Кіріспе

Корра Мэй Харрис (17 наурыз, 1869 – 7 ақпан, 1935) – американдық жазушы және журналист. Ол Бірінші дүниежүзілік соғысқа шетелге барған алғашқы әйелдердің бірі, соғыс тілшісі болды.

Өмірбаян

Корра Мей Уайт 1869 жылдың 17 наурызында Джорджия штатының Эльберт округінде дүниеге келді. Оның ресми білімі жақын маңдағы әйелдер академияларында мұғалімдікке дайындықпен шектелді, бірақ ол ешбір оқу орнының бітірушісі болған жоқ. 1887 жылы ол методист пасторы және педагог Ланди Говард Харриске (1858–1910) үйленді. Олардың Фейт (1887–1919) есімді қызы ересекке дейін жетті. Шамамен екі онжылдық бойы Харрис жеке трагедиялардың қатарына тап болды: қиын неке, екі нәрестесінің қазасы, 1898 жылы күйеуінің тастап кетуі, сатқындық және қайта оралуы, оның 1910 жылы Эмори колледжіндегі оқытушылық қызметінен айырылуы, өзіне-өзі қол жұмсауы, 1919 жылы қызының және одан кейін көп ұзамай әпкесінің қайтысы. Харрис 25 жылдан кейін қайтыс болғанға дейін жесір күйінде өмір сүрді. Бір кезде Харрис Джорджия штатының ең танымал әйелдерінің бірі болды. Оның өміріндегі әдеби беделі және одан кейінгі мұрасы 1910 жылы жарық көрген «Сиркьют аттысының әйелі» романымен байланысты. Роман өмірбаяндық туынды деп есептеледі, бірақ оның нақты өміріне ұқсас бөліктері өте аз. Ол екі ондағаннан астам кітап жазды, оның он тоғызы жарық көрді. Екеуі – автобиография, біреуі – саяхат күнделігі, ал екеуі – толық метражды фильмге айналды. Ең танымал – 1951 жылы шыққан «Мен ең биік тауға көтерілер едім» (I'd Climb the Highest Mountain) фильмі, ол «Сиркьют аттысының әйелі» романынан шабыттанды. Екіншісі – 1920 жылғы «Ерлер мен әйелдер» фильмі. Ол 200-ден астам мақала мен әңгіме, және мыңнан астам кітапқа сын жазды. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыста шетелге барған алғашқы әйелдердің қатарында болды. Ол өмірінің соңғы 20 жылын Джорджия штатының Бартоу округінде орналасқан «In the Valley» деп атаған жерде өткізді. Ол 1914 жылдан бері өмір сүрген «Ақтөбе» туралы сүйіспеншілікпен жазды. Ол көркем әдебиетімен танымал болғанымен, Харристің реакциялық консерватизмі туралы беделі өмір бойы сақталды және оның қарама-қайшылықты мұрасының бір бөлігіне айналды. Мұндай беделге оның 1899 жылы ұлттық деңгейде жарияланған алғашқы туындысы ықпал етті. Джорджияның Ньюнан қаласының жанында Томас Уилкс, немесе Сэм Хоустың линчтенуінен кейін «Индепендент» газетінің бас редакторы Уильям Хейс Уорд бұл әрекетті айыптады. Харрис «Оңтүстік әйелінің көзқарасы» деген жауап хат жазды, ол оңтүстіктегі линч практикасын қолдады, ал линчке қарсы белсенді Ида Б. Уэллс Барнетт (Ида Б. Уэллс) оның аргументтерін «ешқандай мағынасы жоқ» деп сипаттады, оның негізгі мақсаты – қара ер адамдардан әйелдерді қорғау болды. «Индепендент» редакторы Харриске одан да көп жазуды ұсынды, осылайша оның жазушылық мансабы басталды. Кейін ол оңтүстік аймағына қатысты бірнеше ғылыми еңбектер жазды, олар ғасырдың басында оңтүстік тұрғындарының стереотиптік бейнесін қалыптастырды. Бұл оның сол кездегі және одан кейінгі беделін аймақтық ақтаушылықпен байланыстырды, бұл оның туындыларының күрделілігін жоққа шығарды. 1910 жылы «Сиркьют аттысының әйелі» жарық көргеннен кейін Харрис көркем және ғылыми әдебиеттерді көптеп жазып, жариялады. 1920 жылдары оның ең табысты туындылары онжылдықтың ортасында жарық көрген екі автобиографиясы болды. 1930 жылдардың басында Харрис баспасы негізінен жергілікті аймақтармен шектелді. Өмірінің соңғы төрт жылында, 1931 жылдан 1935 жылға дейін, ол «Атланта Журналында» апта сайынғы «Шам жарығында» бағанасында сыншылар жоғары бағалаған бірнеше жазбаларын жариялады. Кейбір сыншылар Харристің көркем туындыларын тұрмыстық немесе сезімтал деп есептесе, ал басқалары оның туындыларында, әсіресе Оңтүстіктің гендерлік және нәсілдік нормаларына қатысты терең әлеуметтік және мәдени сынды табады. Харрис 1935 жылдың 7 ақпанында Атлантада қайтыс болды.

