Кіріспе

Солтүстік Ирландияның лоялисті (1958–2005)

Джеймс Грей (1958 – 4 қазан 2005), Джим Грей ретінде танымал, Солтүстік Ирландияның лоялисті және Солтүстік Ирландиядағы ең ірі Ольстер лоялистік жарымәскери ұйымы – Ольстер қорғаныс қауымдастығының (UDA) Шығыс Белфаст бригадирі болды. Ол әдетте шағылысқыш киімдері, әшекейлері және сары түске боялған шашы үшін "Дорис Дей" деп аталды. Грейге тағы бір медиалық лақап ат – "Блинг бригадирі". Ол Шығыс Белфастта бірнеше бардың иесі болды. Оның бір әпкесі болды, Елизавета. Ол 15 жасында мектепті тастап, кәсіби гольфшы болуды армандады, үштік хандикаппен ойнады. Ақырында ол Шығыс Белфаст бригадасының бригадирі болды, 1992 жылы Нед Маккририді UDA өлтіргеннен кейін оның орнына келді.

Бригадир

"Дорис Дей" және "Блинг бригадасы" деген лақап аттармен танылған Грейдің бойы 1,83 метр болатын. Ол UDA-ның ең әсемдікке бой алған көшбасшысы ретінде белгілі болды. Журналистер Генри Макдональд пен Джим Кусак өздерінің "UDA – Inside the Heart of Loyalist Terror" кітабында оны жартылай әскери ұйымның басшысы емес, "өмірінің құрлығына бой алған жаңа романтикке" ұқсатып сипаттады. Бірде ол Солтүстік Ирландияның мемлекеттік хатшысы Джон Ридпен UDA отырысына, иығына қызыл жағасы бар жарқын гавайилік көйлек киіп барып қатысты. Грей кокаинді көп мөлшерде қолданды, есірткі сатудан, қорқытып алудан және қорғау ақысы алудан көп ақша тапты. Оның қатыгез мінезімен танылған ол бірде Стормонттағы Род Стюарт концерті кезінде бір адамды аяусыз ұрып, содан кейін басын таптап тастады деген қаңқу айтылады. Тағы бір жағдайда, ол гольф ойнап жатқанда өзін жеңген адамға гольф таяғымен шабуыл жасады. Осы шабуыл үшін Грейді "Ормо" гольф клубынан қуды. Легге өлтірілгеннен кейін оның денесі кілемге оралып, Белфасттың сыртында тасталды. Леггеге келген пышақ жаралары соншалықты ауыр болған, оның басы шамалы ғана денесінен бөлініп кеткен. Барды өртеп, ішінде жасалған азаптаудың іздерін жоюға тырысты. Грей Леггенің жерлеу рәсіміне қатысқандардың бірі болды. Келесі жылы, 2002 жылдың 13 қыркүйегінде, Грейді UDA бәсекелестері бетінен атты; бет жарақатын емдеу үшін жасалған пластикалық операцияға 11 000 фунт стерлинг жұмсалды. Оқиғаға кінәлі деп Батыс Белфаст бригадирі Джонни Адэйр айыпталды. Адэйр бұрын Грей мен Джон Грегке қарсы үгіт жүргізген, олардың екеуі де UDA-ны толық бақылауға алу үшін қызметтен шеттетілуі керек деп мәлімдеген. Осыған байланысты LVF-ке жақын болған Адэйр Уорноктар отбасына барып, Грейдің туысының өліміне қатысы бар екенін айтты (бірақ шындығында, Уорнок есірткі қарызын төлемегендіктен Red Hand Commando ұйымының жалдамалы мергені өлтірген). Соның салдарынан Грей Уорноктар үйінен шыққаннан кейін жалғыз қарулы адамнан атылды, ол қайтыс болғандарға көңіл айтуға барған еді. 25 қыркүйекте Грей Ольстер ауруханасынан шығып, Адэйрден басқа барлық бригадирлердің отырысына қатысты, онда Джон Грег, Джеки Макдональд, Билли Макфарланд және Андре Шукри Адэйрді Грейді атудағы рөлі үшін мемлекетке опасыздық жасады деп таныды және Адэйр UDA-дан қуылды деген мәлімдеме жасады. Шабуылдан екі апта өткен соң Грей демалысқа Тенерифеге ұшып кетті. Оның Испанияда мүлігі бар екені айтылады. Грейдің ұлы Джонатан 2002 жылы Таиландта әкесімен демалып жүргенде есірткінің дозасынан қайтыс болды. 2005 жылдың қазан айында "Белфаст телеграфы" Джим Грейдің гомосексуалды екенін және жасөспірімдермен жыныстық қатынас жасау үшін Таиландқа демалысқа барып тұратынын хабарлады.

