Кіріспе
1965 жылы құрылған, Солтүстік Ирландиядағы Ulster лоялист жарымәскери ұйымы, түпнұсқасы – Ulster Volunteer Force.
the original Ulster Volunteer Force
Ulster Volunteer Force (UVF) – Солтүстік Ирландияда орналасқан Ulster лоялист жарымәскери тобы. 1965 жылы құрылған, ол алғаш рет 1966 жылы көзге түсті. Оның алғашқы басшысы Густи Спенс болды, ол Солтүстік Ирландиядан шыққан бұрынғы Корольдік Ольстер атқыштары жасағының сарбазы. Топ «Қақтығыс» кезеңінде шамамен отыз жыл қарулы күреске қатысты. 1994 жылы атысты тоқтату туралы жариялады және 2007 жылы ресми түрде науқанын аяқтады, бірақ оның кейбір мүшелері зорлық-зомбылық пен қылмыстық әрекеттерге қатыса берді. Бұл топ тыйым салынған ұйым болып табылады және Ұлыбританияның террористік ұйымдар тізіміне енген. UVF-тің жарияланған мақсаттары – Ирландия республикалық жарымәскери күштерімен, әсіресе Уақытша Ирландия Республикалық Армиясымен (IRA) күресу және Солтүстік Ирландияның Ұлыбритания құрамындағы мәртебесін сақтау болды. Ол 500-ден астам адамның өліміне себепкер болды. Оның құрбандарының басым көпшілігі (үштен екісінен астамы) – ирландтық католик азаматтары, олар көбінесе кездейсоқ өлтірілді. 1971 жылы МакГерк пабындағы шабуылда 15 бейбіт тұрғын қаза тапты, бұл Солтүстік Ирландиядағы ең қорқынышты шабуылдардың бірі болды. Топ 1969 жылдан бастап Ирландия Республикасында да шабуылдар жасады. Олардың ең ірісі – 1974 жылы Дублин мен Монаган қалаларындағы бомбалаулар, нәтижесінде 34 бейбіт адам қаза тапты, бұл қақтығыс кезеңіндегі ең қорқынышты террористік шабуылға айналды. Ескертусіз жасалған автомобильдегі бомбаларды Белфаст және Орта Ольстер бригадаларының бөлімшелері жүзеге асырды. Mid Ulster бригадасы 1975 жылы Майами Шоубенд тобын өлтіруге де жауапты болды, онда танымал ирландтық кабаре тобының үш мүшесі әскери киім киген қарулы адамдардың жалған қауіпсіздік бекетінде атып өлтірді. Бұл шабуыл кезінде екі UVF мүшесі қасақана жарылып кетті. UVF-тің соңғы ірі шабуылы – 1994 жылғы Лаугиниленд трагедиясы, онда оның мүшелері ауылдық пабта алты католик азаматты атып өлтірді. Соңғы жылдарға дейін бұл ұйым құпиялылығымен және шектеулі, таңдамалы мүшелік саясатымен ерекшеленді. Қақтығыс кезіндегі тағы бір маңызды лоялист жарымәскери тобы – Ольстер қорғаныс қауымдастығы (UDA) болды, оның мүшелері көптеген адамдарды құрады. Атысты тоқтату туралы келісімге қол қойылғаннан бері UVF көтерілістерге, есірткі сатуға, ұйымдасқан қылмысқа, қарыз алуға және жезөкшелікке қатысып келеді. Кейбір мүшелері нәсілшілдік шабуылдарды ұйымдастырғаны үшін де жауапты деп танылды.
Өмірбаян
1964 жылдан бастап және Әлеуметтік әділдік үшін науқан құрылғаннан бері Солтүстік Ирландияда азаматтық құқықтар қозғалысы күшейіп, Солтүстік Ирландияның юнионисттік үкіметінің католиктерге жасаған кемсітушіліктерін әшкерелеуге тырысты. Кейбір юнионистер ирланд ұлтшылдығынан қауіптеніп, Солтүстік Ирландияда оған қарсы шаралар қолданды.
Басталуы
1966 жылдың 7 мамырында лоялистер Белфасттың лоялистік Шанкилл ауданындағы католиктерге тиесілі пабты бензин бомбасымен жарды. Өрт көрші үйге тарап, онда тұратын қарт протестант әйелді ауыр күйдірді. Ол 27 маусымда алған жарақатынан көз жұмды. Бұл әрекетті Солтүстік Ирландиядан шыққан бұрынғы "Royal Ulster Rifles" жасағының сарбазы Гасти Спенс басқарды. Спенс 1965 жылы оған екі адам келгенін, олардың бірі Ольстер Юнионист партиясының депутаты екенін айтты. Олар УВФ қайта құрылатынын және Шанкилл ауданына жауапкершілік оған жүктелетінін жеткізді. 21 мамырда топ мәлімдеме жасады: «Бүгіннен бастап біз Ирландия Республикалық Армиясына және оның бөлінген топтарына қарсы соғыс жариялаймыз. IRA-ның белгілі мүшелері аяусыз және еш ойланбастан жазаланады. Оларды бағуға тырысқандарға қатаң шаралар қолданылады, егер олар көмек көрсетуді жалғастырса, одан да қатаң шаралар қолданылатын болады. Біз билік өкілдерін татуласуға шақыратын сөздерден бас тартуға ескертеміз. Біз осы мақсатқа берілген, қарулы протестанттармыз». 27 мамырда Спенс Белфастта тұратын IRA еріктісі Лео Мартинды өлтіру үшін төрт UVF мүшесін жіберді. Олар мақсатын таба алмағандықтан, Фолс ауданында католиктерді іздеуге кірісті. Олар үйіне қайтып бара жатқан католик азаматы Джон Скаллионды атып өлтірді. Ол 11 маусымда алған жарақатынан көз жұмды. Спенс оның орнына Сэмюэл МакКлелландты UVF штаб бастығы етіп тағайындады.
