Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Косово албандарының қаны төгілуі
Killing of Kosovo Albanians
Рачак қырқыны немесе Рачак операциясы – 1999 жылдың қаңтарында Косовоның орталық бөлігіндегі Рачак ауылында 45 косов албанының қаза болуы. Бұл қырқынды Сербияның қауіпсіздік күштері аймақтағы албандық сепаратистік қызметке жауап ретінде жасады. Сербия үкіметі соғыс қылмыстары жөніндегі прокурордың оқиға орнына баруына рұқсат бермеді және қаза тапқандардың барлығы Косово Азаттық Армиясының (KLA) көтерілісшілері екенін, мемлекеттік қауіпсіздік күштерімен болған шайқаста қаза тапты деп мәлімдеді. Қылмыстық істерді екі жеке сот-медициналық топ тергеді, біріншісі – Югославия мен Беларусьдің бірлескен тобы, екіншісі – Еуроодақтың өкілі ретінде Финляндия тобы. Югославия үкіметі тапсырыс берген бірінші топтың есебінде қаза тапқандардың арасында әйел мен 12 жасар бала да болған, олардың барлығы бейбіт азаматтар емес, сепаратистік партизандар екені көрсетілді. Екінші топтың қорытындылары Югославия тергеуінің есебіне қатысты келеспеді, бұл өлімдер қарусыз азаматтарды өлтіру екенін анықтады. Жетекші фин зерттеушісі, антропология саласының маманы доктор Хелена Ранта оны "адамзатқа қарсы қылмыс" деп атады, бірақ ғалым ретінде оны тікелей қырқын деп атаудан немесе нақты бір тарапты кінәлаудан бас тартты. Фин тобының зерттеу нәтижелері екі жыл бойы жарияланбады. Бұл оқиғаны жариялаған БАҚ Рачак оқиғасын Сербияның репрессивтік үкіметі жасаған қатыгез террористік акт деп сипаттады. АҚШ-тың сол кездегі президенті Билл Клинтон бұл қырқынды қасақана және ешқандай ажыратымсыздықсыз жасалған кісі өлтіру деп айыптады және әкімшілік американдықтарды Югославияға араласу қажеттігіне көндіруге тырысты. Дегенмен, Рачак ауылындағы іс-қимылдар мен қантөгіс "соғыстағы шешуші нүкте" болды.
The Račak massacre or Račak operation was the massacre of 45 Kosovo Albanians that took place in the village of Račak in central Kosovo in January 1999. The massacre was perpetrated by Serbian security forces in response to Albanian separatist activity in the region. The Serbian government refused to let a war crimes prosecutor visit the site, and maintained that the casualties were all members of the rebel Kosovo Liberation Army (KLA) killed in combat with state security forces. The killings were investigated by two separate forensic teams, the first a joint Yugoslav–Belarusian team and the second an external Finnish team representing the EU. The first team's report, which was commissioned by the Yugoslav government, concluded that those killed, who included a woman and 12 year old child, were all separatist guerrillas and not civilians. The findings of the second team sharply contradicted the Yugoslav investigation's report, determining that the deaths constituted killings of unarmed civilians. The lead Finnish investigator, anthropology expert Dr. Helena Ranta, called it a "crime against humanity", though refusing as a scientist to directly label it a massacre or assign blame to any specific party. Details of the Finnish team's findings were left undisclosed for two years. Media outlets covering it more definitively described the event at Račak as a gruesome terrorist atrocity by a repressive Serbian government. Bill Clinton, then president of the United States, condemned the massacre as a deliberate and indiscriminate act of murder, and the administration sought to convince the American people that intervention in Yugoslavia was necessary. Regardless, the actions taken and bloodshed at Račak represented a "turning point in the war",
