Кіріспе

Құқықтық жаңқалау мағынасы "өзгертусіз" дегенді білдіреді. "Қалай бар, солай" деген заңдық термин – нәрсенің қандай да бір өзгертулер немесе жақсартуларсыз қазіргі күйін көрсету үшін қолданылатын тіркес. Бұл термин заң, бизнес және тұтынушылар салаларында заттың немесе мүліктің сапасына кепілдіксіз сатылып жатқанын немесе ұсынылып жатқанын белгілеу үшін қолданылады. Заң тұрғысынан "қалай бар, солай" тіркесі келісімшарттарда, келісімдерде және сату-сату мәмілелерінде қолданылады. Ол сатылатын затқа қатысты кейбір шарттарды жоққа шығару үшін пайдаланылады. Кейбір шарт түрлерін, мысалы, меншік құқығының шарттарын нақты айту қажет. "Қалай бар, солай" дегеніміз – сатушы затты сатады, ал сатып алушы оны қандай күйде болса да сатып алады және сатып алушы оны "барлық ақауларымен" қабылдайды, олар бірден байқалатын болса да, болмаса да. Ұқсас түсінік – "сатып алушы сақ болсын" деген талап, мұқият сатып алушы оны қабылдамас бұрын затты тексеруге немесе сарапшы кеңесін алу үшін уақыт жұмсауы керек. Екінші жағынан, "қалай бар, солай" тіркесі "нақты" кепілдіктерді жоққа шығармайды: мысалы, олар сатушының затты сипаттауы арқылы құрылуы мүмкін. Яғни, зат "қалай бар, солай" сатылса да, егер ол, мысалы, сатушының сипаттамасына сәйкес келмесе, сатып алушы сатуды бұзуға құқылы. Мысалы, қолданылған автомобиль сатушысы оны сатып алушыға сатады және сату шартына: "Сатып алушы автомобильді барлық ақауларымен бірге қабылдайды" деген мәлімдеме жазады. Сатып алушы оны алып кеткеннен кейін екі минут өткен соң машина тоқтап, қозғалтқышы істен шығады. Егер сатып алушы қандай да бір алаяқтық болғанын немесе сатушы нақты кепілдікті бұзғанын дәлелдей алмаса, сатып алушыға ақшаны қайтаруға құқық жоқ. Бұл нақты мысал, онда ынталандырудағы алаяқтық келісімшарттағы кез келген нәрсені, нақты немесе жасырын түрде, жеңіп шыға алады: егер келісімшарт кез келген себеппен жарамсыз (немесе жарамсыз) болса, онда қандай да бас тарту немесе шектеулердің маңызы жоқ. Жылжымайтын мүлікті сатып алушылар мен олардың тиісті жақсартулары, егер келісімшартта "қалай бар, солай" шарты болса, басқа да күрделі мүліктік құқық мәселелеріне тап болуы мүмкін. Жылжымайтын мүлік саласында бұл құрылыстың өзінен гөрі үлкен әлеуетті проблемалар, оларды инспектормен бірге қарастыруға болады. Қоғамдық тізілімдерді іздеу көбінесе қиын, және көбінесе сатушы оны немқұрайлы түрде жасайды; бұл сатып алушыға үйде кепілдіктер болуы мүмкін және қоғамдық коммуналдық қызметтерге байланысты әр түрлі төлемдерге тап болуы мүмкін дегенді білдіреді. Көптеген заң жүйелерінде әртүрлі шарттарды жоққа шығару жарамсыз болып табылады. Мысалы, Ұлыбританияның тұтынушыларды қорғау заңдары және әділетсіз келісімшарт шарттары өндірушінің немесе сатушының әртүрлі зиян үшін жауапкершілікті шектеу немесе алып тастау мүмкіндігін шектейді. Мысалы, 1999 жылғы Тұтынушылармен жасасқан келісімшарттардағы әділетсіз шарттар туралы ережелерді және 1979 жылғы Тауарларды сату туралы заңды қараңыз. Алайда, АҚШ-тың Бірыңғай коммерциялық кодексінде "қалай бар, солай" тілі барлық шарттарды жоққа шығаруға қабілетті тілдің мысалы ретінде келтірілген, бұл арқылы заң сатып алушыны қорғауы мүмкін.

Америкалық сот практикасы

Ленауи округінің Денсаулық сақтау кеңесі Мессерлиге қарсы