін Косово дағдарысын тергеуді жалғастырған және этникалық албандық белсенділермен ынтымақтасқан санаулы серб құқық қорғаушыларының бірі болды. Оның жинаған дәлелдері кейін Гаагадағы бұрынғы Югославия Халықаралық қылмыстық трибуналында айыптау актілерін дайындауға пайдаланылды. – Ал The New York Times серб телеарнасында жарияланған жазбаны ел үшін «шешімді момент» деп атады. Кандич 2007 жылы Сербиядағы сот шешімін сынға алды, себебі төраға судья бұл қылмысты «мұсылман тегінен бес адамды өлтіру» деп сипаттаған, ал олардың «Сребреницадан келгені белгісіз» болды. Кандич «Бұл үкім өте қауіпті хабарлама жібереді», – деп мәлімдеді, сондай-ақ «Моральдық және фактілік тұрғыдан алғанда, бұл әділдік емес» деді. 2004 жылы ол АҚШ журналисі Джек Келлинің ашылуына көмектесті, ол USA Today газетінде бірнеше маңызды оқиғаларды өйлестегені анықталды. Ол 1999 жылдың шілдесіндегі Косоводағы ауылды «тазалау» туралы Югославия армиясының бұйрығы туралы мақаланың бірінші бетіне оны көзі ретінде пайдаланғанын жоққа шығарды.
Kandić is a sociologist by training. In 1992, she founded and became executive director of the Humanitarian Law Center in Belgrade, a human rights organization which has been praised for its systematic and impartial investigations of human rights abuses. Since the start of the Yugoslav wars in the early 1990s, she has documented and protested against war crimes committed between 1991 and 1999, including torture, rape, and murder. According to Businessweek, her work drew "the hatred of fellow Serbs and military leaders throughout the region and won the admiration of human rights defenders worldwide". Throughout the war in Kosovo, she travelled back and forth across Serbia, providing information to the outside world about human rights violations being committed by police and paramilitary groups. She was one of the few Serbian rights activists to continue investigating the Kosovo crisis after the murder of Slavko Ćuruvija and to collaborate with ethnic Albanian activists. The evidence she gathered was later used in the preparation of indictments by the International Criminal Court for the Former Yugoslavia in The Hague.—while The New York Times called the airing of the tape on Serbian television a "watershed" moment for the country. Kandić criticized a 2007 judgement in Serbia as the presiding judge, had described the crime as “killing six men of Muslim origin”, whom "it was not clear came from Srebrenica". Kandić said "This judgment sends a very dangerous message,” further stating, "Both from a moral and factual point of the view, this is not justice". In 2004, she contributed to the exposure of US journalist Jack Kelley, a USA Today reporter discovered to have fabricated several important stories, when she disputed his account of using her as a source for a July 1999 front page story on a typed Yugoslav Army order to "cleanse" a village in Kosovo.
2003 жылғы Республика алаңындағы оқиға
2003 жылы Кандич 1999 жылғы қақтығыстан бері хабарсыз жоғалған Косово сербтері туралы ақпараттың жетіспеуіне қарсы Белградтағы Республика алаңында Халықаралық жоғалғандар күніне арналған наразылық митингісіне қатысты. Оған қатысушылардың бірі "сатқын" деп айыптап, қайта-қайта қорлады. Косоводан келген қарт серб босқыны Никола Попович тікелей оған шабуыл жасап, күштеп ұстағаннан кейін, Кандич оны бетінен шапалақтап, жауап берді. Полиция оны жақынға алып, құжаттарын сұрады, бірақ ол полицияның басқа адамдардан сұрауы керек екенін айтып, наразылық білдірді. Кейін полиция оны қоғамдық орында зорлық-зомбылық көрсеткені және полицияның талаптарына бағынбағаны үшін айыптады. Серб босқындарын қолдаушы ұйым да шағым түсірді. Ол өз әрекеттерін "өзімді серб патриотизмінен қорғауға мәжбүр болдым" деп түсіндірді. 2005 жылдың шілдесінде Белградтағы Бірінші қалалық соты Кандичке қарсы жеке шағымды қарастырудан бас тартты. Митингіге қатысушылар төрешіні "серб сатқыны" деп атады.
In 2003, Kandić attended a protest rally held on the International Day of the Disappeared in Republic Square in Belgrade, against the lack of information about Kosovo Serbs missing since the 1999 conflict. She was confronted and repeatedly insulted by other attendees who called her a "traitor". After Nikola Popović, an elderly Serb refugee from Kosovo confronted her directly and reportedly manhandled her, she slapped him in the face and yelled back at him. The policemen present took her aside and requested her documents, which she protested saying they should instead request them from other persons. The police later charged her for violent behaviour in public and disobeying the police orders. The organization representing Serb refugees also filed charges. She justified her actions by asserting she had to "defend [myself] from Serbian patriotism". In July 2005, the First Municipal Court in Belgrade dismissed the private lawsuit against Kandić. The attendees called the presiding judge a "Serb traitor".
Жамандау туралы сот ісі
Кандич 2009 жылдың ақпан айында Томислав Николичтің Хорватиядағы соғыс кезінде қарт адамдарды өлтіргені туралы 2006 жылғы мәлімдемесі үшін қорлаушылыққа (құлыққа) сотталды. Оған 200 000 серб динары (сол кезде шамамен 2000 еуро) айыппұл салынды. Халықаралық адам құқықтары ұйымы Front Line бұл айыптауды "Сербиядағы адам құқықтарын қорғаушылар мен ұйымдарын ел жауы ретінде көрсетуге бағытталған науқанның бір бөлігі" деп бағалап, ал Human Rights Watch бұл істі "адам құқықтарына қатысты сынды басу үшін қолданылатын қылмыстық жамандау заңдарының мысалы" деп атады. Бұл айыптаулар кейіннен Белград аудандық сотының апелляциялық саудасында күшін жойды.
Kandić was originally found guilty on charges of defamation in February 2009 after her 2006 statements that Tomislav Nikolić killed elderly people in Croatia during the war. She was fined 200,000 Serbian dinars (around 2,000 EUR at the time). International human rights organization Front Line condemned the charges as "part of a campaign aimed at stigmatizing human right defenders and human rights organisations operating in Serbia, portraying them as enemies of the country", and Human Rights Watch named the case as an example of criminal libel laws used as "a tool to silence human rights criticisms." The charges were later overturned on appeal by the Belgrade District Court.