Кіріспе

Американдық үнсіз кино актрисасы және продюсері (1895–1961)
тағамдық автор

Анита Стюарт (туған Анна Мари Стюарт; 7 ақпан 1895 – 4 мамыр 1961) – ерте үнсіз кино дәуірінің американдық актрисасы және кино продюсері.

Витаграф студиясы

Стюарт актерлік карьерасын 1911 жылы 16 жасында, Эразм Холл орта мектебінде оқып жүргенде бастады. Стюарттың жеңістігі, режиссер Ральф Инс, Vitagraph киностудиясында, Люсиль Лиге үйленген, жасөспірім Стюартты Нью-Йорк қаласындағы студияда эпизодтық рөлдерге тағайындады. Vitagraph жарнама бөлімінің қызметкерлері Стюарттың есімін бұрынғы "Анна М. Стюарт" емес, кездейсоқ түрде "Анита Стюарт" деп жариялағанда, ол оны өзінің кәсіби аты ретінде қабылдады. 1914 жылы, ол ұзақ уақыт бойы күйініш көріп жүрген Агнес Белградин рөлін сомдаған "A Million Bid" (1914) мелодрамалық фильмінің шығуымен, Стюарт нағыз экран иконасына айналды. Кино тарихшысы Хью Нили осы құбылысты былай сипаттайды:

«Көп ұзамай Стюарт «Американың ең нәзік актрисасы» деп жарнамаланды, оның суреті ноталарға, сувенирлік тарелкаларға, күміс қасықтарға және «Ladies’ World Magazine» журналында жарияланған қағаз қуыршақтар жинағына түсті. 1915 жылы «Munsey's Magazine» журналында ол бар болғаны екі фильмде және бір сериалда ойнағанымен, ешқашан театр сахнасында болмағанына қарамастан, оның бейнесі Мод Адамсқа қарағанда кем емес көпке таныс екені айтылды. Стюарттың Vitagraph-тағы сәттілігі 1915 жылға дейін тоқтамай, ол режиссер және жеңістігі Ральф Инспен жұмыс істегеніне қуанды. 1916 жылы Vitagraph Стюартқа Инстен басқа режиссерлерді тағайындады. Актер бір режиссердің, Уилфред Норттың кәсібилігіне күмән келтіріп, наразылық білдірді. Стюарт автокөлік апатында жарақат алғанын айтып, түсірілім алаңынан кетіп, емделуге мұқтаж екенін мәлімдеді, бұл өндірістің тоқтауына себеп болды. Осы құқықтық дау Стюарттың Vitagraph-тағы алты жылдық еңбегінің аяқталуын және 1917 жылы болашақ кино магнаты Луис Б. Майермен бизнес серіктестігіне және қосымша өндіруші ретінде жұмысқа орналасуына әкелді.»