Зорлық-зомбылық күшейеді
1969 жылға қарай католик азаматтық құқықтар қозғалысы наразылық науқанын күшейтті, ал О'Нилл оларға кейбір жеңілдіктер беруге уәде берді. Сол жылдың наурыз және сәуір айларында UVF және UPV мүшелері Солтүстік Ирландиядағы су және электрмен жабдықтау нысандарын бомбалады, оның кінәсін ұйықтаған ИРА мен азаматтық құқықтар қозғалысының белсенділеріне таңды. Олардың кейбіреуі Белфасттың көп бөлігін электр қуаты мен сусыз қалдырды. Лоялистер "О'Ниллдің заң мен тәртіпті сақтау қабілетіне деген сенімді күйретіп, оны отставкаға кетуге мәжбүр ететін дағдарыстың туындауын қамтамасыз етуді көздеді". 30 наурыз, 4 сәуір, 20 сәуір, 24 сәуір және 26 сәуірде бомбалық шабуылдар орын алды. Барлығына ИРА кінәлі деп айыпталды, және британдық әскерлер нысандарды күзетуге жіберілді. UVF Ирландия Республикасындағы алғашқы шабуылын 1969 жылдың 5 тамызында Дублинде RTÉ телеорталығын бомбалау арқылы бастады. 1969 жылдың қазан және желтоқсан айларында Республикада тағы шабуылдар болды. Қазан айында UVF және UPV мүшесі Томас Макдауэлл Баллишаннон электр станциясына орнатқан бомбадан қаза тапты. UVF бұл әрекет "Донегал графтығындағы шекарада әлі де жиналған" Ирландия армиясының бөлімшелеріне қарсы наразылық болғанын мәлімдеді. Желтоқсан айында UVF Дублиндегі Гарданың орталық тергеу бюросы мен телефон станциясы жанында автокөлікте жарылғыш зат орнатып, жарылыс жасады.
1970-жылдардың басында
1970 жылдың қаңтар айында УФФ Белфасттың протестанттық аудандарында католиктерге тиесілі бизнесті бомбалауды бастады. Ол «республикалық элементтерді лоялистік аймақтардан жоюға» және олардың «одан қаржылық үлкен пайда табуына» бөгет қою туралы мәлімдеме жасады. 1970 жылы протестанттық аймақтарда католиктерге тиесілі 42 нысан бомбаланды. Католик шіркеулері де шабуылға ұшырады. Ақпан айында ол жауынгерлік лоялистікті сынағандарды нысанаға алды. Парламент депутаттары Остин Керри, Шилаг Мурнаган, Ричард Фергюсон және Энн Диксонның үйлеріне импровизацияланған бомбалар тасталды. 1969 жылдың желтоқсанында ИРА Уақытша ИРА және Ресми ИРА болып екіге бөлінді. 1971 жылы олар британдық армия мен RUC-ге қарсы белсенділігін күшейтті. Уақытша ИРА-ның қолынан қаза тапқан алғашқы британдық сарбаз 1971 жылдың ақпанында қайтыс болды. Сол жылы Белфастта бір-бірінен кейін бараларда бомба жарылуы басталды. Бұл 4 желтоқсанда УФФ-тың Белфасттағы католиктерге тиесілі МакГерк пабін бомбалауымен шегіне жетті. 15 католик азаматы қаза тауып, 17 адам жарақат алды. Бұл Солтүстік Ирландиядағы УФФ жасаған ең ірі шабуыл және Белфасттағы ең қорқынышты оқиға болды. Келесі жылы, 1972 жыл, соғыстың ең зорлықты жылы болды. Жаңа құрылған Ольстер қорғаныс қауымдастығымен (UDA) бірге УФФ Солтүстік Ирландияның католик халқына қарсы қарулы күреске шықты. Олар кездейсоқ католик азаматтарын өлтіру үшін қарулы шабуылдар жасады және католиктерге тиесілі пабтарға шабуыл жасау үшін автомобиль бомбаларын пайдаланды. Олар науқандарының соңына дейін осы тактиканы қолдана берді. 1972 жылдың 23 қазанында УФФ Лургандағы УДР/Территориялық армияның депосы Кингс Парк лагеріне қарулы шабуыл жасады. Олар үлкен мөлшерде қару-жарақ пен оқ-дәрілерді, соның ішінде L1A1 өздігінен тиелетін мылтықтарды, Браунинг пистолеттерін және Стерлинг автоматтары мен басқаларын қолға түсірді. Белфаст портынан 20 тонна аммоний нитраты да ұрланды. 17 мамырда Белфаст және Орта Ольстер бригадаларының екі УФФ тобы Дублин мен Монаган қалаларында төрт автомобиль бомбасын жарытты. Отыз үш адам қаза тауып, 300-ге жуық адам жарақат алды. Бұл соғыстың ең қорқынышты шабуылы болды. Британдық қауіпсіздік күштерінің кейбір бөлімдері бомбалауда УФФ-пен байланыста болған деген күдіктер бар. Ирландия парламенті Әділет жөніндегі бірлескен комитеті бомбалауды британдық қауіпсіздік күштерінің мүшелері қатысқан «халықаралық терроризм» актісі деп сипаттады. УФФ және британ үкіметі бұл айыптамаларды жоққа шығарды. УФФ-тың Орта Ольстер бригадасы 1972 жылы Лурганда УДР сержанты және Бригада штабының мүшесі Билли Ханна құрды. Ол бригаданың командирі болып қызмет етті, 1975 жылдың шілдесінде атып өлтірілгенге дейін. Сол кезден бастап 1990 жылдардың басына дейін Орта Ольстер бригадасын Робин «Шакал» Джексон басқарды, кейін ол басшылықты Билли Райтқа тапсырды. Журналист Джо Тиернан және RUC арнайы патруль тобының (SPG) офицері Джон Уэйр Ханна мен Джексонның Дублинді бомбалаған топтың бірін басқарғанын айтты. Джексон Ханнаны Лургандағы үйінің алдында атып өлтірген деген күдік бар. Бригада Гленанн тобының құрамына кірді, бұл лоялистердің еркін одағы, оны Пэт Финукайн орталығы (PFC) 1970 жылдары 87 адамның өлімімен байланыстырды. Топқа УФФ мүшелерінен, УДР және RUC-тің бүлікші элементтерінен тұрды, олардың барлығы ПФК мәліметінше, барлау корпусының және/немесе RUC арнайы бөлімінің басшылығымен әрекет етті.