Өмірбаян
Рачак – Косовоның оңтүстігіндегі Штимлье муниципалитетіне қарасты албан халқы тұратын шағын ауыл. 1998 жылға қарай ол Косово Азаттық Армиясы (КАА) деп аталатын албан сепаратистік ұйымының қызметіне айналды. 1998 жылдың жазында Югославия әскерінің әрекеттері кезінде тұрғындарының көп бөлігі қоныс аударғанға дейін, ауылда шамамен 2000 адам тұрған. 1999 жылдың қаңтарына қарай, Еуропалық қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы (ЕҚЫҰ) ауылда 350-ге жуық адам тұрғанын хабарлады. КАА аймақта өте белсенді болды және Рачак ауылының өзінде, жергілікті электр станциясының жанында базасы болған деуге болады. 1999 жылдың 8 қаңтарында КАА Сува-Река қаласының жанында серб полициясына шабуыл жасап, үш серб полицейін өлтірді. Шабуылдан екі күн өткен соң, 10 қаңтарда Урошевац қаласының жанында серб полиция бөлімдеріне тағы бір шабуыл жасалып, бір полицей қаза тапты. Рачак ауылы осы шабуылдарға дайындық үшін база ретінде пайдаланылды. Оған жауап ретінде Югославия қауіпсіздік күштері Рачак ауданында және көршілес Дулье мен Каралево ауылдарында қауіпсіздік кордонын орнатты. 15 қаңтарда сағат 06:30-да серб полициясы мен КАА бөлімшелері арасында атыс басталған кезде Рачак ауылына шабуыл басталды. Рачак тұрғындарының бір бөлігі жақын маңдағы Петрово ауылына қашып үлкерді, ал КАА бөлімшелері ауылдан тысқары қарай жол ашты. КАА қарсыласы бірнеше сағатқа созылды, соңында серб полициясы ауылды таңертең бақылауға алды, ал 16:30-да ауылды тастап кетті.
Račak is a small Albanian inhabited village in the Štimlje municipality of southern Kosovo. By 1998 it had become the scene of activity by the Albanian separatist organization the Kosovo Liberation Army (KLA). It had a population of around 2,000 people prior to the displacement of most of its inhabitants during Yugoslav military activity in the summer of 1998. By January 1999, around 350 people were reported by the Organization for Security and Co operation in Europe (OSCE) to be living in the village. The KLA was highly active in the region and almost certainly had a presence in Račak itself, with a base near a local power plant. On 8 January 1999, the KLA mounted an ambush on Serbian police units near the city of Suva Reka, resulting in the deaths of three Serbian policemen. The ambush was followed by a further attack on Serbian police units near the city of Uroševac two days later on 10 January, killing one policeman. The village of Račak had served as a staging area for these ambushes and in response, Yugoslav security forces established a security cordon in the area of Račak and the neighboring communities of Dulje and Caraljevo. At 06:30 on 15 January, the assault on the village of Račak began when Serbian police and KLA units began to exchange fire. Some residents of Račak were able to escape to the nearby village of Petrovo, while KLA units fought their way out to positions outside the village. KLA resistance lasted a number of hours with Serbian police units finally securing the village in the morning, later departing the village at 16:30.
