Кіріспе

Американдық актриса (1906–1947)

Олив Мэри Борден (14 шілде 1907 – 1 қазан 1947) – американдық кино және сахна актрисасы, карьерасын нұрсыз кино дәуірінде бастаған. Ол 1927 жылы сол аттас фильмде басты рөлді ойнағаннан кейін танымал болды. Борден қара шашымен және керемет сыртқы келбетімен белгілі болды. 1920-ші жылдардың ортасында карьерасының шарықталу нүктесінде ол аптасына 1500 доллар табады. 1927 жылы жалақысын төмендетуден бас тартып, ол Fox компаниясымен жасасқан келісімшартынан бас тартты. 1929 жылға қарай оның мансабы төмендеуге бет бұрды, себебі оның шаршаңқы мінезі және дыбысты фильмдерге көшудегі қиындықтары туралы әңгімелер тарады. Ол 1934 жылы «Хлоя, Махаббат сені шақырып тұр» атты соңғы фильмін түсірді де, біраз уақыт сахналық жұмыстармен айналысты. 1930-шы жылдардың соңында ол банкрот болып, актерлік қызметін тоқтатты. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Әйелдер армия корпусына қосылды. Қызмет барысында аяғына жарақат алғаннан кейін ол құрметпен демобилизацияланды. Борден киноға қайта оралуға тырысты, бірақ алкоголизм мен денсаулық мәселелері оған кедергі келтірді. 1945 жылы ол Лос-Анджелестің Скидроу ауданында орналасқан кедей әйелдерге арналған Саншайн Миссиясында жұмыс істеді. 1947 жылдың қазан айында ол 40 жасында асқазан ауруы мен пневмониядан қайтыс болды.

Ерте өмір

Борден 1906 жылғы 14 шілдеде Вирджиния штатының Ричмонд қаласында дүниеге келген. 1910 жылғы халық санағында оның аты Борден деп тіркелген. Оның әкесі Гарри Робинсон Борден (1880–1907) оның нәресте кезінде қайтыс болды, және оны анасы Сесилия "Сибби" Шилдс (1884–1959) тәрбиеледі. Әкесінің туысқандары арқылы ол Лиззи Борденнің төртінші туысы болған.

Мансап

Борден өзінің мансабын 1922 жылы Sennett Bathing Beauties қатарындағы бірі ретінде бастады және көп ұзамай Хэл Роучтың комедиялық қысқаметражды фильмдерінде вамп рөлінде ойнады. Продюсер Пол Берн оны 1925 жылғы «Парижден келген киімші» фильмінде есімдері көрсетілмейтін рөлге таңдады. 1925 жылы WAMPAS Baby Star атанғаннан кейін (әпкесі Натали Джойспен бірге) ол Fox компаниясымен келісімшарт жасады. Борден тез арада олардың ең танымал және ең көп жалақы алатын жұлдыздарының біріне айналды, аптасына 1500 доллар жалақы алды. Fox компаниясында ол «3 Bad Men» және «Fig Leaves» сияқты он бір фильмде басты рөлдерді ойнады, екеуінде де оның сол кездегі жігіті Джордж О'Брайен түсті. «3 Bad Men» фильмі сондай-ақ қазіргі заманғы өнер мұражайында көрсетілді. Осы кезеңде ол Джон Форд, Говард Хоукс және Лео МакКери сияқты болашақта үлкен жетістіктерге жететін режиссерлермен жұмыс істеді. Paramount Studios өндіріс шығындарын өтеу үшін 50 доллардан аспайтын жалақының 10 пайызын кесу саясатын енгізді. Fox та осыны сынап, 1927 жылы оның жалақысын қысқартқанда Борден студиядан кетіп қалды. Осы кезде ол үнсіз фильмдердің танымал жұлдызына айналған еді. «Сөйлейтін фильмдерге» ауысқанда ол дауыс жаттықтырушысымен жұмыс істеді (оңтүстік акцентін жою үшін). Ол бұрынғыдай сәтті болмаса да, актриса ретінде сұранысқа ие болып, Columbia және RKO үшін жұмыс істеуін жалғастырды. Ол өзінің сүйікті шашын қысқа қырқып, өзін заманауи флэпперге айналдырды. Бірақ Борден жаңа келбетіне бейімдесе алмады, өзінің ерекшелігін жоғалтты; ол өзінің көрермендерін таба алмады, бұл оның азайып бара жатқан жұртшылығын одан әрі шатастырды. 1930 жылдардың басында ол аз ғана фильм түсірді, ал бұрынғыдай үміттерге толы мансабы тоқтап қалды, 1932 жылы бір фильм («The Divorce Racket»), ал 1933 жылы үш фильм («Leave it to Me», «Hotel Variety» және «The Mild West») түсірді. Оның соңғы түскен фильмі 1934 жылғы «Хлоя, Love Is Calling You» болды, онда ол туғанда ұрланып, аралас нәсілді бала ретінде тәрбиеленген әйел рөлін ойнады. Кейбіреулер бұл бұрын жоғалған фильмнің «жоғалып кеткеніне қуану керек» дейді. Вилл Хейс басшылығымен түсірілген бұл фильм кассада сәтті болмады және кейбір штаттарда (әсіресе оңтүстік штаттарында) шығу кезінде тыйым салынды. Борден содан кейін Нью-Йоркке көшіп, қысқа сахналық мансабын жасады және әлсіреп бара жатқан водевиль сахнасында өмір сүрді.

