Астерикс Бельгияда немесе Ең батыл кім?

Кіріспе

1980 жылғы "Астерикс" комиксінің томы

"Астерикс Бельгияда" – Рене Госкиньи (авторы) және Альберт Удерзо (суретші) еңбектерінің нәтижесінде жарық көрген "Астерикс" комиксінің жиырма төртінші томы. Бұл Госкиньидің өмірінің соңғы "Астерикс" хикаясы болып саналады, өйткені ол осы томды дайындау кезінде дүниеден озды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Галлияның солтүстік бөлігінде бельгиялықтармен шайқасқаннан кейін Цезарь олардың ең батыл қарсыластары екенін айтады (тарихи түрде Цезарьдің айтуынша). Оның әскерлері оған қосылады, тіпті Астерикс ауылының жанындағы лагерьде болуды демалысқа шығу деп есептейді. Басшы Витальстатикс өзінің ауылының римдіктерді жылдар бойы қорқытып келгенін, енді оның зиянсыз саналатынын естігенде қатты ойға келеді. Ол Цезарьдің сөздерін естігенде одан да ашуланады. Ол "өз ауылдықтарының" Галлияның ең батыл адамдары екенін мәлімдейді және оны дәлелдеу үшін Бельгияға барады. Гетафикс егер олар бармаса, жағдай нашарлап кетуі мүмкін екенін айтқаннан кейін, Астерикс пен Обеликс оны мәжбүрлі түрде ілеседі. Шекараны кесіп өткеннен кейін, олар Цезарь әскерлерін күшпен (және ет пен сыраны тұрақты жеу арқылы) қорқытуға бейім бельгиялықтардың ауылына кездеседі. Бұл бельгиялықтар Nervii-ден Beefix және Menapii-ден Brawnix есімді екі басшының басшылығында болады (бірақ Brawnix көбінесе екінші қолбасшы болып көрінеді). Галлиялықтардың ең батыл екенін дәлелдеу үшін Витальстатикс жарыс ұсынады. Жарыс шарты – ауылдың екі жағындағы римдік лагерьлерді шабуылдап, жою. Бельгиялықтар мен галлиялықтар лагерьлерді қиратады, әскерлерге кім екендерін айтады. Соңында олар бірдей санда лагерьлерді жойды. Темірқасыптардың кемесі Обеликс оған тым биік лақтырылған тасқа тигеннен кейін қирап қалады, бұл капитанның олар бейтарап екенін айтып шағымдануына себеп болады. Римге хабар жіберіледі, бірақ фактілер асыра сілтеліп, галлиялықтардың үлкен әскерлері, қатыгез иттің тобы және бейтараптардың құпия флоты туралы айтылады. Цезарь тәртіпті қалпына келтіру үшін өзі Бельгияға барады, бірақ бұл шараның мақсаты қай жақтың батыл екенін анықтау екенін білмейді. Цезарь келген кезде Астерикс пен Обеликс онымен бейбітшілік туы астында кездесуге барады. Астерикс Цезарь екі тарапты да кездесуге шақырады және олардың тең батыл екенін айтады, сонда олардың бәрі үйлеріне қайта алады. Императордың орнына төреші болудан ашуланған Цезарь олармен шайқасқа түсетінін жариялайды. Шайқастың басында римдіктер катапульттарды қолдану арқылы үстемдік табады. Бірақ содан кейін үш галлиялық, және олардың сиқырлы әсері, римдік қанаттық шабуылды тойтарыс еткеннен кейін бельгиялықтарға қосылады, және олардың күшін біріктіре отырып, галлиялықтар шайқаста жеңіске жетеді. Шайқас жеңіліске ұшырағаннан кейін Цезарь Римге қайтуға шешім қабылдайды. Жолда ол галлиялық және бельгиялық басшыларға кездеседі. Цезарь өмірін беруге дайын екенін мақтанышпен жариялайды, бірақ басшылар ең батыл кім екенін білгісі келеді. Цезарь оларды ашуланып "барлығы ақылдан безген" деп жариялайды, ал Витальстатикс пен Бификс оқиғаға күліп қалады. Олардың барлығы тең батыл екенін мойындап, жеңіс тойынан кейін жақсы қарым-қатынаста тарасады.