Анита Стюарт Продакшн: 1918-1922 жылдар

1917 жылы Луис Б. Майер, сол кездегі табысты Жаңа Англия кино көрсетушісі, Бірінші Ұлттық кино көрсетушілер бірлестігінің қолдауымен тәуелсіз фильмдер өндіруге кірісуді қалады. Ол үшін инвесторларды тарту үшін танымал киножұлдызды тарту қажет еді. Майер Витаграфпен келісімшарты бар болған Стюартқа жүгініп, «Анита Стюарт Продакшнз» компаниясын құруды ұсынды. Голливудқа көшуге құштар болған ол, сапалы режиссерлер мен кино рөлдерін алуға мүмкіндік алатынына уәде берді. Стюарт 1917 жылы Майермен келісімшартқа отырып, «Анита Стюарт Продакшнз» компаниясын құрды. Оның күйеуі және бұрынғы әріптесі Рудольф Камерон, ол 1917 жылы құпия түрде үйленген, оның бизнес-менеджері болып тағайындалды. Витаграф Стюартқа қарсы келісімшартты бұзғаны үшін сотқа шағымданып, оның 1918 жылдың 31 қаңтарына дейін студияға міндетті екенін мәлімдеді. Стюарттың ауру немесе денсаулығының нашарлауы туралы талаптары сот тарапынан қабылданбады және ол түсірілім алаңында болмаған күндері үшін жауапкершілікке тартылды. Келісімге Витаграфқа 70 000 доллар өтемақы төлеу және фильмдерінен түскен табыстың жоғалтылуы кірді. Бұл шешім бүгінге дейін актерлік студиялар арасындағы заңдық дауларда сілтеме ретінде келтіріледі. Осы сәтті өндірістен кейін Стюарт пен Майер 1919 жылы Голливудқа көшіп, Селиг Полископ компаниясының базасында жұмыс істеді. Актриса-продюсер ретінде Стюарт кинорежиссер Лоис Веберді сценарийші-режиссер ретінде шақырды. Ол кезде Вебер Universal Pictures компаниясымен қамтамасыз етілген жеке студиясына ие болды, онда ол «өндірістің барлық аспектілерін бақылап», өзінің «консервативті моральдық көзқарасын» көрсететін фильмдер жасады. Стюарт пен Вебердің ынтымақтастығы нәтижесінде «көңіл көтеруге толы» «Жарты түнгі романс» (1919) (Марион Орттың құпия романның бейімделуі) және «Мэри Риган» (1919) (тағы бір романтикалық фильм) туды. Өнерлі пианист және композитор болған Стюарт екі фильмнің де музыкасын және сөздерін жазды. Стюарт пен Майер сол дәуірдегі Голливудтың ең талантты режиссерлерінің қызметін пайдаланды. Мэри Пикфордпен бірнеше фильмде режиссерлік және актерлік жұмыс істеген Маршалл Нилан Стюартпен бірге «Ескі Кентуккиде» және «Оның армандарының патшалығында» (1919) екі фильм түсірді. Ниланның тәуелсіз кино өндірісіне жасаған соңғы тырабы сәтсіз аяқталды. «Анита Стюарт Продакшнз» компаниясындағы басқа режиссерлер Эдвард Хосе («Күрескен қойшы қызы») (1920), Эдвин Кареу («Тағдыр ойыншықтары») (1921) және Джон Сталл («Жел себу») (1921) болды. Тарихшы Хью Нили Стюарттың «Анита Стюарт Продакшнз» компаниясындағы продюсерлік бақылауының дәрежесі толыққанды құжатталмағанын, бірақ оның фильмдерінің түсірілім алаңында «тұрақты түрде қатысқанын» ескере отырып, Стюарттың «күнделікті өндірістік және шығармашылық шешімдерді қабылдауға қабілетті болғанын» айтады. Стюарттың продюсерлік рөліндегі наразылығы Майердің тақырыптар мен сценарийлерге қатысты вето құқығына байланысты туды. Стюарт әлеуметтік маңызы бар тақырыптарды көтеретін фильмдерді бейімдеуді жақтады, соның ішінде жезөкшелік туралы реалистік әдеби туындылар (мысалы, Теодор Драйзердің ашық әңгімелейтін «Кэрри әпкесі»). Майердің «моральдық» көзқарасы тек отбасылық көңіл көтеруге жарайтын фильмдерге ғана рұқсат берді: «Анита Стюартқа ұнайтын ересектерге арналған әңгімелерге орын жоқ еді». 1922 жылы Стюарт актерлік мансабын жалғастыру үшін Майермен келісімшартын жаңартудан бас тартты. «Анита Стюарт Продакшнз» компаниясын жапқаннан кейін көп ұзамай Стюарт оның кіші інісі, актер Джордж Стюарт, режиссер Ральф Инс жасаған дене шабуылынан миына зақым келгенін естіді. Инске шабуыл жасағаны үшін айып тағылды. Денсаулығы нашарлаған Стюарт Джорджқа күтім жасау жауапкершілігін өз мойнына алды.

Голливудтағы соңғы жылдары: 1923-1928

Стюарт 1923 жылы Уильям Рэндольф Херсттің «Космополитен» өндіріс компаниясында актерлік қызметке қайта оралды, онда ол Франк Дж. Марионның «Махаббат ұшқышы» (1923) фильмінде түсті. Ол тағы екі «Космополитен» фильмін аяқтады: Е. Мейсон Хоппердің режиссерлігімен түсірілген «Ұлы ақ жол» (1924) және Морис Турнеурдің режиссерлігімен түсірілген «Ешқашан екі жол кездеспес» (1925) фильмдерін. Стюарт осы фильмдердің соңғысын, онда ол Тамея рөлін ойнаған, өзінің ең сүйіктісі деп санайтын, алайда қазіргі таңда жоғалған туынды. «Космополитеннен» кеткеннен кейін Стюарт жұмыссыз қалмау үшін «Poverty Row» студиялары ұсынған рөлдерді қабылдай бастады. Оның актерлік мансабындағы соңғы фильм – «Жалғаншының махаббаты» (1928), онда ол Х. Б. Уорнермен бірге ойнады, ал режиссерлігін Кинг Баггот жүзеге асырды. 1961 жылдың 4 мамырында Стюарт жүрек талмасынан Беверли-Хиллсте (Калифорния) қайтыс болды.

Жазу

Стюарт 1935 жылы Нью-Йоркте Э. П. Даттон баспасынан шыққан "Шайтанның ойыншығы" атты детективтік романның авторы. Кітаптың обложкасы автордың Голливудтағы байланыстарын пайдаланса да, сюжет сахна актерінің қанымен аяқталған оқиғаны және Сан-Францискода болған оқиғаларды қамтиды.