1970-жылдардың ортасы мен аяғы
1974 жылы қаталдық жақтастары төңкеріс жасап, Бригада штабын басып алды. Жаңа Бригада штабының кейбір мүшелері "Биг Дог" және "Смаджер" сияқты лақап есімдерді алды. 1975 жылдан бастап, бұрын тек шақыру арқылы қабылдау жүргізілген УФФ-қа қабылдау енді жергілікті бөлімшелердің қалауынша жүзеге асты. Осы кезеңде УФФ-тың Орталық Ольстер бригадасы да қосымша шабуылдар жасады. Олардың арасында 1975 жылдың 31 шілдесіндегі Майами Шоубендінің үш мүшесін өлтіру оқиғасы болды – олар Ньюридің сыртындағы жалған британ әскерінің бекетінде тоқтатылып, қаза тапты. Топтың екі мүшесі аман қалды және кейіннен оқиғаға қатысқандарға қарсы куәлік берді. UVF-тың екі мүшесі, Харрис Бойл мен Уэсли Сомервилл, осы шабуылды жүзеге асырған кезде өз бомбасынан қаза тапты. Кейін сотталғандардың екеуі (Джеймс Макдауэлл мен Томас Кройзер) сонымен қатар Солтүстік Ирландия резервінен құралған тұрақты армия полкі, яғни Ульстер қорғаныс полкінің (UDR) мүшелері болды. 1975 жылдың соңынан 1977 жылдың ортасына дейін УФФ-тың бір бөлімі "Шанкилл қасапшылары" деп аталды (Белфасттың Шанкилл жолында орналасқан УФФ мүшелерінің тобы), католик азаматтарына қарсы сектанттық кісі өлтірулер сериясын жүргізді. Алты құрбанды кездейсоқ ұрлап, содан кейін ұрып-сапалап, азаптап, тамақтарын кесіп тастады. Бұл топты Ленни Мерфи басқарды. 1982 жылдың қараша айында, ол Мейз түрмесінен босатылғаннан кейін төрт ай өткен соң, ИРА оны атып өлтірді. Топ 1966 жылдың шілдесінде тыйым салынды, бірақ Солтүстік Ирландияның мемлекеттік хатшысы Мерлин Рис бұл тыйымды 1974 жылдың 4 сәуірінде алып тастады, УФФ-ты демократиялық процеске енгізу мақсатында. 1974 жылдың маусымында саяси қанат құрылды, яғни УФФ штабының басшысы Кен Гибсон басқарған Ерікті саяси партиясы, ол 1974 жылдың қазан айында өткен жалпы сайлауда Батыс Белфасттан өтініш берді және 2690 дауыс (6%) жинады. Алайда, УФФ үкіметтің күш-жігерін қабылдамады және кісі өлтіруді жалғастырды. 1975 жылы жасалған ішкі есепте Ақпараттық корпустың мүшесі Колин Уоллес MI6 және RUC арнайы бөлімі УФФ ішінде зорлық-зомбылыққа бару және УФФ-тың саяси процеске қатысуға жасаған алғашқы қадамдарын бұзу мақсатымен псевдо-топ құрғанын мәлімдеді. 14-ші хабарлау ротасының капитаны Роберт Найрак бірнеше УФФ операцияларына қатысқан деген күдік болды. УФФ 1975 жылдың 3 қазанында қайтадан тыйым салынды және екі күннен кейін күдікті 26 УФФ мүшесі бірнеше рейдтер кезінде тұтқындалды. Адамдар сотқа тартылып, 1977 жылдың наурыз айында әрқайсысы 25 жылға сотталды. 1975 жылдың қазан айында қарсы төңкеріс жасағаннан кейін Бригада штабы Томми Уэсттің басшылығымен орташа көзқарасты жаңа басшылықты алды. УФФ 2 қазанда жасалған шабуылдар сериясында жеті бейбіт тұрғынның өліміне себепкер болды. УФФ-тың саяси және әскери стратегиясына наразы болғандар қақтығыстың жақтастарын қуып шығарды. Жаңа Бригада штабының мақсаты католик азаматтарына емес, белгілі республикашыларға қарсы шабуылдар жасау болды. Онжылдықтың соңғы жылдарында УФФ-тың қызметі түрмеге қамалған УФФ мүшелерінің санының артуына байланысты шектелді. 1976 жылы Томми Уэстті "Мырза Ф" деп белгілі Джон "Бантер" Грэм ауыстырды, ол бүгінгі күнге дейін штаб басшысы болып табылады.
