Кіріспе

Нинурта Апал Экур, mdMAŠ A é kur, мағынасы "Нинурта Экурдың мұрагері" дегенді білдіреді, б.з.д. 12 ғасырдың басында Ассирия патшасы болды. Ол тақты басып алып, өзін ғаламның патшасы және Энлил мен Нинурта құдайларының жұбыншысы деп жариялады. Оның билеу кезеңі Бабыл замандастары Адад шума усур мен Мели Шипақтың билеу кезеңімен бірдей кезеңге тоңдес келеді.

Өмірбаян

Оның билік еткен мерзімі туралы пікір талас тудырып отыр, себебі Ассирия патшалары тізімінің әртүрлі нұсқаларында қарама-қайшылықтар бар. Көбінесе басқа нұсқалардан ертерек деп есептелетін Нассухи патшалары тізімі оған 13 жыл билік еткендігін көрсетеді, ал басқа тізімдерде тек үш жыл көрсетілген. Соңғы зерттеулер ұзақ мерзімді билікті қолдайды.

Оның шығу тегі

Оның әкесі Или пада болды, ол әкесі Ашшур-иддиннің және атасы Киби-Ашшурдың ізін басып, Ассирияның ұлы визирі, немесе суккаллу рабиу, сондай-ақ тәуелді Ḫанигалбат мемлекетінің патшасы болды. Киби-Ашшур лимму лауазымында қызмет еткен үш шенеуніктің бірі болуы мүмкін, олар Шамш-аха-иддина, Силлі-Мардук және Ибашши-илидің ұлдары. Соңғысының лимму жылы Түкүлти-Нинурта I жылнамасына тікелей жақын болғандықтан, кейбіреулер Нинурта Апал Экурдың Адад-нирари I-нің ұрпағы болуы мүмкін деген болжамдарға келді. Алайда, ол өзінің жазуларында тек Эриба-Адад I-ден таратынын айтады, сондықтан бұл генеалогия ықтимал емес. Алғашқы екеуінің лимму жылдары Шалманнасар I билік еткен кезеңге сәйкес келеді, бұл хронологияға дұрыс келеді.

Оның билігі

Бұған дейін Ассирия патшасы болған Энлиль Кудури Усур, бұрынғы күшті патша Тукульти Нинурта І-нің ұлы, кассит монархы Адад Шума Усурмен шайқаста жеңілді. Бұл жеңіліс соншалықты арсыз болды, ассириялық офицерлер өздерінің мырзасы [Энлиль Кудури] Усурды ұстап алып, Адад Шума Усурға тапсырды. Бәлкім, өздерінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін, ассириялықтар бұрын ассирия жағына қашқан сатқыш Вавилондықтарды да берді. Патшалар тізімінде ол "Кардунияштан келді, тақты басып алды" делінген. Жақында табылған мәтінге сәйкес, ол Мели Шипактан сыйлықтар алды, ол Ассур қазбаларынан табылған мәтінде аттар мен кілемдер жібергенін көрсетеді.

Сарай жарлықтары

Ол соттың әдеп-құлықтары мен патшалық гаремнің қатаң тәртібіне қатысты тоғыз сарай жарлығының (риксу) бірін шығарды (бұл жарлықтар харем жарлықтары немесе Орта Ассирия сарай жарлықтары деп аталады), бұл мұрагерлік мәселесіндегі бейсіздікке нұсқау береді, бірақ оның алаңдауына орын жоқ еді, өйткені оның ұрпақтары кем дегенде б.з.б. VIII ғасырға дейін Ассирияны билей берді. Біріншісі – харемге жақындаған евнух пен оның кәнизактарының мінез-құлқы туралы. Екіншісі, егер олар дауласып, құдайға қарсы сөйлесе, харем әйелдерінің тамағын кесумен қорқытады. Үшіншісі патшаға қарсы қылмыс жасағандарды жазалайды, ал қалғандары мазмұнына анық сенуге болмайтындай шашыраңқы, бірақ мысалы, патшалық жиһазға – төсек пен орындыққа қарсы айтылған қарғыстарды реттейді. Кішігірім бұзушылықтар үшін кінәлі әйелдің мұрны тесіліп, таяқпен ұрылатын. Бір мәтінде оның қызы Мұбаллита, бас діни қызметкер, сыйға алған зергерлік бұйымдары туралы жазылған.