Шығармалары

(1904) «Джессика хаттары» (Пол Элмер Мормен бірлесіп жазылған). (1910) «Айналадағы жүргізушінің әйелі». (1910) «Еваның екінші күйеуі». (1912) «Жазушы періште». (1913) «Күйеу іздеу». (1915) «Бірлескен азаматтар». (1915) «Әділдік». (1916) «Айналадағы саяхатшының жесірі». (1918) «Оны әйеліне айналдыру». (1919) «Күн шығысынан күн батысына дейін». (1919) «Күйеу іздеу». (1920) «Бақытты неке». (1921) «Менің ұлым». (1922) «Махаббаттың көзі». (1923) «Адамның қызы». (1923) «Хеленнің үйі». (1924) «Менің кітабым және жүрегім». (1925) «Әйелдің ойлары». (1926) «Флэппер Энн». (1927) «Бақытты саяхат».

Таңдалған мақалалар

(1914 ж.) "Грузия аңғарынан көрінген Нью-Йорк: Аңғарда", The Independent 77, 97–99-б. (1914 ж.) "Қалалардың жексұрындығы", The Independent 77, 129–131-б. (1914 ж.) "Ерлер мен әйелдер: және "әйелдер мәселесі"", The Independent 77, 164–165-б. (1914 ж.) "Неке: жаңа мамандық па, ескі керемет пе?", The Independent 77, 234–235-б. (1914 ж.) "Қала көшелері", The Independent 77, 306–308-б. (1914 ж.) "Нью-Йорк өзін қалай көңіл көтереді", The Independent 77, 374–376-б. (1914 ж.) "Нью-Йорктің әдеби спектрі", The Independent 77, 441–443-б. (1914 ж.) "Егер сіз Нью-Йоркке келуіңіз керек болса", The Independent 78, 29–32-б. (1914 ж.) "Аңғар: Нью-Йорктан кейін", The Independent 79, 63–65-б. (1915 ж.) "Аңғардағы бейбіт аймақтан", The Independent 81, 190–192-б. (1915 ж.) "Июньдегі соғыс және қалыңдық", The Independent 81, 506-б. (1916 ж.) "Неге біз кітап оқуымыз керек?", The Independent 85, 117–118-б. (1916 ж.) "Әйел туралы адамдар не біледі?", The Independent 85, 379-б. (1916 ж.) "Июнь қалыңдықтары", The Independent 85, 377-б. (1916 ж.) "Кешегі әйел", The Independent 85, 484-б. (1916 ж.) "Аңғарда", The Independent 87, 123–124-б. (1916 ж.) "Аңғардағы саясат және дұғалар", The Independent 87, 135–136-б. (1917 ж.) "Аңғардағы соғыс уақыты", The Independent 91, 471-б. (1919 ж.) "Ева феминист пе еді?", The Independent 97, 338-б.

Қысқа әңгімелері

(1912 ж.) "Джефф", "The Independent" 73, 714–724 беттер. (1913 ж.) "Қосымша төлем жоспары бойынша", Harper's Monthly Magazine, Vol. CXXVII, 342–353 беттер. (1915 ж.) "Басқалар", Harper's Monthly Magazine, Vol. CXXVII, 54–57 беттер.