Есептер
15 қаңтарда ЕҚЫҰ-ның қарусыз бақылаушы күштері – Косовоның тексеру миссиясы (KVM) Рачак ауылында бейбіт тұрғындар қаза тапқаны туралы хабар алды. KVM бақылаушылары аймаққа кіруге тырысты, бірақ күшейтілген наразылықтарға қарамастан, қауіпсіздік күштері рұқсат бермеді. Олар жақын маңдағы төбеден соғысты бақылап тұрды. Кейіннен олар ауылға кірді, онда бір өлген адамды және бірнеше жарақат алған адамдарды тапты, сондай-ақ басқа да өлім-жітімдер туралы және серб қауіпсіздік күштерінің адамдарды алып кеткені туралы хабар алды. Оларға ауыл тұрғындарымен сұхбаттасуға немесе ауыл маңындағы аймақты зерттеуге рұқсат берілмеді. Уокер дереу бұл оқиғаны "тілсіз қорлық" деп атап, "адамзатқа қарсы қылмыс" деп айыптады. Ол өзімен бірге келген журналистерге: "Мен (серб) үкіметінің қауіпсіздік күштерін айыптаудан тартынбаймын. Бұл бұйрықты кім берді және кім орындады білуіміз керек. Әділдік орнатылуын талап етемін. Олар мұндай жағдайда өлуге лайық емес еді" деді. Журналистер де денелердің табылғаны туралы өздері куә болған оқиғаны баяндады. Олардың бірі, BBC тілшісі Джеки Роуленд, қаза тапқандардың "барлығы қарапайым адамдар еді: шаруалар, жұмысшылар, ауыл тұрғындары. Олардың барлығы да басқа оқталған" деді. Қаза тапқандардың жасы 14-тен 99-ға дейін болды. ITN тілшісі Билл Нили де оқиға орнында болды және басқа KVM бақылаушыларының реакциясын былай сипаттады: "Швед бақылаушысы қаза тапқандардың барлығы азаматтық киімде және қарусыз екенін, сондай-ақ ұрыс белгілері жоқ екенін атап өтті. Екі сағат жұмыс істегеннен кейін, Лондон полициясының офицері – KVM бақылаушысы, көптеген құрбандардың жақыннан атылғанына сенетінін айтты". Екі күннен кейін, 18 қаңтарда, бұрынғы Югославия үшін Халықаралық қылмыстық трибуналының бас прокуроры Луиза Арбур кісі өлтіруді тергеу үшін Косовоға кіруге тырысты, бірақ серб билігі оған рұқсат бермеді. Сол күні, ҚОА-дан атыс келіп, серб полициясы Рачакқа кіріп, денелерді алып шығып, сот-медициналық сараптама күту үшін Приштинадағы моргқа жеткізді. Қаңтар айының соңында Біріккен Югославия мен Беларусь патологтарынан құралған команда мәйіттерді қарап шықты. Кейіннен Еуропалық Одақ үшін жұмыс істейтін финдік сот-медициналық команда екінші мәйіттерді қарап шықты, ол бірінші қарап шығудан толықрақ болды, бірақ бір уақытта жасалмады. Денелер, соңында, 1999 жылдың 10 ақпанында отбасыларға қайтарылып, жерленді.
On 15 January, reports were received by the Kosovo Verification Mission (KVM), an unarmed observer force from the OSCE, of civilians being killed in Račak. KVM monitors attempted to gain access to the area but were refused permission by security forces despite strong protests. Instead, they watched the fighting from a nearby hill. They later gained access to the village, where they found one dead man and a number of injured people and received reports of other deaths and of people being taken away by the Serbian security forces. They were denied permission to interview the villagers or explore the area around the village. Walker immediately condemned what he labelled "an unspeakable atrocity" which was "a crime very much against humanity". He told the party of journalists accompanying him: "I do not hesitate to accuse the (Serb) government security forces. We want to know who gave the orders, and who carried them out. I will insist that justice will be done. They certainly didn't deserve to die in circumstances like this." The journalists also provided first hand accounts of the discovery of the bodies. One of them, the BBC's reporter Jacky Rowland, reported that the dead "were all ordinary men; farmers, labourers, villagers. They had all been shot in the head." The dead were aged from 14 to 99 years old. ITN's correspondent Bill Neely was also present and described how other KVM monitors reacted at the scene: "A Swedish monitor notes that the dead are all in civilian clothes and unarmed and that there are no signs of a battle After working for two hours one monitor, a London police officer, tells me he believes many of the victims have been shot at close range." Two days later, on 18 January, the Chief Prosecutor of the International Criminal Tribunal for the Former Yugoslavia (ICTY), Louise Arbour, attempted to enter Kosovo to investigate the killings but was refused access by Serbian authorities. On the same day, heavily armed Serbian police entered Račak under fire from the KLA, and removed the bodies, taking them to a morgue in Pristina to await a forensic examination. A joint Yugoslavian Belarusian team of pathologists conducted post mortems at the end of January. A Finnish forensic team working for the European Union subsequently conducted a second post mortem, which was more detailed but less contemporaneous than the first. The bodies were finally released to the families and buried on 10 February 1999.