After fighting the Belgians in the northern part of Gaul, Caesar states that they are the bravest enemies he has ever faced (historically claimed by Caesar). His soldiers agree with him, to the point when they consider being posted to the camps outside Asterix's village as a period of leave. Chief Vitalstatistix is aghast at the idea that his village, which has been the terror of the Romans for years, is now looked upon as relatively harmless. He is further outraged when he hears of Caesar's remarks. He claims that "his villagers" are in fact the bravest men of Gaul, and travels to Belgium to prove his point. A reluctant Asterix and Obelix go with him after Getafix tells them not doing so could make the story come to a sticky end. After crossing the border, they encounter a village of Belgians who rely on brute strength (and a regular diet of meat and beer) to successfully scare off Caesar's troops. These Belgians are led by two chiefs, Beefix of the Nervii and Brawnix of the Menapii (though Brawnix comes across mainly as a second in command). To prove that the Gauls are the bravest, Vitalstatistix proposes a competition. The contest consists of raiding and destroying Roman camps on either side of the village. The Belgians and Gauls destroy the camps, telling the soldiers who they are. By the end they have destroyed an equal number of camps. Meanwhile, the Pirates' ship is wrecked when Obelix throws a boulder catapulted at him too high, causing the Captain to complain, saying he and his men are neutrals. Word is sent to Rome, though the facts are exaggerated, talking about vast hordes of Gauls, a savage pack of hounds, and a mysterious fleet of neutrals. Caesar goes to Belgium himself to restore order unaware of the fact that the whole thing is to get him to decide once and for all which side is the bravest. Upon Caesar's arrival, Asterix and Obelix go to meet him under a flag of truce. Asterix proposes that Caesar meet both parties at an arranged meeting point and tell them they are equally brave so they can all go home. Outraged at being reduced to a mere umpire (as opposed to emperor), Caesar furiously declares that he will meet them in battle instead. In the ensuing fight, the Romans get their way in the early stages of the battle through the use of catapults. But then the three Gauls, and their magic potion, join the Belgians after they thwart a Roman flanking maneuver, and, by combining their efforts, the Gauls win the battle. With the battle lost, Caesar decides to leave for Rome. On his way he comes across the Gaulish and Belgian chiefs. Caesar proudly announces that he will lay down his life, but the chiefs only want to know who is the bravest. Caesar angrily declares them simply all "crazy" and leaves Vitalstatistix and Beefix laughing the incident off. They have to face the fact that they are all equally brave and, after a victory feast, part on good terms.

