Кіріспе
Зотермеер – Нидерландының батысындағы Оңтүстік Голландия провинциясындағы қала. Муниципалитет аумағының бір бөлігі сумен жабылған. 1960 жылдардың аяғына дейін шағын ауыл болған, 1950 жылы 6 392 тұрғыны болған. 2023 жылға қарай бұл 126 998 адамға дейін өсіп, оны Оңтүстік Голландия провинциясындағы Роттердам, Гаага және Лейденнен кейінгі төртінші ірі халық орталығы етті. Қазір дербес қала болған Зотермеер Гаага қаласының маңындағы шағын елді мекен ретінде пайда болды және әлі күнге дейін Үлкен Гаага қалалық аймағының құрамында. Зотермеер (голландия тілінде "жаңа сулы көл") атауы қаланың солтүстігінде орналасқан бұрынғы көлге сілтеме жасайды (1614 жылы құрғатылған). Атаудың сөзбе-сөз мағынасы "тәтті көл" болғандықтан, жергілікті тұрғындар Зотермерді "Тәтті көл қаласы" деп лақап берген.
Тарих
Зотермеер археологиялық жұмыс тобы кейбір римдік сынықтарды тапты, бірақ олар сонша аз болғандықтан, Зотермеердің римдік дәуірде болғандығы белгісіз. Қазба жұмыстары барысында ежелгі жануарлардың қалдықтары да табылды. Жаңа тұрғын үйлер салу үшін құм қазып алу кезінде, тереңнен мамонттардың, жабайы сиырлардың және тісті жолбарыстардың сүйектеріне тапты. Бұл жануарлар шамамен 10-100 мың жыл бұрын осы жерлерде мекендеген. Зотермеер ауылының тарихы мың жылдан астам. Орта ғасырларда фермерлер «аңғарлар» деп аталатын шұңқырлар қазды. Олар осы шұңқырлардан алынған сазды батпақты жерлерін жақсарту үшін пайдаланды. Мұндай шұңқырдың бірінің түбінен Зотермеер археологтары бірнеше жыл бұрын 985 жылға жататын ойылған ағаш бағана тапты. Осылайша, адамдар сол кезде-ақ Зотермеерде тұрған. Зотермеер Голландия графына «ботинг» деп аталатын белгілі бір салық төлеуге міндетті болған. Бұл салықты тек осы провинциядағы ең көне қалалар ғана төлегені мәлім. Бұл Зотермеердің кем дегенде 1100 жылға дейін құрылғандығын көрсетеді. Қазіргі Зотермеер орнындағы ауылдың бар екендігі туралы алғашқы жазба деректер 1269 жылға дейін сақталған. Граф Флорис V сол кезде салықтан түскен кірістің бір бөлігін қалыңдық ретінде берген. 13 ғасырда ауыл орталығы қалыптасты, ол бүгінде тарихи Дорпштраат ретінде сақталған. 17 ғасырға дейін Зотермеер деп аталатын көл болған. Бұл жасанды көл, жаңа тұрғын үйлер салу үшін көп мөлшерде құм қажет болғандықтан пайда болды, ал Зотермеердің солтүстігіндегі аймақ осы ресурсқа бай болған. Зотермеердің негізі қаланғаннан кейін, қазіргі Зегвартсевег орнында Зегварт елді мекені пайда болды. Бұл елді мекеннің аты, ықтимал, құрақпен қапталған жазық даланың атынан шыққан, онда көптеген адамдар қоныстанған. 13 ғасырда қоныс орталықтары Лангеландтан және Зегвартсевегтен Дорпштраатқа көшірілді. 1296 жылы қазіргі Оуде-Керк тұрған жерде шіркеу болған болуы мүмкін. Зотермеер мен Зегварт тәуелсіз болғанымен, бірге бір приходты құрады. Зотермеер ғасырлар бойы Зегварттан гүлденіп өсті. Бұл ауыл өрт пен су тасқынынан жиі зардап шекті. 1935 жылдың 1 мамырында екі муниципалитет біріктіріліп, қазіргі Зотермеер муниципалитеті құрылды. Зегварт (Seghwaert) – Zegwaard сөзінің ескіше жазылу түрі, қазір ескі ауыл орталығынан тыс жердегі ауданның атауы. Зотермеер 1868 жылы алғашқы пойыз қатынасы ашылғанда бірте-бірте өсе бастады. Бірнеше онжылдықтан кейін станция маңында Numico зауыты іске қосылды. Нақты өсім 1966 жылы басталды, ол кезде Гааганың маңындағы адамдарға үйлерге үлкен қажеттілік болды. Содан бері ескі ауыл орталығының айналасында жаңа аудандар салына бастады, осылайша Зотермеер өсіп, қалаға айналды. Қазіргі Зотермеердің заманауи қала бейнесі болғанымен, өткеннің іздері әлі де сақталған. Мысалы, кішкентай үйлермен және 15 ғасырдың соңындағы сағат мұнарасы бар (суретте, 1642 жылғы ағаш шатыры) ескі ауыл орталығы, қазіргі заманғы үйлермен қоршалған ескі фермалар. Доббе көлі ескі қала мен жаңа қала орталығын бөліп тұрады, көлдің бір жағында ортағасырлық ауыл орталығы, екінші жағында қазіргі заманғы биік ғимараттар мен көкпарлар орналасқан.