1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың басында
UVF сонымен қатар республикалық жарымәскерилер мен саяси белсенділерге шабуыл жасады. Бұл шабуылдар 1980-жылдардың аяғы мен 1990-жылдардың басында, әсіресе шығыс Тайрон және солтүстік Армаг аймақтарында күшейді. Бір шабуылдағы ең көп құрбандық 1991 жылғы 3 наурыздағы Каппаг оқиғасында болды, онда UVF ИРА мүшелері Джон Куинн, Дуэйн О'Доннелл және Малколм Нюгентті, сондай-ақ Каппагтың кішкентай ауылындағы азамат Томас Армстронгты өлтірді. Республикалықтар шабуылдарға жауап ретінде UVF-тің жетекші мүшелері Джон Бингхэмді, Уильям "Френчи" Марчантты және Тревор Кингті, сондай-ақ Лесли Далласты өлтірді, оның UVF-ке қатыстылығы отбасы мен UVF тарапынан да дауланды. UVF сонымен қатар IRA жарымәскерилерінің жетекшілері Лиам Райан, Джон "Скипер" Бернс және Ларри Марлиді өлтірді. Conflict Archive on the Internet (CAIN) мәліметтері бойынша, UVF 17 белсенді және төрт бұрынғы республикалық жарымәскерилерді өлтірді. CAIN сонымен қатар республикалықтар 15 UVF мүшесін өлтірді, олардың кейбіреулері өз әріптестерімен өлтіру үшін жоспарланғаны күдіктенеді. Журналист және автор Эд Молонидің сөзіне қарағанда, осы кезеңде UVF-тың Mid Ulster-дегі науқаны "республикалық рухты күмәнсіз құлатты" және республикалық қозғалыстың жетекшілеріне "бірдеңе жасау" үшін үлкен қысым жасады, бірақ бұл мәселе басқалар тарапынан дауланды.
1994 жылғы атысты тоқтату
1990 жылы УФФ Біріккен лоялистік әскери командасына (CLMC) қосылып, бейбітшілікке қарай жасалған қадамдарды қабылдағанын мәлімдеді. Дегенмен, Временная IRA атысты тоқтатудан кейін жақын уақытта болған лоялистердің атысты тоқтатуына дейінгі жыл, Солтүстік Ирландия тарихындағы ең қорқынышты сектанттық кісі өлтірулерге куә болды. 1994 жылдың 18 маусымында УФФ мүшелері Даун графтығындағы Лаугиниленд трагедиясындағы пабты пулеметпен атқылады, себебі пабтың клиенттері Ирландия Республикасының ұлттық футбол командасының Әлем чемпионатын теледидардан тамашалап отырды және олар католиктер деп есептелді. Қарулы адамдар алты адамды өлтіріп, бесеуін жарақаттады. 1994 жылдың қазанында УФФ атысты тоқтатуға келісті.
1994-2005 жылдар
Атысты тоқтатуға келіспеген УФФ-тың радикалды мүшелері Билли Райт басқарып құрған Лоялист еріктілер күшінен (LVF) бөлініп шықты. Бұл оқиға 1996 жылдың 2 тамызында УФФ-тың Белфаст бригада штабы Лурганның жанындағы Драмкри көтерілісі кезінде католик такси жүргізушісін өлтіргені үшін Райтті және Орта Ульстер бригадасының Портадаун бөлімшесін қызметтен шеттетуінен кейін көп ұзамай болды. Екі ұйым арасында жылдар бойы зорлық-зомбылық орын алды. 2000 жылдың қаңтарында LVF қарулы адамы УФФ-тың Орта Ульстер бригадирі Ричард Джеймсонды атып өлтірді, бұл УФФ/LVF арасындағы қақтығыстың күшеюіне әкелді. UVF 2000 жылдың жазында UDA-мен де қақтығысқа түсті. UDA-мен арадағы қақтығыс жеті адамның қаза болуымен желтоқсан айында аяқталды. УФФ-қа қарсы күрестегі белгілі Реймонд Маккорд, оның протестант ұлы Раймонд кіші 1997 жылы УФФ мүшелерінен қаза тапқанын айтады. UVF 1994 жылғы атысты тоқтатудан бері оннан астам адамды өлтірген, олардың көпшілігі протестанттар. UVF мен LVF арасындағы қақтығыс 2005 жылдың жазында қайтадан жанданды. UVF Белфастта төрт адамды өлтірді, және жағдай LVF сол жылдың қазан айында тарап кеткенін жариялағаннан кейін ғана басылды. 2005 жылдың 14 қыркүйегінде, лоялисттердің қарқынды көтерілісі кезінде, ондаған оқтар полиция мен британдық армияға атылғаннан кейін, Солтүстік Ирландия хатшысы Питер Хейн британ үкіметі енді УФФ атысты тоқтатуын мойындамайтынын мәлімдеді.
2006-2010 жылдар
2006 жылдың 12 ақпанында The Observer газеті UVF 2006 жылдың соңына дейін таратылатыны туралы хабарлады. Газет сондай-ақ, топтың қаруын жоюдан бас тартқанын жазды. 2006 жылдың 2 қыркүйегінде BBC News хабарлағандай, UVF қару-жарақтарын жою мақсатында Тәуелсіз Халықаралық Комиссиямен диалогты қайта жаңартуға ниеттенуі мүмкін. Бұл қадам ұйымның болашағы туралы жоғары деңгейдегі талқылаулар нәтижесінде жасалды. 2007 жылдың 3 мамырында Прогрессивті Унионисттік Партиясы (ПУП) мен Ирландияның таоисі (премьер-министрі) Берти Ахерн, сондай-ақ Солтүстік Ирландия Полиция қызметінің (PSNI) бас комиссары сэр Хью Орд арасындағы келіссөздерден кейін UVF өздерін "әскери емес, азаматтық" ұйымға айналдыратынын мәлімдеді. Бұл өзгеріс түнгі жарты сағаттан бастап күшіне енеді. Олар қару-жарақтарын сақтап қалатындарын, бірақ оларды қатардағы мүшелердің қолжеткісінен шығаратындарын айтты. Олардың қару-жарақ қоймалары UVF жетекшілігінің бақылауында болады. 2008 жылдың қаңтарында UVF Белфастағы күдікті қылмыскерлерге қарсы өздігінен әрекет етуге қатысқан деп айыпталды. 2008 жылы өзін "Нағыз UVF" деп атаған лоялистік топ қысқа мерзімге Фермана округіндегі Sinn Féin партиясына қарсы қорқытулар жасады. ХХ Халықаралық Комиссияның есебінде топтың қару-жарағын "қол жеткізбейтін жерге" (топтың сөздерімен) жасыруды, құрамын қысқартуды және ұйымның қылмыстық әрекеттерін азайтуды жалғастырғаны айтылды. Есепте сондай-ақ, топтағы кейбір қазіргі және бұрынғы мүшелер жоғары жақтан нұсқаусыз "жергілікті жұмысқа алуды" жалғастырғаны, ал кейбіреулері, тіпті жоғары лауазымдағы мүшелері де, қару алуға тырысқаны, бірақ атыс-шабуылдар мен басқа да қылмыстардың саны азайғаны көрсетілді. Топ қаруды жою қажеттігін қабылдағаны туралы қорытынды жасады, бірақ осы бағытта нақты қадамдардың ешқандай дәлелі табылмады. 2009 жылдың маусым айында UVF тәуелсіз куәгерлердің алдында қаруларын ресми түрде жойып, қаруды жою туралы мәлімдеме жасады. IICD "көп мөлшерде оқ-дәрі, жарылғыш заттар мен құрылғылар" жойылғанын және UVF мен RHC үшін қаруды жою процесі аяқталғанын растады.