Кейінгі жылдар

Актерлік карьерасы кезінде Борден ең жоғары жалақы алатын жұлдыздардың бірі болды. Ол ақшасын бос жұмсап, 1930 жылдардың соңына қарай мүліктің бәрінен айрылды. Содан кейін Борден пошта қызметкері және пошта тасымалдаушысы болып жұмыс істеді, сондай-ақ медбике көмекшісі ретінде де еңбек етті. 1942 жылдың желтоқсанында Борден Әйелдер Армия Корпусына (әйелдер армиясының корпусы, сол кезде әйелдердің армияда қызмет ете алатын жалғыз, медбикелер корпусы емес бөлімі) қосылды, онда ол жедел жәрдем машинасының жүргізушісі болып қызмет етті және жаудың оқ-дәрісін тасымалдаған көліктің бағытын өзгертуде көрсеткен батылдығы үшін армиядан мақтау қағазы алды. Оның армиядағы қызметі 1944 жылы ауыр жарақат алғаннан кейін, Уолтер Рид медициналық орталығынан құрметті түрде шығуымен аяқталды. Қызметтен босатылғаннан кейін ол киноға қайта оралуға тырысты, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. 1926 жылдан 1930 жылға дейін Борден актер Джордж О'Брайенмен романтикалық қарым-қатынаста болды және баспасөз олардың никелері туралы хабарлады. Ол режиссер Маршалл Ниланмен және продюсер Пол Бернмен де кездесті. Борден екі рет үйленді. Оның алғашқы некесі биржа брокері Теодор Спектормен болды, олар 1931 жылдың 28 наурызында Нью-Йорктің Харрисон қаласында үйленді. Неке басталғалы тұтан қиындықтар туды, және 1932 жылдың басында жұбайлар ажырасып кетті, себебі ол махаббат үшбұрызында болғандығы туралы жанжалдар жарияланды. Спектор 1919 жылы үйленген бірінші әйелі Перлден ажырасқан жоқ еді, және оның бірінші әйелі алға шығып, олардың әлі де үйленгенін мәлімдегеннен кейін, ол көп әйелділік үшін тұтқындалды. 1932 жылдың қарашасында Борден сотқа некені жою туралы өтініш берді, ол 22 қарашада қабылданды. Ол екінші күйеуі, 26 жасар теміржол техникалық қызметкері Джон Мюллермен 1934 жылдың қарашасында Мэри Борден деген лақап атымен үйленді. Ол қайтыс болғанда оның қолында тек өзінің суретіне қойылған қолтаңба болды. Борденнің қоштасу рәсімі 3 қазанда өтті, ол 1945 жылдан бері жұмыс істеп, тұрған әйелдер үйі – Sunshine Mission-да болды. Миссияның негізін қалаушы Эсси Бинкли Уэст рәсімді өткізді. Борден Калифорния штатының Глендейл қаласындағы Forest Lawn Memorial Park зиратында жерленді. Оның анасы 1959 жылы жүрек талмасынан қайтыс болғаннан кейін оның қасына жерленді. Ол 1958 жылы жұлдыз алған алғашқы сегіз жұлдыздың бірі болды.

Пайдаланылған әдебиеттер

Анкерич, Майкл Г. (2010). Голливудтың биік тобындағы қауіпті қисықтар: Неке сәттерінің 14 бақытсыз қызының өмірі, мансабы және қайғы-қасіреттері. BearManor.