Кіріспе

Астерикс Швейцарияда ("Астерикс Хельветтер елінде") - Рене Госкинидің (хикаялар авторы) және Альберт Удерзоның (суретші) "Астерикс" комикс сериясының он алтыншы кітабы. Алғаш рет 1970 жылы "Pilote" журналының 557–578 нөмірлерінде жарияланып, 1973 жылы ағылшын тіліне аударылды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Кондатумның римдік губернаторы Варий Флавус жергілікті салықтардың көп бөлігін жымқырып, ешқашан бітпейтін тойлар мен әуесқойлыққа жұмсаған, Римге тек аз сома жіберген. Бұл, Куэстор Вексаций Синуситус тергеу үшін келгенге дейін жалғасқан. Флавус, Синуситустың жеңілге көнбейтінін түсінген соң, оған уланған тамақ ұсынады және оның ауруын дұрыс анықтай алмайтын, білгішсіз дәрігерлерді тағайындайды. Өмірі қауіпті екенін сезген Синуситус друид Гетефиксті шақырады, ол жағдайды у арқылы жасалған қастандық деп анықтайды. Гетефикс Синуситусқа ем жасауға келіседі, бірақ оған бір маңызды ингредиент жетіспейді: «күміс жұлдыз» (эдельвейс) деп аталатын гүл. Сондықтан ол Астерикс пен Обеликске оны табу үшін Хельветияға (Швейцарияға) барады. Сонымен қатар, Синуситус Астерикс пен Обеликс қайтып келгенше галлдық ауылда кепіл ретінде қалуы керек екенін талап етеді, бірақ шын мәнінде Флавустан оны қорғау үшін. Астерикс пен Обеликс Хельветияға жетеді, бірақ көп ұзамай Варий Флавус Хельветиядағы әріптесі, сондай-ақ жемқор Курий Одусты олардың келуі туралы ескертеді, осылайша римдіктердің кедергілеріне тап болады. Галлдар римдіктерден үнемі қуылғанмен, оларға қонақ үйдің басқарушысы Петицуикс, банк директоры Цюрикс және Женева көлінде той ұйымдастырған хельветтік ардагерлер көмектеседі. Той кезінде Обеликс құрма шарабына мас болып, есінен адасады, ал ардагерлерге рим әскері шабуыл жасайды. Сонда Астерикс пен хельветтіктердің бір бөлігі Обеликске және бір-біріне байлап, таудан «күміс жұлдызды» алады, ал қалған хельветтіктер римдіктерді ығыстырып шығарады. Кейін Варий Флавус ауылға келеді, Синуситустың удан немесе Астерикс пен Обеликс оралмағандықтан галлдардың қолынан қаза болатынын күтеді. Бірақ, енді сауыққан Синуситус Гетефикстің үйінен шығып, друидтің сиқырлы сусынын ішіп, Флавусты аспанға ұрып жібереді, сондай-ақ ол жемқорлықты әшкерелеп, Флавус пен Одусты Римдегі циркте жазалайтынын жариялайды. Витальсатист Синуситусты кепіл емес, ауылдың қонағы деп жариялайды, ал әңгіме ауыл тұрғындары үшін дәстүрлі тоймен аяқталады, Синуситус та шақырылады, бұл римдік қонақ ретінде алғашқы той.

Комментарийлер

1968 жылғы мамырдағы наразылықтардан кейін Госкини Федерико Фелинидің "Феллини Сатириконы" атты фильмін пародиалайтын "оргия" сахнасы сияқты, "ересектерге" арналған тақырыптарды енгізе бастады. Суреттелген жүздер, әлсіздік сезімі, әсем тағамдарды механикалық түрде жеу және садизм-мазохизм жазалары (Хелветияда) швейцариялық қызметшілердің үнемі қоқысты тазартып, қамшыларды жуып, т.б. жұмыстарымен теңдестіріледі. Астерикс пен Обеликсті Швейцарияға жіберу идеясын Францияның болашақ президенті Жорж Помпиду ұсынды. 2013 жылы Франция Ұлттық кітапханасындағы Астерикс көрмесінде премьер-министр болған кезіндегі Помпидудың авторларды гельветтер арасындағы Астерикс туралы жазуға шақырған қолжазбасы қойылды. Бұл альбомда сирек кездесетін қараңғы атмосфера бар, себебі сюжетте адам өлтіруге талпыныс жасалған құрбанның тағдыры көрсетіледі. Өлім қаупінің болуы, әдетте көңілді сериалда таң қалдыратын, бірақ жаңару сезімін беретін драмалық сәттерді ұсынады. Драмалық өрбуге ие басқа да оқиғалар: "Астерикс пен ұлы" (ауыл қиратылған) және "Астерикс пен сиқырлы кілем". Комиксте швейцариялық ерекшеліктер, мысалы, швейцариялық банктердің құпиялылығы мен жоғары қауіпсіздік деңгейі, фондю, швейцариялық сағаттар (әсіресе көкүршек сағаттары), гельветтердің бейтараптыққа талап етуі, йодль, уақтылылық, альфорн (карникстің балама түрі ретінде) және бір ерекше сахнада Швейцария Федералдық Ассамблеясы туралы әңгімелер кездеседі. Комиксте қазіргі тау шаруашылығының пайда болуы Астерикс, Обеликс және олардың гельветтік көмекшілері арқанмен өзін бекітіп, Астерикс таудан кездейсоқ сырғанаған кезде басталды делінеді. Астерикс садақтан атып, басына алма қойылған бала нысананы түзетулеген көрініс швейцариялық халық қаһарманы Вильгельм Теллге құрмет көрсету болып табылады. Бір кадрда Альп тауларындағы қар көшкіні пародиаланады, онда Обеликске ілінген рим легионері: "Шайқауды тоқтатыңыз, сіз оңай қозғалыс тудыруыңыз мүмкін" деп ескертеді.

Өзгерістер бейімделуде

Bibendum (Michelin логотипі) алғашқы ағылшын аудармасында күйме дөңгелек сатушы ретінде шақырылғандай эпизодтық рөлде көрінеді; ал түпнұсқа француз нұсқасында француздық Antar жанармай құю станциясы компаниясының талисманы – галлдық жауынгер бейнеленген. 2004 жылы Orion Books қайта басылымында француздық иллюстрациялар қолданылғандықтан, келесі кадрдағы Обеликстің Бибендумның салмағы туралы әзілі мәнсіз болып көрінеді. ("Маған семіз десеңізші! Оның қосалқы шинасын көрдіңіз бе?") (Дөңгелек сатушының әртүрлі суреттері.)

Қабылдау

Goodreads сайтында оның рейтингі 5 балдық шкала бойынша 4,22-ні құрайды.