2010-2019 жылдар
UVF 2010 жылғы 28 мамырда түстен кейін Шанкилл жолында, балалардың арасында болған жаяу өтушілердің алдында қуылған RHC мүшесі Бобби Моффеттің мылтықпен өлтірілуіне кінәлі деп танылды. Тәуелсіз бақылау комиссиясы Моффеттің UVF мүшелері тарапынан, басшылықтың санкциясымен өлтірілгенін мәлімдеді. 50 жастағы Стокман Белфаст қаласындағы супермаркетте 10 рет пышақталды; шабуыл Моффеттің өлтірілуімен байланысты деп саналады. 2011 жылғы 20 маусым күні Шығыс Белфасттың Шорт-Странд ауданында 500 адам қатысқан тәртіпсіздіктер болды. PSNI оларды UVF мүшелеріне, полиция қызметкерлерін өлтіруге талпынғандарына байланыстырады. Шығыс Белфасттағы UVF басшысы, "Шығыстың азулы" және "Ұсақ Дорис" деген аттармен танымал, нағыз аты Стивен Мэтьюс, католиктердің үйлеріне және Шорт-Странд католик анклавындағы шіркеуге шабуыл жасауға бұйрық берді. Бұл өткен апта соңында лоялистердің үйлеріне жасалған шабуылдарға, сондай-ақ республикашылдардың кірпішпен жас қыздың бетін соққаннан кейін жауап ретінде жасалды. Республикалық диссидент полицияға оқ атқаннан кейін "Шығыс Белфастта полиция қызметкерлерін өлтіруге талпынғандығы" үшін тұтқындалды. 2011 жылғы шілдеде Лимавадиде желбіреген UVF туы, ұлтшыл саясаткерлердің шағымдарынан кейін PSNI тарапынан заңды деп танылды. 2012-2013 жылдардағы Белфаст қалалық әкімшілігі алдындағы ту көтерушілердің наразылық акциялары кезінде UVF-тің жоғары лауазымды мүшелерінің PSNI және Альянс партиясына қарсы зорлық-зомбылық пен тәртіпсіздіктерді ұйымдастыруға белсенді қатысқандығы расталды. UVF-тің көп бөлігінің ұйымдастыру жұмыстарын Шығыс Белфасттағы жоғары лауазымды мүшелері жүзеге асырды, онда PSNI және Шорт-Странд анклавының тұрғындарына көптеген шабуылдар жасалды. Сондай-ақ, UVF мүшелерінің наразылық кезінде полиция қатарына оқ атқандары туралы хабарлар тарады. Шығыс Белфаст UVF басшылығының жоғары деңгейдегі ұйымдастыруы және UVF басшыларының зорлық-зомбылықты тоқтату туралы бұйрықтарын елемегендігі Шығыс Белфаст UVF-тің енді UVF атысты тоқтату келісімін немесе Солтүстік Ирландия бейбіт процесін сақтамайтын жеке лоялистік жартылай әскери тобына айналғандығы туралы қорқыныштарға әкелді. 2013 жылғы қазан айында полиция басқармасы UVF-тің атысты тоқтатуға қарамастан, әлі де қылмыстық әрекеттерге қатысы бар екенін мәлімдеді. Бас полиция инспекторы Дрю Харрис мәлімдемесінде: "UVF ұйымдасқан қылмыс тобы ретінде ұйымдасқан қылмысқа қатысты тергеуге алынған. UVF есірткі саудасымен, барлық түрдегі қылмыстық әрекеттермен, ауыр шабуылдармен және қоғамды қорқытумен байланысты екені анық". 2017 жылғы маусымда Солтүстік Белфаст және Оңтүстік-Шығыс Антримдегі бұрынғы UVF командирі Гэри Хаггарти 200 айыпталу бойынша, оның ішінде бес кісі өлтіру бойынша кінәсін мойындады. 2019 жылғы 23 наурызда Белфаст, Ньютаунардс және Комбер қалаларында 14 іздеу кезінде UVF-тің он бір мүшесі ұсталды және 22 мен 48 жас аралығындағы күдіктілер тергеу үшін полиция күзетіне алынды. PSNI-дің жартылай әскери қылмысқа қарсы күрес тобы UVF қылмыстық тобына қарсы жүргізілген операция кезінде есірткі, ақша, қымбат көліктер мен зергерлік бұйымдарды тәркіледі.