Сот сараптамасының есептері
Үш сот-медициналық сараптама денелерге жасалды, оларды Югославия, Беларусь (сол кезде Сербияның одақтасы) және Финляндия (Еуропалық Одақтың қолдауымен) командалары жүргізді. Үш сараптама да күмәнді жағдайларда өтті; Югославия мен Беларусь сот-медициналық топтары КВМ мен МТХҰ-ның қарсылығына қарамастан, өздерінің аутопсияларын жүргізді, олар Финляндиядан келген тәуелсіз сарапшылардың өлгендерге алғашқы болып сараптама жасауын талап еткен. Югославия және Беларусь автопсиялары 19 қаңтарда Приштина сот-медициналық институтының басшылығымен жүргізілді. Оның директоры, профессор Саша Добричаннин: «Бірде-бір денеде атқылау белгісі жоқ. Денелер қырғынға ұшыраған жоқ» деді. Ол бұқаралық ақпарат құралдарына, өлтірілгендей көріну үшін денелер өлімнен кейін қиратылғанын күдіктенетінін айтты. Патолог Хелена Ранта басқарған фин (ЕО) тобы 21 қаңтарда өздерінің сараптамасын бастады және алғашқы қорытындыларын 17 наурызда жариялады. Баяндаманың кіріспесінде бұл Рантаның жеке пікірі екені, команданың позициясы емес екені нақтыланды. Баяндамада «құрбандар қарусыз азаматтар екенін көрсететін ешқандай дәлел жоқ және олар халықаралық бақылаушылар кейін тапқан жерде өлтірілген болуы мүмкін» деген қорытынды жасалды. Өлгендердің КОА формасын киіп, кейін азаматтық киіммен ауыстырылғаны туралы мәлімдемелерге жауап ретінде баяндамада: «Өлгендердің киімінде ешқандай әскери бөлімнің белгісі немесе таңбасы жоқ. Әскери шендердің немесе таңбалардың алынып тасталғанына ешқандай көрсеткіш жоқ. Аутопсиядан алынған деректерге (мысалы, оқ тесіктері, қанның ұюы) және оқиға орнының суреттеріне сүйенсек, киім ауыстырылған немесе алынып тасталған дегенге сену қиын» делінген. Ранта Слободан Милошевичке қатысты МТХҰ-дағы сотта куәлік беріп, табылған оқтардың, оқ жарақаттарының және кіру-шығу жараларының құрбандар денелері табылған жерде және шамамен бір уақытта өлтірілгенін көрсеткенін айтты. Кейінірек финляндиялық есепте тек бір құрбанның жақын қашықтан атылғаны дәлелденді. Фин командасының есебі соғыстан кейін ұзақ уақытқа дейін ЕО-да құпия сақталды. Бұл тестті әлі де көптеген елдердің полициясы қолданады, олар заманауи әдістерді алуға мүмкіндігі жоқ, бірақ ол 1967 жылдан бері «ғылыми тұрғыдан пайдасыз» деп сипатталды. Югославия мен Беларусь есебіне (бұл өлтірілгендер Косово албандары мен НАТО мәлімдегендей, азаматтар емес, ОАК жауынгерлері болды деген пікірді қолдады) және Еуропалық Одақтың сарапшылар тобының есебіне (құрбандардың жауынгерлер екеніне ешқандай дәлел таппады) халықаралық реакция мүлдем өзгеше болды, әсіресе Косовоға кең таралған адам құқықтары бұзушылықтарын тоқтату үшін араласуға дайындалып жатқан НАТО елдерінде. Біріншісі назарсыз қалды немесе пропаганда ретінде жоққа шығарылды, ал екіншісі азаматтарға қарсы жасалған қырғынның дәлелі ретінде қабылданды. Бірнеше соғысқа қарсы белсенділер мен жазушылар фин командасының баспасөз хабарламасы туралы жазып, одан үзінділер келтірді. Екі есеп те айыптау тарапынан, сондай-ақ Слободан Милошевичтің қорғау тарапынан сотта дәлел ретінде пайдаланылды, дей тұрғанмен, дәлел жетіспеуіне байланысты Рачак ісі айыптамадан алынып тасталды. Еуропалық Одақтың толық есебі 2000 жылдың маусым айының соңында МТХҰ-ға тапсырылды. 2001 жылы қорытынды жарияланды, бірақ толық баяндама ешқашан жарияланбады. 2008 жылдың қазанында Хелена Ранта Финляндия Сыртқы істер министрлігі мен Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымының (ЕҚЫҰ) Косово тексеру миссиясының басшысы Уильям Уокердің оның есебінің мазмұнын өзгертуді сұрағанын, оны нақтылау үшін, ол бұдан бас тартқанын мәлімдеді, бұл «соғыс қылмыстары трибуналының міндеті» екенін айтты. Рантаның сөзіне сүйенсек, 1999 жылдың қысында ЕҚЫҰ-ның Косово мониторинг миссиясының басшысы Уильям Уокер оған қарындашты екіге бөліп, сербтер туралы жеткілікті күшті тіл қолдануға дайын болмаған кезде оған лақтырған.
