Кіріспе

Өсімдік түрі

Caesalpinia pulcherrima – бұршақ тұқымдасына (Fabaceae) жататын гүлді өсімдік, ол Американың тропикалық және субтропикалық аймақтарына тән. Ол Вест-Индияда өскен болуы мүмкін, бірақ кеңінен өсірілуіне байланысты оның нақты шығу тегі белгісіз.

Сипаттама

Бұл 3 метрге дейін өсетін бұта. Аяз аз немесе жоқ климатта бұл өсімдік ірірек өседі және жартылай мәңгі жасыл болады. Гавайиде бұл өсімдік мәңгі жасыл және 5 метрден биік өседі. Желкен немесе орташа суық болатын климатта өсірілген өсімдік суықтың күшіне қарай жерге қайтады, бірақ көктемнің ортасынан соңына қарай қайта жаңарып өседі. Бұл түр басқа түрлерге қарағанда суыққа осал. Жапырақтары екі қанатты, ұзындығы 20–40 см, әрқайсысы 3–10 жұп қанатшадан тұрады, ал әр қанатшада 6–10 жұп жапырақша болады, олардың ұзындығы 15–25 мм, ені 10–15 мм. Гүлдері 20 см-ге дейін жететін шоғырларда орналасқан, әр гүлде бес сары, қызғылт сары немесе қызыл жапырақшалары бар. Жемісі 6–12 см ұзындығындағы қауынша тәрізді болады.

Таксономия

Poinciana pulcherrima – Caesalpinia pulcherrima-ның синонимі.

Символизм

Caesalpinia pulcherrima – Кариб теңізіндегі Барбадос аралының ұлттық гүлі және Королева Елизавета II-нің жеке Барбадос туының жоғарғы сол және оң бұрыштарында бейнеленген. Клэр Уэйт Келлер Меган Марклдың үйлену салтанатында Барбадостың мақтанышын елдің өкілі ретінде қолданды, бұл шарада әрбір Ұлт Достастығы елдерінің ерекше гүлдері көрсетілді.

Тағам

Кесалпинияның барлық тұқымдары улы. Дегенмен, кейбір түрлердің тұқымдарын пісіп жетілмеген кезде (мысалы, C. pulcherrima-ның пісіп жетілмеген тұқымдары) немесе арнайы өңдеуден өткен соң (мысалы, C. bonduc-ты қуырудан кейін) жеуге болады.

Дәстүрлі медицина

XVII ғасырдағы суретші Мария Сибилла Мерьян бұл өсімдікті Голландияның Суринам колониясында кездестірді. Мерьян өзінің "Metamorphosis insectorum Surinamensium" еңбегінде африкалық құлдар мен жергілікті үнділердің дәстүрлі медицинасында флос павонис немесе тауыс гүлін аборт жасау үшін қолданғанын жазған. Ол былай деп жазды: Голландиялық билеушілерінен жақсы күтім көре алмаған үндістер өз балалары құл болып кетпесін деп, олардың ұлдарына түсік жасату үшін [осы өсімдіктің] тұқымдарын пайдаланады. Гвинея мен Анголадан келген қара құлдар жақсы қарау талап етіп, бала тудырудан бас тартумен қорқытқан. Олар маған өзі айтты. C. pulcherrima-ның жапырақтары, гүлдері, қабығы және тұқымдары американдық үндістер дәстүрлі медицинада аборт жасауға және құл елдердің өз-өзіне қол жұмсауына қолданылған. Ұлыбританияда өсірілгенде бұл өсімдік Корольдік бау-бақша қоғамының Бау-бақшалық еңбек сыйлығына ие болды.