Мэрзихт (1969)
Сөзбе-сөз "көл көрінісі" дегенді білдіретін Мэрзихт, RandstadRail жеңіл рельстік жолдарымен Мэрзихт Ост (пошталық коды 2715), онда биік тұрғын үйлер көп, және Мэрзихт Вест (пошталық коды 2716), онда төмен қабатты тұрғын үйлерге бөлінеді. Одан әрі батысқа қарай суға толы, 280 гектарлық қалалық парк және демалыс аймағы – Вестерпарк орналасқан.
Байтенве де Лейенс (1974)
Бұл аймақтың дамуы голланд отбасылары үшін сол және келесі онжылдықтарда танымал болған жеке бақшалары бар жеке тұрғын үйлерді салуға көшуді білдірді, сонымен қатар Buytenwegh (пошталық коды 2717) және De Leyens (пошталық коды 2725) сияқты ежелгі елді мекендерді және "Buytenwegh de Leyens" деп аталатын аймақты (пошталық коды 2726) қамтиды.
Орталық (1978)
Зотермеердің жаңа орталығының құрылысы 1981 жылы ғана басталды, ол қаланың сауда және әкімшілік орталығы қызметін атқару үшін салынған. Ол қазіргі заманғы қала құрылысы принциптерін ұстанды, паркинг гараждары, бірнеше қоймалар және RandstadRail станциясы жер деңгейінде орналастырылды. Бұл аймақ төменгі қабаттарында дүкендер мен пәтерлер орналасқан, тек жаяу жүргіншілер мен велосипедтерге арналған және орталықтың жұмыс сағаттарынан тыс уақытта тоқтап қалмауы үшін жабық. Орталық кезең-кезеңмен аяқталды, соңғысы 2017 жылы Cadenza тұрғын үй комплексі болды. Stadscentrum-да екі RandstadRail станциясы бар. Centrum West станциясы RandstadRail 3-ші желісінің соңғы аялдамасы болып табылады және Зотермеердің ең жұқ жүргіншілер саны көп автобус станциясы осы жерде орналасқан. Stadscentrum-да Зотермеердің қазіргі заманғы әкімшілік ғимараты мен жергілікті полиция бөлімі бар. Grote Dobbe деп аталатын шағын көл тікелей Stadscentrum мен Dorp арасында орналасқан, ал көл бойындағы жаяу және велосипед жолдары Зотермеердің ескі және жаңа орталықтарын байланыстырады. Stadscentrum-ның пошталық коды 2711.
Noordhove & Seghwaert (1986) " деген мақаласында келтірілген.
Noordhove (пошталық коды 2728) оңтүстікте Seghwaert және солтүстікте "Zoetermeerse Plas" деп аталатын жасанды көлдің арасында орналасқан. Басқа аудандардан өзгешелігі, оның RandstadRail желісінде арнайы станциясы жоқ, себебі RandstadRail жолдарының екі тармағы да осы ауданның оңтүстігінен өтеді.