Three forensic examinations were carried out on the bodies, by separate teams from FR Yugoslavia, Belarus (at the time an ally of Serbia) and Finland (under the auspices of the European Union). All three examinations took place in controversial circumstances; the Yugoslav and Belarusian forensic teams carried out their autopsies against the opposition of the KVM and ICTY, which had demanded that the outside experts from Finland should be the first to carry out post mortems on the dead. The Yugoslav and Belarusian autopsies were conducted on 19 January under the auspices of the Pristina Forensic Medical Institute. Its director, Professor Saša Dobričanin, stated that "Not a single body bears any sign of execution. The bodies were not massacred." He told the media that he suspected that the bodies had been mutilated posthumously to fabricate the appearance of an execution. The Finnish (EU) team, headed by pathologist Helena Ranta, began its own autopsy on 21 January and released its initial findings on 17 March. The introduction to the report stressed that it was Ranta's personal view, and not the position of the team. The report concluded that "there was no evidence that the victims had been anything other than unarmed civilians and that they had probably been killed where they were later found by the international monitors." Addressing the claims that the dead had been killed wearing KLA uniforms which had then been replaced with civilian clothes, the report states that " the clothing [of the dead] bore no badges or insignia of any military unit. No indication of removal of badges of rank or insignia was evident. Based on autopsy findings (e. g. bullet holes, coagulated blood) and photographs of the scenes, it is highly unlikely that clothes could have been changed or removed." Ranta testified at the subsequent ICTY trial of Slobodan Milošević, stating that retrieved bullets, bullet casings and entry and exit wounds indicated that the victims were killed where their bodies were found and at approximately the same time. A later Finnish report indicated that only one victim had provably been shot at close range. The report from the Finnish team, however, was kept confidential by the EU until long after the war, The test is still used by the police of many countries who cannot afford more modern methods, but has been described since as early as 1967 as 'of no use scientifically.' The international reaction to the Yugoslav and Belarusian report on one hand, (which supported the view that those killed were KLA fighters, not civilians as claimed by the Kosovo Albanians and NATO) and that of the EU expert team on the other (which did not find any evidence to suggest that the dead were combatants) differed considerably, not least in the NATO countries who were preparing to intervene to stop widespread human rights violations in Kosovo. The former was ignored or dismissed as propaganda, and the latter was accepted as evidence of a massacre against civilians. Several pro war activists and writers wrote about, and quoted, the Finnish team's press release. Both reports were used as evidence by the prosecution and also by the defence of Slobodan Milošević at his trial, until the Račak case was dropped from the indictment because of lack of evidence. The full report of the EU team was handed over to the ICTY at the end of June 2000. An executive summary was published in 2001, but the full report has never been released. In October 2008 Helena Ranta stated that she had been asked to modify the contents of her report, both by the Finnish Ministry of Foreign Affairs, and by William Walker, the head of the Organization for Security and Co operation in Europe (OSCE) Kosovo Verification Mission, in order to make it more explicit, she had refused to do so, saying this was "a task for the war crimes tribunal”. According to Ranta, in the winter of 1999 William Walker, the head of the OSCE Kosovo monitoring mission, broke a pencil in two and threw the pieces at her when she was not willing to use sufficiently strong language about the Serbs.
