Кіріспе
Филиппинде шығатын тагалог тіліндегі апталық журнал. "Ливайвай" ("таң" деген мағына беретін тагалог сөзі) 1922 жылдан бері Филиппинде жарық көріп келе жатқан, тагалог тіліндегі жетекші апталық журнал. Онда тагалог тілінде серияланған романдар, әңгімелер, өлеңдер, серияланған комикстер, очерктер, жаңалықтар, ойын-сауық жаңалықтары мен мақалалары және тағы да басқалары жарияланады. Шындығында, ол Филиппиндегі ең көне тагалог тіліндегі журнал. Оның туыс басылымдары – Bannawag, Bisaya Magasin және Hiligaynon.
the snack company
Liwayway (Tagalog word meaning "dawn") is a leading Tagalog weekly magazine published in the Philippines since 1922. It contains Tagalog serialized novels, short stories, poetry, serialized comics, essays, news features, entertainment news and articles, and many others. In fact, it is the oldest Tagalog magazine in the Philippines. Its sister publications are Bannawag, Bisaya Magasin, and Hiligaynon.
Тарих
Журнал 1989 жылы Алехандро Росестің үлкен ұлы Рамон Росес тарапынан, «Фото Ньюс» журналы нарықта сұйылып кеткеннен кейін жарық көрді. Рос, баспа бизнесінде белгілі тұлға, алғаш «Фото Ньюс» журналын ойлап тапқан. Ол өзіндік стилі бар, он бір тілде (испан, тагалог және ағылшын тілдерінде) жарияланған журнал болатын. Бір журналдың үш тілде болу мақсаты – барлық оқырмандарға (испан және испан тілінде сөйлейтін оқырмандарға, ағылшын, американ және ағылшын тілінде сөйлейтін оқырмандарға, сондай-ақ тагалог және филиппин тілінде сөйлейтін оқырмандарға) қызмет ету еді. Алайда, үш тілдегі журнал жақсы қабылдамады, себебі кейбір оқырмандар түсінбеген нәрселерді оқып, ақшаларын зейінсіз жұмсағысы келмеді. Журналдың сатылымы біртіндеп төмендеді, бұл Росқа эмоционалды түрде әсер етті, бірақ ол бас қоймады. Минданаодан Манилаға оралғаннан кейін, ол «Фото Ньюс» үлгісіндегі тағы бір журналды ұсынды. «Фото Ньюс» журналынан ерекшелігі, бұл журнал тагалог (қазіргі филиппин) тілін негізгі құралы ретінде пайдалануға бағытталды, ал оның алғашқы саны базарға шығарылғанда оқырмандар тарапынан зор қолдауға ие болды. Журнал «Liwayway» деп аталды, яғни «таң» деген мағынаны білдіреді. Ол әдебиет саласына елеулі үлес қосты, өйткені Хосе Корасон де Хесус, Флорентино Коллантес, Джулиан Крус Балмаседа, Сесилио Апостол Борромео, Лопе К. Сантос, Иниго Эд Регаладо, Ромуальдо Рамос, Франсиско Лаксамана, Фаусто Галауран және Северино Рейестің ұлы, кейіннен «Liwayway» редакторы болған Педрито Рейес сияқты көрнекті филиппин ақындары мен жазушыларының танымал туындыларын таныстырды. «Liwayway» келесі жылдары одан да танымал болды және Рос бауырлас журналдарды жариялауға шешім қабылдады. Бұл 1932 жылы «Bisaya», 1934 жылы Илонгго халқы мен Батыс Висая аймағы үшін гилигайно тілінде жарық көрген «Hiligaynon», 1935 жылы «Bikolano» және 1940 жылы «Ilocano Bannawag» сияқты басқа да жергілікті тілдердегі журналдардың пайда болуына әкелді. «Liwayway Extra» 1936 жылы жарық көрді, ол «Liwayway» журналының ай сайынғы толықтыруы болды. 1945 жылы Маниланың азат етілу кезінде, АҚШ және Филиппин әскерлері жапон күштерімен қаладағы шайқастарда күрескен кезде, Жапон императорлық армиясы «Liwayway» журналын бақылауға алып, оны «Manila Simbunsiya» деп атады. Жапон әскерлерінің құпия мақсаты – Филиппиннің басып алынуынан кейін журналды әскери науқанында пайдалану еді. Кейіннен, осы кезеңнен кейін «Liwayway» басылымы мен басқаруы Дон Рамос Росеске қайтарылды. Басылым 1965 жылы Рос баспа бизнесінен зейнеткерлікке шыққан кезде Ханс Мензиге сатылды, бірақ журнал басқаруындағы кенеттен болған өзгерістер журналға күшті әсер етті. Мензи журналды Манила «Bulletin» баспа компаниясына сатуға бел буғанша, оның сатылымы төмендеді. «Manila Bulletin» басшылығы «Liwayway» журналының мұрасын сақтап қалуды көздеді, сонымен қатар журналды заманауи цифрлық технологиямен жаңартуды жоспарлады. «Liwayway» журналы 2022 жылы қайта жаңартылды.