Рокквиен (1987)
Роккевен басқа виккендерден А12 автожолы мен Den Haag Gouda темір жолымен бөлінеді. Осылайша, ол Зотермеердің теміржол станцияларына тікелей қатынас жасайды және Зотермеердің қалған бөлігіне қатынас жасау үшін екі көлік дәлізінің астында немесе үстінен көптеген өткелдер бар. Роккевен одан әрі Роккевен Ост және Роккевен Вест болып бөлінеді. Қаланың осы бөлігінің дамуындағы маңызды бұрылыс 1992 жылғы Floriade болды. Роккевен Ост (пошталық коды 2718) Зотермеер Ост және Зотермеер теміржол станциялары арасында жатыр. Манделабрук (Нелсон Мандела көпірі) Флориада үшін соңғысына (көлік қозғалысының артуына жеткіліксіз деп танылған бұрынғы кіші көпірдің орнына) теміржол, автожол және солтүстіктен оған іргелес орналасқан Рандстад рельсі арқылы велосипедшілер мен жаяу жүргіншілерге арналған жабық өткел ретінде салынды. Манделабрук теміржол вокзалын, Рандстадрейл станциясы Дриманспольдерді және Роккевен Ост пен Дриманспольдер виккендерін байланыстырады. Манделабрюгтің жанында Африкавег (солтүстік жағында) мен Роккевендегі Зюидвег арасындағы көпірден өтетін жол бар. Басқа өткелдер – Зотермеер Ост теміржол вокзалының жанындағы Tweede және Eerste Stationsstraat арасындағы жол, жаяу жүргіншілер және велосипедтік туннельдер, Rokkeveen Oost-ты Dorp-пен байланыстырады. Тарихи су мұнарасы De Tien Gemeenten енді Роккевен Остта орналасқан. Роккевен Вест (пошталық коды 2719) негізінен бұрынғы Floriade паркі аумағындағы жаңа құрылыстарды қамтиды, оған тұрғын үйлер мен кеңсе ғимараттары кіреді.
Остерхим (1999)
Остерхем – Зотермеердің ең жаңа ауданы, «Вайнкс» деп аталатын жаңа құрылыс аймағы және Зотермеердің соңғы және үздіксіз өсуінің бастауы, осының арқасында қала Оңтүстік Голландияның халқы ең көп қоныстанған үшінші муниципалитетіне айналды. Ауданды дамыту кезінде түрлі қиындықтар мен кешігулер болды, бастапқыда мұндай құрылыстың қоршаған ортаға тигізер әсеріне қатысты алаңдаушылықтар туды, ал кейіннен HSL Zuid жоспарлау және құрылысы осы қиындықтарға себеп болды. Бұл жол қазір ауданның және муниципалитеттің шығыс шекарасын құрайды. Остерхем аумағынан өтетін, қазір тасымалдау үшін қолданылатын қысыммен берілетін CO2 құбыры да маңызды мәселе болып қана қоймай, тұрғындардың алаңдаушылығын тудырады. Остерхем RandstadRail 4 желісіндегі үш стансамен байланысты, оның теміржолдары Сегхверттегі бастапқы RandstadRail сақинасынан басталады. Аудан Остерхем Ост (пошталық коды 2721) және Остерхем Вест (пошталық коды 2729) болып екіге бөлінеді.
Викпостен
Зотермеерде "wijkposten" ("аудандық бекеттер") желісі бар, олар муниципалитет пен аудан тұрғындары арасында тікелей байланыс құрады. Wijkposten-дерде тұрғын үй мәселелерін қарау және жергілікті полиция қызметкерлеріне орын беру үшін персонал жұмыс істейді. Зотермеер қаласының барлық аумағында алты wijkpost бар. Buytenwegh de Leyens, Meerzicht, Oosterheem және Rokkeveen аудандарының әрқайсысында бір wijkpost бар, ал Noordhove және Seghwaert ортақ бекетті пайдаланады. Wijkpost Center Dorp, Driemanspolder, Palenstein және Stadscentrum аудандарына қызмет көрсетеді, олар кейбір жағдайларда "Zoetermeer Centrum" деп біріктіріледі.
Дорп (1962)
Сөздік мағынасы "ауыл" дегенді білдіретін бұл аймақ, негізінен Зотермеердің бұрынғы ауылдық аумағын қамтиды. Орталық Dorpstraat (ауыл көшесі) тарихи ғимараттарымен сауда және демалыс орны ретінде қызмет етеді. Аймақта сондай-ақ тарихи Де Хоуп жел диірмені де бар, ол аймақтағы көптеген басқа диірмендерден айырмашылығы, суды құып шығару үшін емес, әрқашан ұн тартуға пайдаланылған. Зотермеер ауылының пошталық коды 2712.