Салдарлар
Көптеген батыс үкіметтері, адам құқықтары жөніндегі ұйымдар мен халықаралық институттар Рачак операциясының Сербияның Косоводағы зорлық-зомбылықты тоқтату жөніндегі бұрынғы келісімдерін бұза отырып, қасақана жасалған қырғын екенін мәлімдеді. ЕҚЫҰ, Еуропа Кеңесі, Еуроодақ, НАТО және БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі осы өлтірулерді айыптайтын қатаң мәлімдемелер жасады. 22 қаңтарда Югославия мәселесіне мүдделі елдердің (Ұлыбритания, Франция, Германия, Италия, Ресей және АҚШ) құрамындағы Байланыс тобы "15 қаңтарда Рачак ауылындағы Косово албандарының қырғыны" деп айыптайтын бірлескен мәлімдеме жариялады. Топтың барлық мүшелері осы жаппай кісі өлтіруге наразылық білдірді. Ешқандай провокация оны ақтауға болмайды. Байланыс тобы ҚКҰ [ОАҚ] жасаған қауырсындарды айыптайды, олар тек шиеленісті күшейтіп, зорлық-зомбылықты арттыруға септігін тигізеді. Байланыс тобы сондай-ақ, Югославия Федеративтік Республикасы (ЮФР) билігінің Халықаралық қылмыстық трибуналдың бас прокуроры судья Арбурдың Косовоға кіруіне рұқсат бермеуіне байланысты шешімдерін де айыптайды. Байланыс тобы Югославия билігін "Рачак оқиғасына жауаптылардың әділет алдына тартылуын қамтамасыз ету үшін Халықаралық трибуналмен бірлесіп жұмыс істеуге" және "осы тергеудің нәтижелері жарияланғанға дейін 15 қаңтарда Рачак ауылындағы әскери және полиция қызметкерлерін қызметтен шеттетуге" шақырды. Эдвард С. Германның сөзіне сәйкес, бұқаралық ақпарат құралдарының ынтымақтастығы Рачак оқиғасын НАТО-ның Югославияны бомбалауының casus belli ретінде пайдалануға көмектесті. Рантаның 1999 жылдың 17 наурызындағы баспасөз конференциясы, Рамбуйе келісімдерінің соңғы күндері өткен, сонымен қатар ақпарат құралдарының Сербияның аймақтағы шабуылдарының мән-жайларын жарияламауы НАТО-ның Косовоға араласуын ақтауға септігін тигізді. БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі мен Бас хатшысы 31 қаңтарда осы оқиғаны Югославия қауіпсіздік күштері жасаған қырғын деп сипаттады.
Many western governments, human rights groups and international organisations insisted that the Račak operation was a deliberate massacre, conducted in defiance of earlier Serbian agreements to end the violence in Kosovo. The OSCE, Council of Europe, EU, NATO and the UN Security Council all issued strongly worded statements condemning the killings. On January 22, the Contact Group of countries with an interest in Yugoslavia (Britain, France, Germany, Italy, Russia and the United States) issued a joint statement condemning "the massacre of Kosovo Albanians in Račak on 15 January. All members expressed their revulsion at this act of mass murder. No amount of provocation could justify it. The Contact Group condemns UCK [KLA] provocations which can only contribute to rising tensions and further violence The Contact Group also condemns the decisions by the FRY authorities to refuse entry into Kosovo by ICTY Chief Prosecutor Judge Arbour." The Contact Group also called for Yugoslav authorities to "work with the International Tribunal to ensure that those responsible for Račak are brought to justice [and] suspend those VJ and MUP officers operating in Račak on 15 January pending the results of this investigation becoming available". According to Edward S. Herman, media collaboration assisted the Račak massacre in serving as a casus belli for the NATO bombing of Yugoslavia. Ranta's news conference on 17 March 1999 during the final days of the Rambouillet Agreement talks, coupled with media outlets failing to mention the circumstances of the Serbian offensive in the area, helped to justify NATO involvement in Kosovo. The UN Security Council and Secretary General on January 31 described the event as a massacre perpetrated by Yugoslav security forces.