2020 жылдар
2021 жылдың 4 наурызында УФФ, Қызыл қол командосы және УДА Ұлы жұма келісіміне қатысуын тоқтатты. 2021 жылдың сәуірінде Солтүстік Ирландиядағы лоялист қауымдастықтарында тәртіпсіздіктер орын алды. 11 сәуірде УФФ Каррикфергустағы тұрғын үй кешенінен католик отбасыларын көшіруге бұйрық бергені хабарланды. 2022 жылдың 25 наурызында Белфасттағы "бейбітшілік құру" шарасына бағытталған, Ирландияның сыртқы істер министрі Саймон Ковени сөз сөйлеген кездегі жақын арадағы бомба шабуылына УФФ кінәлі деп танылды. Қарулы адамдар жақын маңдағы Шанкилл жолындағы бір көлікті тонап алып, жүргізушіні Крамлин жолындағы шіркеуге құрылғыны жеткізуге мәжбүр етті. Шара өткізілген қоғамдық орталық және жақын маңдағы 25 үй эвакуацияланды, сондай-ақ бір жерлеу рәсімі тоқтатылды. Бақыланатын жарылыс жасалды, ал бомба кейіннен жалған екені анықталды. 2022 жылдың 26 наурызында УФФ Уорренпойнттағы бардағы бомба туралы жалған хабарламаға қатысты деп хабарланды. Бұл топ Солтүстік Ирландиядағы қара нәсілділер мен Шығыс Еуропалықтарға қарсы нәсілшіл және діни араздық шабуылдарын жалғастыруда. Полиция бұл топтың жеккөрушілік қылмыстардың 70%-ға өсуіне себеп болғанын мәлімдеді: "Бұл этникалық тазалаудың жағымсыз үлгісін көрсетті".
Бригада штабы
UVF басшылығы Белфаста орналасқан және Бригада штабы деп аталады. Оған штаб бастығы немесе бригадир-генерал басшылығымен жоғары ранкті офицерлер кіреді. Бірнеше ерекшеліктерден басқа, мысалы, Орта Ольстер бригадирі Билли Ханна (Лурган қаласының тумасы), Бригада штабының мүшелері Шанкилл жолынан немесе батысқа қарай орналасқан көршілес Вудвейл аймағынан шыққан. Бригада штабының бұрынғы кеңсесі Шанкилл жолындағы "The Eagle" чип-дүкенінің үстіндегі бөлмелерде орналасқан, ол Спирс Плейспен қиылысады. Чип-дүкені кейін жабылды. 1972 жылы UVF-ның түрмеде отырған жетекшісі Гасти Спенс, UVF еріктілері жасаған қосақтап қамаудан кейін төрт айға бостандыққа шықты. Осы уақыт ішінде ол ұйымды бригадаларға, батальондарға, роталарға, взводтарға және бөлімдерге бөліп қайта құрды. Бәрі де Бригада штабына бағынышты болды. Қазіргі штаб бастығы – Джон "Бантер" Грэм, Мартин Диллон оны "Мырза Ф" деп атады. Грэм 1976 жылы қызметке кіргеннен бері осы лауазымды иеленіп келеді. UVF-ның лақап аты – "Blacknecks" ("Қарамойын"), ол олардың қара поло жейде, қара шалбар, қара былғары күртеше, қара бас киім, UVF белгісі және әскери белдігінен шыққан. Бұл форма, түпнұсқа UVF формасына негізделген, 1970-ші жылдардың басында енгізілді.
Штаб басшылары
Гести Спенс (1966). Қылмысы үшін түрмеге жабылғаннан кейін де УФФ-ның де-юре басшысы болып қала бергенімен, ол енді Штаб бастығы қызметін атқармады. Сэм "Бо" МакКлелланд (1966–1973) Ханнаның УФФ үшін ақпарат берген күдікпен атып өлтіргені айтылады. Гибсон 1974 жылғы мамырдағы Ольстер жұмысшылар кеңесінің ереуілі кезінде Штаб бастығы болды. Томми Уэст (1975 жылдың қазаны – 1976) – бұрынғы британдық армия сарбазы. Уэст, 1975 жылдың қарашасында Ленни Мерфидің ішкі жанжал кезінде УФФ еріктісі Ноэль "Ноджи" Шоуды өлтірген кезде Штаб бастығы болып тұрды. Оның құрбандарының басым көпшілігі ирландтық католик азаматтары болды, олар көбінесе кездейсоқ өлтірілді. Шабуылдарына жауапкершілікті қабылдағанда, УФФ әдетте нысаналанғандардың ИРА мүшелері немесе ИРА-ға көмектескендеріне сендірді. Басқа жағдайларда, католик азаматтарына жасалған шабуылдар ИРА-ның әрекеттеріне «қарсы шара» ретінде жарияланды, себебі ИРА-ның қолдауының басым бөлігі католик қауымынан түсті. Мұндай қарсы шаралар ұжымдық жаза ретінде де, ИРА-ның қолдауын әлсірету мақсатында да қарастырылды; католик қауымын қорқыту және оларға осындай өлім-жұлым келтіру ИРА-ны науқанын тоқтатуға мәжбүрлейді деп есептелді. Католиктерге қарсы көптеген шабуылдар «Протестанттық әрекет күштері» (ПАФ) деген жасырын атпен жасалды, ол алғаш рет 1974 жылдың күзінде пайда болды. Олар өз мәлімдемелерін әрқашан «Капитан Уильям Джонстон» деген ойдан шығарылған есіммен қол қоятын. Ольстер қорғаныс қауымдастығы (UDA) сияқты, УФФ-тің жұмыс істеу тәсілі кісі өлтіру, жаппай атыс, бомбалау және адам ұрлауды қамтыды. Олар автоматтары, шабуылды мылтықтар, оқпандар, тапаншалар, гранаталар (соның ішінде қолдан жасалған гранаталар), өртке қарсы бомбалар, тұзақ бомбалар және автомобиль бомбаларын қолданды. 1970 жылдардың басында және ортасындағы қызметіне сілтеме жасай отырып, журналист Эд Молони ешқандай ескертусіз бомбалауды УФФ-тің «шеберлігі» деп сипаттады. Ұйым мүшелері бомба жасауға оқытылды және қолдан жасалған жарылғыш заттарды өндірді. 1973 жылдың жазғы-күздік кезеңінде УФФ, UDA және ИРА-ның біріктірілген күшінен артық бомбаларды жарылысқа келтірді, ал топтың қараша айының соңындағы уақытша атыс тоқтаған кезде сол жылы 200-ден астам жарылысқа жауапты болды. Алайда, 1977 жылдан бастап жарылғыш заттар мен бомба жасаушылардың жетіспеуіне және оларды қолданудан бас тартуға байланысты, УФФ-тің арсеналынан бомбалар көтерілді. УФФ 1990 жылдардың басында, ол кендік жарылғыш Powergel-ді алғанға дейін, тұрақты бомбалауға қайта оралмады.