Дримансполдер (1965)
Дримансполдер (пошталық коды 2713) қазіргі Зотермеердің құрылысы басталған алғашқы аудан болды және сол кезеңге тән, көбінесе ірі көппәтерлі үйлерден тұрады. Ол A12 тас жолының қасында орналасқан, бұл тас жол ауданның оңтүстік шекарасын құрайды, және Зотермеер теміржол станциясынан тікелей солтүстікте (станция A12-нің екінші жағында).
Паленштейн (1966)
Паленштейн (пошталық коды 2722) Дорптың солтүстігінде орналасқан және атын бұрынғы Паленштейн қамалынан алған. Ол негізінен көп қабатты тұрғын үйлерден тұрады. 2006 жылы Паленштейнде жаңару жобасы басталды, ол кейбір ескі ғимараттарды жөндеуді және басқаларын бұзуды көздеді.
Сегхварт (1975)
Seghwaert 1935 жылы Зотермеермен біріккен, ежелгі жазу түріндегі атауын сақтап қалған бұрынғы Zegwaart (немесе Zegwaard) ауылының төңірегінде қалыптасты. Ескі Zegwaart – қазірге дейін сақталған Zegwaartseweg бойында созылған, Dorpstraat көшесіне перпендикуляр құрылған сызықты құрылыс болды. Ол Seghwaert Oost (пошталық коды 2723), Midden (пошталық коды 2724) және Noord (пошталық коды 2727) аймақтарына бөлінеді.
Экономика
Зотермеер экономикасы негізінен ақпараттық технологияға тәуелді және оның айналасында құрылған. Қазіргі заманғы инфрақұрылымы, қала әкімдігі, орталық кітапхана және көптеген басқа ұйымдар орналасқан "het Forum" деп аталатын жоғары цифрланған орталығы, сондай-ақ IT саласында білім беретін көптеген мектептер бар. Бұл қала ірі бағдарламалық жасақтаманы әзірлеу орталығы болып табылады, мұнда көптеген бағдарламалық жасақтама әзірлеушілер жұмыс істейді. Siemens сияқты, Голландиялық Техникалық кампусы Зотермеерде орналасқан, және Toshiba Medical Systems Europe BV сияқты филиалдары бар көптеген IT компаниялар Зотермеерде өкілдік етеді. Зотермеер тұрғындарының 20%-ы IT саласында жұмыс істейді. Жергілікті билік бюджеттің салыстырмалы түрде үлкен бөлігін мектептерге компьютерлер сатып алуға жұмсайды. Зотермеердің IT дәстүрін нығайту мақсатында, қала әлемде бірінші болып Second Life әлемде қалалық әкімдікке ие болды.
Жеңіл рельс
Бұрынғы Зотермеер қалалық темір жолы 2006-2007 жылдары жеңіл рельстік темір жолға айналдырылды. Стадслайн Нидерландыдағы жалғыз қалалық темір жолы болды. Онда Зотермеерде 12 станция болды және Гаага орталық станциясына қатынайтын. Жаңа жеңіл рельстік жүйе Гаага, Роттердам және Зотермеер арасындағы RandstadRail желісінің бір бөлігі болып табылады. Қазір 13 станциясы бар қайта жаңартылған бастапқы Стадслайннан басқа, қосымша Oosterheem желісі жаңа Остерхеем қалашығына дейін жетеді. Oosterheem желісінде бес станция бар және ол Lansingerland Zoetermeer темір жол станциясында аяқталады.
Ауыр рельс
Зотермеерде Гаага мен Утрехт арасындағы маңызды теміржол бағытында үш станса бар. 1868 жылы қала теміржолмен байланысқанда салынған Зотермеер Зегваард стансасы 1906 жылы өртенді. Кейіннен станса 1965 жылы Зотермеер Ост стансасы орналасқан жерде қайта ашылды. Басты станса – Зотермеер стансасы 1973 жылы ашылды. Соңғы, ең жаңа станса – Lansingerland Zoetermeer стансасы 2019 жылдың мамыр айында құрылысын аяқтады. Амстердамнан Парижге дейінгі HSL Zuid жоғары жылдамдықты теміржол желісі Зотермеердің шығыс жағынан өтеді. Желі бойында станса ашу туралы ұсыныстар болғанымен, мұның іске асуы өте күмәнді.
Автомобиль жолы
Зотермеер А12 тас жолының қасында орналасқан, ол Гааганы Утрехт, Арнем және Германиямен байланыстырады.