ЕХКТ айыптау актісі
МТБЮ 1999 жылғы 27 мамырда бірқатар жоғары лауазымды югослав шенеуніктеріне қарсы адамзатқа қарсы қылмыстар жасағаны және соғыс заңдары мен әдет-ғұрыптарын бұзғаны үшін мөрленген айыптама таратты. Олар – Слободан Милошевич (Югославия президенті), Милан Милутинович (Сербия президенті), Никола Шаинович (Югославия вице-премьер-министрі), Драголюб Ойданич (Югославия армиясы Бас штабының бастығы) және Влайко Стойилькович (Сербия ішкі істер министрі). Рачак қырқыны ICTY прокурорлары өзгертілген айыптамаға қосты, бірақ кейіннен «процестің жылдамдығын арттыру және оның әділдігін сақтау үшін» іс жүзінде алынып тасталды.
The ICTY issued a sealed indictment on 27 May 1999 for crimes against humanity and violations of the laws and customs of war against a number of senior Yugoslav officials. These were Slobodan Milošević (President of Yugoslavia), Milan Milutinović (President of Serbia), Nikola Šainović (Yugoslav Deputy Prime Minister), Dragoljub Ojdanić (Chief of the General Staff of the Yugoslav Army) and Vlajko Stojiljković (Serbian Interior Minister). The Račak massacre was added by the ICTY prosecutors in an amended indictment, but was subsequently dropped from the case, to "improve the expeditiousness of the proceedings while ensuring that they remain fair".
Салдары
2001 жылдың 18 маусымында Приштинадағы сот 32 жастағы полиция қызметкері Зоран Стояновичті Рачак ауылында кісі өлтіргені және кісі өлтіруге талпынғаны үшін 15 жылға бас бостандығынан айырды. Стоянович, Косово сербі, БҰҰ-ның Косово албандары мен халықаралық судьялардың (БҰҰ-ның екі судьясы және бір этникалық албан) қосымша алқасымен сотталды. Стояновичтің ісі өте даулы болды. Бұл жаңадан құрылған соттың алғашқы істерінің бірі еді. Стоянович бір адамды өлтіріп, екеуін жаралаған деген айып тағылды, оның барлығы бір оқпен жасалған. Сот барысында БҰҰ-ның заң қызметкерлерінің бірінің мәлімдемесіне сәйкес, халықаралық және албан судьялары істі тоқтатуды қарастырған, бірақ саяси себептерге байланысты бұдан бас тарған. Сот барысында кейбір куәгерлер сот-медициналық сараптаманың нәтижелеріне қайшы келетін куәліктер берді. Сот процесі үшін Рачак оқиғасын қайта жаңғыртуға екі адам кедергі келтірді, олар сот қызметкерлерін қууып, "біздің ауылымызға сербтерді жаратпаймыз" деді. Екінші қайта жаңғыртуға ашулы албандықтар тобы кедергі жасады. Ал келесі қайта жаңғырту сотталушының немесе оның адвокатының қатысуынсыз өтті. Прокурор Томе Гаше сотта Стоянович кінәлі деп табылмайынша, халық "өз қолдарымен әділдік орнатады" деп мәлімдеді. Стояновичтің ісі мен үкімі Біріккен Ұлттар Ұйымы және Amnesty International ұйымдары тарапынан сынға алынды.