Қуаттылығы
УФФ-ның күші белгісіз. 2004 жылғы сәуірдегі Тәуелсіз бақылау комиссиясының бірінші баяндамасында УВФ/РХК "салыстырмалы түрде шағын" деп сипатталды, "бірнеше жүз" белсенді мүшесі "негізінен Белфаст және оған тікелей жапсарлас аймақтарда" орналасқан. Кейін, 1972 жылғы қыркүйекте Густи Спенс берген сұхбатында ұйымның 1500 адамнан тұратынын айтты. 2006 жылы жарияланған британдық армияның баяндамасында ұйымның ең көп мүше саны 1000 адамға жететіні естілді. УВФ-тегі әйелдердің рөлі туралы мәліметтер шектеулі. УВФ және Red Hand Commando ұйымдарының әйел мүшелерін зерттеген бір зерттеуде әйелдердің УВФ-ке ресми түрде қабылдануы "көбінесе ерекше жағдай" болғаны айтылды. Тағы бір бағалау бойынша, 30 жыл ішінде әйелдер УВФ мүшелерінің шамамен 2% құрады.
Қаржылық
Қиындықтар басталғанға дейін және одан кейін УФФ қарулы тонаулар жасады. Бұл қызмет 1970-ші жылдардың басында оның басты қаржы көзі ретінде сипатталды және ол 2000-шы жылдарға дейін жалғасты, Лондондерри округіндегі УФФ белсенді болды. ИРА сияқты, УФФ де қара такси қызметтерін ұйымдастырды, бұл ұйымға жыл сайын 100 000 фунт стерлинг шамасында табыс әкелді деп есептеледі. Ұйымдасқан қылмысқа қатысы бар екені IMC-нің бесінші есебінде көрсетілген. 2002 жылы Солтүстік Ирландия істері жөніндегі комитет УФФ-тің жылдық шығындарын жылына 1-2 миллион фунт стерлинг деп бағалады, ал жылдық қаражат жинау мүмкіндігі 1,5 миллион фунт стерлинг болды. UDA-ның Канададағы филиалы да болды және 1975 жылға дейін Белфастағы UDA бас кеңсесіне 30 000 доллар жіберді. Солтүстік Ирландия істері жөніндегі таңдау комитеті өз есебінде "1992 жылы Шотландияның UDA және UVF-ке көрсеткен қолдауы жылына 100 000 фунт стерлингке жете алады деп есептелген" деп атап өтті. 2005 жылы активтерді қайтару агенттігінің директорының орынбасары Алан Маккуилланның айтуынша, "лоялистік қауымдастықта есірткі саудасын жарымәскерилер жүргізеді және көбінесе көптеген адамдар оны жеке пайда үшін жасайды". 2005 жылы активтерді қайтару агенттігі бұрынғы полиция қызметкері Колин Роберт Армстронг пен оның серіктесі Джеральдин Маллонға тиесілі сәнді үйлерді тәркілеу туралы жоғары соттың шешімін жеңіп алғанда, Алан Маккуиллан: "Армстронгтың УФФ-пен, содан кейін ЛВФ-пен байланысы болған деп айыптаймыз, бұл ұйымдардың арасындағы бөлінуден кейін" деді. Колин Армстронгтың есірткімен де, лоялистік террористермен де байланысы бар екені айтылды. Билли Райт, УФФ Орта Ольстер бригадасының командирі, 1991 жылы жарымәскери қылмыстарға қосымша табыс табу үшін есірткі сатуды бастады деп есептеледі. Райт 90-жылдардың басында негізінен экстази таблеткаларымен айналысқан деп саналады. Дәл осы кезде Sunday World журналистері Мартин О'Хаган мен Джим Кэмпбелл УФФ-тің өлтіруші ортаңғы Ольстер бөлімшесі үшін "тышқан тобы" терминін қолданды және заңдық себептермен Райтты атымен атауға мүмкіндік болмағандықтан, оны "Тышқан патшасы" деп атады. Газетте жарияланған мақалада Райт есірткі бароны және сектанттық кісі өлтіруші ретінде көрсетілді. Райт лақап есімге ашуланып, О'Хаган мен Кэмпбеллге көптеген қауіп-қатерлер жіберді. Sunday World кеңсесіне де өрт шалды. BBC тілшісі Марк Дэвенпорттың сөзіне сүйенсек, ол есірткі сатушымен сөйлескен, ол Билли Райтқа қорғау ақысын төлегенін айтқан. Портадаундағы лоялистер, мысалы Бобби Джеймсон, LVF (негізгі УФФ-тен бөлініп, Билли Райт басқарған Орта Ольстер бригадасы) "лоялистік ұйым емес, Портадаунда азап тудыратын есірткі ұйымы" екенін мәлімдеді. УФФ-тің серігі Red Hand Commando 2004 жылы IMC-де есірткі саудасына "күшті қатысы бар" деп сипатталды.