Тану

Анита Стюарт актриса ретінде кино индустриясына қосқан үлесі үшін Голливуд Даңқы аллеясында, 6724 Голливуд бульварында жұлдызбен марапатталды.

Таңдалған кинографиясы

1911 Предубеждение Пьера Мари Анна Стюарт Кредиттелген, жоғалған фильм 1912 Оның таңдауы Мэй – Әуесқой қызы Шығарған түс Перт Доусон Жоғалған фильм 1913 Аққу қызы Аққу қызы Жоғалған фильм Екі сарбаз әйелі Гарри Беннетт Жоғалған фильм, Анна Стюарт кредиттелген. Кеме қалдығы Рита Карлайл Жоғалған фильм 1914 Гүлденген қыз Бесси Уильямс Жоғалған фильм Бір миллион ұсыныс Агнес Белградин Жоғалған фильм Салынған әлем Иветт Мурри Жоғалған фильм Аналардың күнәлары Трикси Грэм Реймонд Жоғалған фильм 1915 Ояну Джо Жоғалған фильм Жұлдызша Виола Рашин/Луиз Хардин Толық емес фильм, бес рулондан екеуі сақталған. Құдайша Селестия Құдайша Жоғалған фильм 1916 Менің әйелімнің туфлісі Габриэль де Вилларс графинясы Жоғалған фильм Күдікті Софи Карренина Жоғалған фильм Диананың батылдығы Диана Жоғалған фильм Күрес Мюриэль Флеминг Жоғалған фильм 1917 Иоландың даңқы Иоланда Жоғалған фильм Қыз Филиппа Филиппа Жоғалған фильм Көбірек тамаша жол Крисси Дессельден Жоғалған фильм Тышқанның хабары Винн Уинтроп Кловердің бүлігі Кловер Дин Жоғалған фильм 1918 Ұятсыз әйелдер Эми Форрестер Жоғалған фильм, сонымен қатар өндіруші 1919 Салынған әлем Иветт Мурри Жоғалған фильм Екі әйел Энид Арден Жоғалған фильм Мэри Реган Мэри Реган Жоғалған фильм, сонымен қатар өндіруші Өткеннің көлеңкелері Антуанетта Жоғалған фильм Оның арман корольдығы Джудит Ратледж Жоғалған фильм, сонымен қатар өндіруші Адамдық құштарлық Бернис, сонымен қатар өндіруші Ақылды бояу қызы Лили Апджон/Лили Парраделл Жоғалған фильм, сонымен қатар өндіруші Ескі Кентуккиде Мадж Бриерли, сонымен қатар өндіруші Түн ортасындағы роман Мария, толық емес фильм, сонымен қатар өндіруші 1920 Күрескен шабандоз Кейт Прентис Балама атауы: Әділдік, сонымен қатар өндіруші Сары тайфун Хильда / Берта Нордстром Жоғалған фильм, сонымен қатар өндіруші Гарриет және сыбызғы Гарриет Филд Жоғалған фильм, сонымен қатар өндіруші 1921 Тағдыр ойыншықтары Джули Арнольд, сонымен қатар өндіруші Желді себу Розамунд Атлестейн, сонымен қатар өндіруші Көрінбейтін қорқыныш Сильвия Лэнгдон Жоғалған фильм, сонымен қатар өндіруші Оның ақылсыз келісімі Элис Ламберт Жоғалған фильм, сонымен қатар өндіруші 1922 Теңіз гүлі Роуз Элтон Жоғалған фильм, сонымен қатар өндіруші Құрмет мәселесі Энн Уилмот Жоғалған фильм, сонымен қатар өндіруші Ол үйленген әйел Натали Лейн Жоғалған фильм, сонымен қатар өндіруші 1923 Сатылатын жандар Өзінің сүйіктісі Үміт Уорнер Жоғалған фильм Кино жұлдызы Мэри Өзінің толық емес фильмі Голливуд Өзінің жоғалған фильмі 1924 Ұлы ақ жол Мейбел Вандегрифт Жоғалған фильм 1925 Ешқашан екі есім бірдей болмайды Тамея Жоғалған фильм Бумеранг Вирджиния Зельва Дұрыс жолға түс Өзінің жоғалған фильмі Барее, Казанның ұлы Непеес Жоғалған фильм 1926 Камалдық іздеу Сибил Гамильтон Жоғалған фильм Пилсеннің ханзадасы Нелли Вагнер Жоғалған фильм Моргансонның аяқталуы Барбара Уэсли Жоғалған фильм Даладағы пансион Вирджиния Кульсон Сыбырлайтын сымдар Дорис Стокбридж 1927 Батып кеткен алтын аралы Принцесса Кала Тафофу Толық емес фильм Жыртқыштар Линд Арчер Жоғалған фильм 1928 Еваның қарындастары Биатрис Франклин Жоғалған фильм Романдағы алаяқ Шармен Атын атаңыз Флоренс.