Дін
Зотермеер – Нидерландыда Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінің ғибадатханасы бар жалғыз қала. Ол ескі ауылдың орталық бөлігіне жақын орналасқан.
Көңіл көтеру және демалу
Бұл бұрынғы жаңа қала Гааганың серіктес қаласы болды, себебі көптеген тұрғындары Гаагада жұмыс істеді, сауда жасады және ойын-сауық көреді. Зотермеердің дамуымен бірге үлкен театр, мега-кинотеатр және гокарт, лазерлік ойындар, аюға тірі қалу орталығы және гольф орталығы сияқты басқа да ойын-сауық орындары пайда болды. "Локомоция" дискотекасы, Нидерландының алғашқы мега-дискотекасы, олардың арасындағы ең ескісі еді. Locomotion 2011 жылы жабылды және содан бері Eten Enzo аталған мейрамханаға айналды.
Мұражайлар
Қалада екі мұражай бар: деВорде мұражайы және Ұлттық бейне ойын мұражайы. 2022 жылы жергілікті билік COVID-19 пандемиясынан кейін келушілер санының азаюына байланысты деВорде мұражайына берілетін субсидияны тоқтатты.
Қар әлемі
SnowWorld – 1996 жылы Еуропада нағыз қардан жасалған алғашқы жабық шаңғы трассасы болып ашылды. Қазір оның үш беткейі бар, олардың арасындағы ең ұзыны – [беткей атауы]. 2016 жылдың желтоқсанынан бері оны кеңейту жоспарлануда, SnowWorld жыл сайын миллионнан астам келушіні қабылдайды, бұл оны Зотермеер қаласының ең маңызды туристік орталығына айналдырды.
Голландияның су туралы арманы
Dutch Water Dreams (DWD) – жасанды Олимпиадалық тау шаңғысынан суға түсу трассасы. Бұл 2008 жылғы Олимпиада ойындары үшін Қытайда салынған трассаның көшірмесі болды және негізінен еуропалық рафтинг командалары жаттығу үшін, сондай-ақ команда құру мен демалыс үшін пайдаланды. DWD-де ішкі Flowrider орталығы да болды. Dutch Water Dreams 2015 жылы жабылды.
Күміс күмбез
Silverdome – жабық Олимпиадалық мұз тебу трассасы және конгресс орталығы. Ол KNSB, Нидерландтың Олимпиада және әлем чемпионаттарының мұз тебушілерінің жаттығу орталығы ретінде пайдаланылады. Бұл сонымен қатар Нидерландтағы жалғыз керлинг алаңына да ие. Мұз тебу маусымы болмаған кезде конгресс орталығы, концерт залы ретінде және ірі раевтер үшін қолданылады.
Ішкі суға түсу
Зотермеерде жабық суға түсу орталығын салу жоспарлануда. Диаметрі мен тереңдігі бойынша әлемдегі ең үлкен жабық суға түсу орталығы болады. Онда коралл рифтері мен су асты үңгірлері, сондай-ақ шетіне үлкен жағажай салынбақ. Он мың тірі тропикалық балық оны мүмкіндігінше шынайы етеді деп күтілуде.
Саябақтар
Зотермеерде көптеген саябақтар бар, олардың ішіндегі ең үлкені – қаланың батыс жағындағы «Вестерпарк». Ол Нью-Йорктегі Центральді парктің шамамен бірдей көлемде. Басқа да көрнекті саябақтар – «Бютенпарк», «Алдо ван Эйкпарк», «Бинненпарк», «Ван Туйлпарк» (Голландиялық су армандары және «Аквапарк Кеерпунт»пен бірге), «Хекстрапарк», «Вильгельминапарк», «Флориада паркі», «Сегхвартсе Хоут» және «Сегхвартпарк». Солтүстік жағында «Zoetermeerse Plas» көлі орналасқан, оны көбінесе «Noord Aa» деп атайды, себебі ол «Noord Aa» демалыс аймағында жатыр. Көлдің бір жағында жағажай, ал екінші жағында кеме тоқтау орны бар. Көлде желсерфинг, кайтсерфинг, желкендеу және балық аулау ең танымал әрекеттер. Қаланың батыс және шығыс жағында «Балижбос» (батыс жағы) және «Бентвуд» (шығыс жағы) деп аталатын ормандар отырғызылуда. Бұл ормандар Гаага мен Зотермеердің арасында «табиғи» тосқауел құруға арналған.