Қару-жарақ импорты
ИРА-дан өзгеше, лоялистік жарымәскерилерге, соның ішінде UVF-қа шетелдегі қолдау шектеулі болды. Олардың негізгі демеушілері Шотландияның орталық бөлігінде, Ливерпуль және Престонда болды. Шотландия қаржы және көмек көзі болды, жарылғыш заттар мен қару-жарақтармен қамтамасыз етті. Бұрынғы MI5 агенты Уилли Карлин: “Глазго және Стирлингте жасырын үйлер болды. [Шотландия мен Солтүстік Ирландия арасындағы] паром солтүстікке қару-жарақ жеткізуде шешуші роль атқарды, ал Шотландиядағы бақылау-тексеру бекеттері немесе қарулы полиция мен армия барлықты қиындатар еді”. Дэвид Донохью жазған Ирландия үкіметінің меморандумында: “Шотландиялық UDA және UVF-тың ең көп тараған үлесі – гелиньит жіберу. Солтүстікке арналған жарылғыш заттар көбінесе түнде Шотландия жағалауынан шыққан шағын қайықтармен, ал Ольстер порттарынан келген кемелермен теңізде байланысқа түсіп жеткізілді”. Донохью Шотландиядағы Оранж ложалары мен Солтүстік Ирландиядағы лоялистік жарымәскери топтар арасындағы байланысты атап өтті, сондай-ақ Шотландиядағы Оранж орденінің мүше саны сол кезде 80 000-ға жетіп, Глазго, Ланаркшир және Инвернесс қалаларында шоғырланған еді. Дегенмен, UVF өзінің Лоялистік тұтқындарға көмек қорына жүздеген мың фунт стерлинг түскенін есептейді. Канададағы протестанттар да қақтығыс кезінде лоялистік жарымәскерилерді қолдады. Әлеуметтанушы Стивен Брюс Канададағы қолдау желілерін “Ұлыбританиядан тыс лоялизмді қолдаудың басты көзі” деп сипаттады. “Онтарио – Ульстер протестанттары үшін, Бостон – ирланд католиктері үшін” деді ол. Қақтығыстар басталғаннан кейін, Канадалық Ольстерлік Лоялисттер қауымдастығы (CULA) деп аталатын Оранжевый канадалық лоялистік ұйым құрылып, “қоршауда” қалған протестанттарды қарулану үшін қажетті ресурстармен қамтамасыз етуге кірісті. 1972 жылы Торонтоның бес бизнесмені қару-жарақтарды астық контейнерлік кемелермен Галифакстан Шотландия, Уэльс және Солтүстік Ирландия порттарына жіберді, олар лоялистік жауынгерлерге арналған еді. 1979-1986 жылдар аралығында канадалық қолдаушылар UVF/UDA-ны 100 автомат, мыңдаған мылтық, граната тастағыштар, магнум револьверлері және жүздеген мың оқ-дәрімен жабдықтады.
Scotland was a source of funding and aid, supplying explosives and guns. Former MI5 agent Willie Carlin said: “There were safe houses in Glasgow and Stirling. The ferry [between Scotland and Northern Ireland] was pivotal in getting arms into the north – and anything like checkpoints, or armed police and Army in Scotland would have b******d that all up.” An Irish government memo written by David Donoghue stated: "The commonest contribution of Scots UDA and UVF is to send gelignite. Explosives for the north were mostly shipped in small boats which set out at night from the Scottish coast and made contact at sea with vessels from Ulster ports." Donoghue noted the links between Orange Lodges in Scotland and loyalist paramilitary groups in Northern Ireland and that membership of the Orange Order in Scotland at the time was 80,000, and was concentrated in Glasgow, Lanarkshire and Inverness. It is estimated that the UVF nevertheless received hundreds of thousands of pounds in donations to its Loyalist Prisoners Welfare Association. Protestants in Canada also supported the loyalist paramilitaries in the conflict. Sociologist Steven Bruce described the support networks in Canada as "the main source of support for loyalism outside the United Kingdom . Ontario is to Ulster Protestants what Boston is to Irish Catholics." After the Troubles began, an Orange Canadian loyalist organization known as the Canadian Ulster Loyalist Association (CULA) sprang to life to provide the 'besieged' Protestants with the resources to arm themselves. In 1972, five Toronto businessmen shipped weapons in grain container ships out of Halifax, bound for ports in Scotland, Wales, and Northern Ireland which were destined for loyalist militants. Between 1979 and 1986, Canadian supporters supplied the UVF/UDA with 100 machine guns and thousands of rifles, grenade launchers, magnum revolvers, and hundreds of thousands of rounds of ammunition.
Тіркелген топтар
Қызыл қол командосы (ҚҚК) 1972 жылы құрылған және УФФ-пен тығыз байланысты ұйым. Жас азаматтар еріктілері (ЖҚЕ) – УФФ-тың жастар бөлімі. Бастапқыда ол скауттарға ұқсас жастар тобы болды, бірақ Солтүстік Ирландиядағы басқару мәселесі кезінде УФФ-тың жастар қанаты болды. Прогрессивті унионисттік партия (ПУП) – УФФ-тың саяси қанаты. 2010 жылдың маусым айында Солтүстік Ирландия Ассамблеясының жалғыз депутаты, партия басшысы Доун Пурвис, Моффеттің өлтірісіне қатысы бар деген айыптамаларға байланысты ПУП-тан кетіп қалды. Протестанттық әрекет күші және, сирек жағдайда, Протестанттық әрекет тобы – УФФ-тың кісі өлтіру және басқа да зорлық-зомбылық әрекеттеріне тікелей жауапкершіліктен жалтарту үшін пайдаланған жасырын атаулары. Бұл атаулар алғаш рет 1970 жылдардың басында қолданылды.