Шақыру және тұтқындау

Грей 2005 жылы наурыз айында UDA басшылығы тарапынан "сатқындық" және "UDA-дан тыс қылмыстық империя құру" себептерімен қуылды, деп мәлімдеді Оңтүстік Белфаст бригадирі Джеки Макдональд. Сол жылдың сәуір айында ол көлік жүргізіп бара жатқанда ұсталды; көліктен бірнеше мың фунт стерлинг табылды, ал Солтүстік Ирландия полиция қызметі (PSNI) ол Ирландия Республикасына есірткі сату және қорқытып алудан түскен ақшаны алып кетуге ниеттенгенін болжады. Грей ақша жылыстырумен айыпталып, қыркүйекке дейін қамауда ұсталды, содан кейін кепілдікпен босатылды. Осы уақыт ішінде полиция бірнеше мекенжайға тінту жүргізіп, осы тергеуге қатысты мыңдаған құжаттарды тапты. Осымен қатар Белфаст қаласының танымал жылжымайтын мүлік агенті Филип Джонстон да ақша жылыстыру күдігімен ұсталды. Грейдің орнына Джимми Берч UDA Шығыс Белфаст бригадасының басшысы тағайындалды.

Өлім жазасы

Грей 2005 жылғы 4 қазанда екі белгісіз қарулы адам тарапынан арт жағынан бес рет атылып, сол жерде қайтыс болды. Оқиға шығыс Белфаст қаласындағы Кларавуд елді мекенінде, әкесінің үйінің сыртында болды. Атыс сағат 20:00-де, ол күміс түсті Mini Cooper машинасының багажынан ауыр салмақ көтеру құралдарын түсіріп жатқанда орын алды. Денесі үйдің алдындағы газонға құлағанда, жергілікті тұрғындар суретке түсіріп, ұялы телефондары арқылы жаңалықты таратуға кірісті. Басқа лоялистік топтардың қатысы болуы күдік тудырды, бұл оның UDA-дағы бұрынғы әріптестерін полицияға ашуға кедергі жасау үшін өлтірілген деген болжамдарға әкелді. Адам өлтіруге қатысы бар деген күдікпен алты адам ұсталды. Алайда, тергеуші инспектор Дебора Макмастер 2007 жылы Грейдің ісін қарағанда, дәлелдердің жетіспеуіне байланысты қандай да бір айыптаулар қойылмағанын мойындады. Көптеген бригадирлерден өзгеше, оған әскери салт бойынша, табыт үстінен оқтар атып, әскери қабір орны берілген жоқ. Қатысқандардың саны 14 адамды құраған жекелеген аза тұру рәсімі болды. Лоялистер арасында оның танымалдылығы төмен екенін көрсететін белгі ретінде, оның өлімін тойлау үшін шығыс Белфастта көше дискотекасы ұйымдастырылды. Грейдің бейнесі, оның танымал белгісі – алтын сырғасы бар, перде сақинасымен бейнеленген, отқа лақтырылды. Оның естелігіне арналған қабырға суреттерінің орнына, шығыс Белфаст қабырғасында тек "Жим Грей RIP – Тыныштан гөрі қызғылтса" деген жазу қалды.