On June 18, 2001, a court in Pristina sentenced Zoran Stojanović, a 32 year old police officer, to 15 years' imprisonment for murder and attempted murder in Račak. Stojanović, a Kosovo Serb, was convicted by a joint UN Kosovo Albanian panel of judges (two United Nations magistrates and one ethnic Albanian). Stojanović's trial was highly controversial. It was speedy, one of the first trials by a hastily organized new court. Stojanović was alleged to have killed one man and wounded two more by firing one bullet. During the trial, according to one UN legal officer, both the international judges and the Albanian judge had considered dismissing the case, but did not do so, allegedly for political reasons. During the trial, some witnesses allegedly presented testimonies that contradicted the forensic evidence. The reconstruction of events in Račak for the trial was prevented by two men, who chased off court officials, telling them, "we don't want any Serbs in our village." The second reconstruction was prevented by an angry mob of Albanians. A subsequent reconstruction was held without the presence of either the defendant or his lawyer. The prosecutor, Tome Gashe, told the court during the trial that unless Stojanović were found guilty, the people would "take justice in their own hands". The trial and sentencing of Stojanović was criticised by the United Nations and Amnesty International.
Қазалауды жоққа шығару
Косоволық серб саясаткері Иван Тодосиевич оқиғада қырғын болғанын жоққа шығарып, бұл әңгімені "албандық террористер" құрастырған деді. 2019 жылы ол этникалық, нәсілдік немесе діни төзімсіздікке ұлтату үшін кінәлі деп танылып, Приштинадағы сот оны осы айыптамалары үшін екі жылға бас бостандығынан айырды. Сербия президенті Александр Вучич Тодосиевичті қолдап, қырғынның шын мәнінде ойлап тапқан оқиға екенін мәлімдеді. Бұл Косово албандық саясаткерлері мен азаматтық қоғам тарапынан күшті реакцияға ұшырады. Косово президенті Хашим Тачи Сербия соғыс қылмыстары туралы әңгіме қозғалғанда мақтан тұтқан емес, ұят сезімін білдірген жағдайда ғана Балқанда бейбітшілік орнатылатынын айтты. Бұл мәселеге Косовоның бұрынғы премьер-министрі Рамуш Харадинаж, Косовоның бұрынғы сыртқы істер министрі Бегжет Паколли және Еуропалық комиссия да пікір білдірді. Еуропалық комиссия "Жоқтау және тарихты қайта жазу Еуропалық Одақтың құндылықтарына және Батыс Балқанды Еуропалық Одаққа интеграциялау жобасына қайшы келеді. Сот үкімі істің барлық аспектілерін ескере отырып, пропорционалды болуы керек" деді. 2022 жылдың қазан айында Тодосиевичтің алғашқы үкімі қайта қарау кезінде күшінде қалды. Косовоның апелляциялық соты 2023 жылдың наурыз айында үкімді бекітті, бірақ Косовоның Жоғарғы соты 2023 жылдың шілдесінде оны жойды, Тодосиевичті жеккөрушілікке ұлтатудан босатты.
Kosovo Serb politician Ivan Todosijević denied the massacre took place and said that the story was made up by "Albanian terrorists". In 2019, he was convicted of incitement to ethnic, racial, or religious intolerance and was sentenced to two years in prison by a court in Pristina for making the claims. The Serbian president, Aleksandar Vučić, supported Todosijevic, claiming that the massacre was indeed made up. This was met with stark reaction from Kosovo Albanian politicians and the civil society. The president of Kosovo, Hashim Thaçi, said that peace in the Balkans would only be established when Serbia expressed shame, and not pride, when discussing war crimes. There were reactions by the former prime minister of Kosovo Ramush Haradinaj, former Kosovar minister of foreign affairs Behgjet Pacolli, and the European Commission. The European Commission stated that “Denial and revisionism are contrary to the values of the European Union and are contrary to the project of integration of the Western Balkans into the European Union. Sentencing has to be proportionate and take into account all elements of the case”. In October 2022, Todosijević's conviction was upheld at his retrial. Kosovo's Court of Appeals upheld the verdict in March 2023, but the Supreme Court of Kosovo overturned it in July 2023, acquitting Todosijević of inciting hate.