Комментарийлер

Госкини осы альбомды жазудың ортасында қайтыс болды; оған құрмет көрсету мақсатында Удерзо Госкини қайтыс болған сәтке дейін комиксте қараңғы аспан мен жаңбырды салған, осылайша оның өлімін белгілеген. Бұл бельгиялық ауа райының пародиасы болып табылады. Альбомның соңғы панелінде Госкиниге тағы бір құрмет көрсетілген: банкет сахнасының астында, панельдің сол жағында қоян қайғымен Госкинидің қолына қарайды. Бификс әйелі Бонанза (француз тілінде Никотин) – валлондық актриса және әнші Энни Кордидің карикатурасы. Бификс Бонанзаға картоп фри жасауға кеңес береді, содан кейін балық пен картоптың үйлесімін білгенде таңғалады (картоп Еуропаға тек 1600 жылдан кейін ғана келді). Бұл альбомда 31-бетте әйгілі бельгиялық комикс «Тинтин»-нен Томсон мен Томпсон детективтерінің шағын эпизоды бар, олар Юлий Цезарьдың атын әдеттегідей дұрыс айта алмайды. Тіпті, сахна суреті «Тинтин» комиксінің авторы Гержеге ұқсас «линьяс клер» стилінде салынған. 39-бетте сондай-ақ, белгілі велошабаншы Эдди Меркс хабаршы ретінде бейнеленген. Галл-бельгиялықтар мен римдіктер арасындағы соңғы шайқас – қазіргі Бельгиядағы Ватерлоо шайқасының пародиасы. Француз тіліндегі басылымда мәтін және цитаталар Виктор Гюгоның Ватерлоо шайқасы туралы «Жазалар» шығармасының стильдік пародиасы болып табылады; ал ағылшын тіліндегі басылымда да осы шайқасқа сілтемелер бар. Шайқас кезінде римдік қолбасшы «La garde meurt mais ne se rend pas» («Гвардия өледі, бірақ бас имейді!») деген сөзді айтады, бұл 1815 жылғы Ватерлоо шайқасында француз генералы Пьер Камбронның айтқан сөзіне жатқызылады. Ол осы сөздерді айтқандағы позы Нант қаласындағы Камбронның мүсініне ұқсас. Сол сияқты, Юлий Цезарь күшелену келді деп ойлайды, бірақ шын мәнінде бұл Астерикс пен Обеликс, Наполеонның генералы Граушидің әскерінің шайқасқа келуін күткенінің пародиасы, бірақ прус генералы Блюхердің әскерімен кездеседі. Барлық «Астерикс» кітаптарының ішінде осы кітапта Плутархтың «Өмірлер», Цезардың «Галл соғыстары» және (ағылшын тіліндегі аудармада) Шекспирдің «Юлий Цезарь трагедиясы» сияқты бұрынғы еңбектерге ең көп әдеби сілтемелер бар. Бельгиялық ауылдағы жеңіс тойының суреті Питер Брейгельдің «Шарбақтың үйленуі» (De Boerenbruiloft) фламанд суретінің пародиасы. Оны Альберт Удерзоның ағасы Марсель Удерзо салған. Ботаникстің кішкентай ұлы Брюссельдегі Маннекен Пис мүсініне сілтеме жасай отырып, зәр тастауға жүгіріп барады.

Goscinny died halfway through writing this album; as a homage to him, Uderzo drew darkened skies and rain into the comic for the rest of the album, to mark the point at which Goscinny died. This also serves as a spoof on the Belgian weather. A further tribute to Goscinny appears in the very last panel of the album: beneath the banquet scene, to the left of the panel, a rabbit glances mournfully at Goscinny's signature. Beefix's wife, Bonanza (Nicotine in the French version), is a caricature of Walloon actress and singer Annie Cordy. Beefix suggests to Bonanza about trying to cook french fries, and, after seeing a pile of mussels, wonders how fish would go with chips (potatoes were actually only introduced in Europe some 1600 years later). This album features a small cameo on page 31 from the two detectives Thomson and Thompson from the world famous Belgian comic strip Tintin, who characteristically mispronounce the name of Julius Caesar. The scene is even drawn in a ligne claire style similar to that of Hergé, the author of the Tintin comics. On page 39, it also features the famous cyclist Eddy Merckx as a messenger. The entire final battle between the Gallo Belgian and Roman sides is a parody of the Battle of Waterloo, in present day Belgium. In the French edition, the text scrolls and quotes on them are a stylistic parody of Victor Hugo's text Les Châtiments, about the Battle of Waterloo; whereas even the English edition contains references to the same battle. During the battle the Roman commander is depicted as saying "La garde meurt mais ne se rend pas" ("The guard dies, it does not surrender! "), a quote attributed to the French general Pierre Cambronne at the Battle of Waterloo in 1815. The pose he takes while saying this is similar to Cambronne's statue in Nantes. Similarly, Julius Caesar believes his reinforcements have arrived, when in fact it is Asterix and Obelix, parodying Napoleon expecting his general Grouchy's army to arrive at the battle, only to encounter the forces of the Prussian general Blücher. Of all the Asterix books, this one contains the most literary references to earlier works, including Plutarch's Lives, Caesar's own Gallic Wars, and (in the English translation) Shakespeare's Tragedy of Julius Caesar. The picture of the victory feast at the Belgian village is a parody of the Flemish painting The Peasant Wedding (De Boerenbruiloft) by Pieter Bruegel the Elder. It was painted by Albert Uderzo's brother Marcel Uderzo. Botanix's young son is seen running to urinate, a reference to the iconic statue of Manneken Pis in Brussels.

Қабылдау

Goodreads сайтында оның рейтингі 5 балдық шкала бойынша 4,09-ды құрайды.