Әсері
Ливейвейдің проза мен суреттерді үйлестіруі және жанрлардың кең ассортименті тек журналдың өзіне ғана емес, одан кейін шыққан комикстер мен журналдарға да пайда келтірді. Liwayway комикс сериалдарын жариялағаннан кейін, журнал және оны ұстанған басқа комикстер де қысқа жолақтардан романдарға ұқсас, ұзақ, эпизодтық сериалдарға көшуге көшті. Фаусто Галауран жазған сериал 1950 жылдың қарашасынан 1951 жылдың наурызына дейін, он сегіз томнан астам кітаптардан тұрады. Сол жылы Sampaguita Pictures компаниясы Бенджамин Резелла мен Артемио Тексон режиссерлік еткен, журналда жарияланған нұсқаға негізделген фильмді шығарды. Liwayway-дің әйелдер жазуына тигізген әсері оның авторлық құқығы арқылы көрінеді. Кларита Ареллано жүргізген зерттеуде Liwayway-дің феминистік авторлығы, азаз болғанымен, «өзгешелік» және үнсіздік туралы айтылымды бұзып, әйелдер дауысына дискурс элементтері, жалпы назар және кейіпкерлерді сипаттау бойынша билік бергені көрсетілді. Liwayway журналында осы шағын әңгімелердің жарық көргенінен кейін, одан кейін оның ізімен радикалды феминистік туындылар пайда болады деген үміт болды. Бұған қоса, 1950 жылдары журналда жарияланған әйелдер басты рөлдегі комикстер негізінде түсірілген екі фильм де – Aristokrata және Despatsadora, Джойс Арриола оларды «әйелдер фильмдері» деп атады, себебі олар әйелдердің өкілдігі немесе әйелдер көрермендері тұрғысынан әйелдердің мүдделерін қамтиды. Журнал сонымен қатар жергілікті аренада Северино Рейес, Висенте А. Дизон және Антонио С. Веласкез сияқты бірнеше маңызды суретшілерді өндірді. Ол суретші Франсиско Кочингеге ерекше әсер етті, ол журналмен және оның оқиғаларымен бірге өсті. 1920 жылдары Liwayway жаңа таланттарды анықтау үшін әдеби байқау өткізді, олардың бірі Кочингтің әкесі Грегорио Кочинг болды, ол 1925 жылы «Санггумай» романымен жеңіске жетті. Жарияланғаннан кейін «Басян» әңгімелері радио, теледидар және киноға бейімделді.
Мазмұны
Ливейвей комикстің сериалдық стилін кеңінен танымал етуімен белгілі, ол көрнекі материалдарды прозамен үйлестіріп, роман сияқты тұтас повестьтер құрайды. Комикстер мен көркем әдебиеттен өзге, журналда өмір салты, мәдениет және жұлдыздар туралы көптеген редакциялық мақалалар мен материалдар жарияланады.
Жаңа кескін
Журналдың жылтыр, түрлі-түсті мұқабасы бар және беттері 48-ге дейін азайтылды; бірақ, өлшемі ескі Liwayway журналының стандартты өлшемінен 1 дюймге үлкен болды. Мазмұны да Ефрен Абуэг, Елена Патрон, Гильда Ольвидадо және Луалхати Баутиста сияқты тәжірибелі жазушылардың романдарымен жақсартылды. Сонымен қатар, ол «Қысқа әңгіме» (Maikling Kuwento), «Балалар әңгімесі» (Kuwentong Pambata), «Қорқынышты әңгіме» (Kuwentong Kababalaghan) және «Көркем әңгімелер» (Lathalain) сияқты әртүрлі жанрлардағы туындыларды қамтыды. Комикстер сериясы қайта жандандырылды, Пабло Гомес және Род Саланданан сияқты белгілі және тәжірибелі авторлардың туындылары алға шығарылды, сонымен қатар, нарықта жылдам сатылатын қорқынышты әңгімелер авторы София Эстебан Ресано да бар. Рико Риваль, Джун Лофамия, Род Лофамия, Руди Вильянуэва, Абе Окампо, Луи Селерио және Альфред Мануэль сияқты комикстер суретшілерінің туындылары олардың бұрынғы комикстер серияларын жаңарту болды және олардың жұмыстары қазіргі Liwayway журналына ностальгия сезімін сыйлады. 2019 жылдың шілдесінен желтоқсан айына дейін екі аптада бір рет, ал 2020 жылдың қаңтарынан бастап ай сайын жарияланды.