Жапон үкіметі мен бизнестің қарым-қатынасы: Министрліктердің рөлі мен экономикалық модельдер
Government-business relations in Japan
Жапониядағы үкімет-бизнес қарым-қатынастары: Қаржы министрлігі мен Экономика, сауда және өнеркәсіп министрлігі (METI) рөлі, бюджеттік саясат, салықтар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жапонияда мемлекеттік іскерлік қатынастар көптеген жолдармен және көптеген арналар арқылы жүзеге асырылады. Соғыстан кейінгі кезеңдегі ең маңызды арналар экономикалық министрліктер: Қаржы министрлігі және Экономика, сауда және өнеркәсіп министрлігі (METI, бұрын Халықаралық сауда және өнеркәсіп министрлігі, MITI деп белгілі). Қаржы министрлігі ұлттық бюджетті дайындауды қоса алғанда, барлық қаржылық мәселелерге жауапты. Ол қаржылық саясатты бастайды және Жапония Банкіне (орталық банк) жанама бақылау арқылы ақша-кредиттік саясатқа да жауапты. Қаржы министрлігі мемлекеттік инвестицияларды бөлуге, салық саясатын қалыптастыруға, салықтарды жинауға және валюлық бағдарламаны реттеуге қатысады.
Government business relations are conducted in many ways and through numerous channels in Japan. The most important conduits in the postwar period are the economic ministries: the Ministry of Finance and the Ministry of Economy, Trade and Industry (METI, formerly the Ministry of International Trade and Industry, known as MITI). The Ministry of Finance has operational responsibilities for all fiscal affairs, including the preparation of the national budget. It initiates fiscal policies and, through its indirect control over the Bank of Japan, the central bank, is responsible for monetary policy as well. The Ministry of Finance allocates public investment, formulates tax policies, collected taxes, and regulates foreign exchange.
Министрліктер
Қаржы министрлігі төмен пайыздық мөлшерлемелерді белгілейді және осылайша корпорацияларға инвестициялық қаражат құнын төмендетіп, өнеркәсіптік кеңеюді ынталандырады. МЭТИ өндіріс пен тауарлар мен қызметтерді таратуды реттеуге жауапты. Ол жапон экономикасының "қамқоршысы" болып табылады, жапон өнеркәсібінің құрылымына қатысты жоспарлар әзірлейді. Бұрынғы МИТИ бірнеше арнайы функцияларды атқарды: Жапонияның сыртқы саудасын бақылау және халықаралық коммерцияны қадағалау; ұлттық экономикада тауарлардың үздіріссіз ағынын қамтамасыз ету; өңдеу, кен өндіру және тарату салаларын дамытуға көмектесу; шикізат пен энергия ресурстарын сенімді түрде қамтамасыз етуді қадағалау. Жер, инфрақұрылым және көлік министрлігі барлық жер, теңіз және әуе көлігін қадағалауға жауапты. Ол Жапониядағы және Жапония қолдауымен шетелде жүзеге асырылатын барлық құрылыс жұмыстарын қадағалайды. Оның міндеттеріне қоғамдық пайдалану үшін жерді сатып алу және құрылысқа қатысты экологиялық қорғау да кіреді. Денсаулық сақтау, еңбек және әлеуметтік қорғау министрлігі барлық денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтерді қадағалаумен және үйлестірумен жауапты. Бұрынғы пошта және телекоммуникация министрлігі пошта қызметі мен электрондық байланысқа жауапты болды, ал қазір бұл функцияларды «Жапония поштасы» және «Nippon Telegraph and Telephone» компаниялары мен олардың жеке бәсекелестері атқарады.
The Ministry of Finance establishes low interest rates and, by thus reducing the cost of investment funds to corporations, promotes industrial expansion. METI is responsible for the regulation of production and the distribution of goods and services. It is the "steward" of the Japanese economy, developing plans concerning the structure of Japanese industry. The former MITI had several special functions: controlling Japan's foreign trade and supervising international commerce; ensuring the smooth flow of goods in the national economy; promoting the development of manufacturing, mining, and distribution industries; and supervising the procurement of a reliable supply of raw materials and energy resources. The Ministry of Land, Infrastructure and Transport is responsible for oversight of all land, sea, and air transport. It is charged with supervising all construction in Japan and Japanese supported construction abroad. Its responsibilities also include land acquisition for public use and environmental protection as it relates to construction. The Ministry of Health, Labour and Welfare is responsible for supervising and coordinating all health and welfare services. The former Ministry of Posts and Telecommunications was responsible for the postal service and electronic communications, functions now filled by Japan Post and Nippon Telegraph and Telephone and their private competitors.
Жапондық нарықтық экономика моделі
Жапонияның нарықтық экономика моделі үкімет пен бизнес арасындағы қарым-қатынасты қалыптастырады. Ғалымдар арасында Жапонияның нарықтық экономикасы мен әл-ауқат мемлекетінің үлгісін қалай жіктеу керектігі туралы пікірталас жүріп жатыр. Кейбіреулер Жапонияның үкіметі, бизнесі және жұмысшыларының назарлары тек экономикалық өнімділікті арттыруға бағытталған деп санайды. Бұл өнімділікке немесе дамушы әл-ауқат капитализміне негіделген модель деп есептеледі. Еңбектің бағыныштылығы – бұл модельдің тағы бір ерекшелігі, ол жапон үкіметіне әлеуметтік бағдарламаларды дамытудың орнына, экономикалық дамуға толыққанды назар аударуға мүмкіндік береді. Гибридтік модель – либералды және ынтымақтастық әл-ауқат мемлекеттерінің үйлесімі. АҚШ сияқты басқа да либералды нарықтық экономикалар сияқты, Жапонияда да әлеуметтік жәрдемақыға жұмсалатын қаражат өте төмен. Алайда, басқа либералды экономикалардан өзгеше, жапон үкіметі бюрократия арқылы жапон бизнесінің іс-қимылдарын тікелей үйлестіреді. MITI жапон үкіметі инвестициялайтын немесе қолдайтын болашақ жеңімпаз және жеңіліске ұшыраған салаларды анықтайтын кең ауқымды экономикалық жоспарларды әзірлейді. Жапондықтардың қажырлы еңбек етуге және еңбекақыға деген құндылықтары жапон экономикасындағы еңбек жағдайларын көрсетеді. Дегенмен, құндылықтарын христиандық ой-пікірден алатын ынтымақтастық нарықтық экономикалардан айырмашылығы, жапондық нарықтық құндылықтар конфуциандық ілімдерден туындайды. Либералды және ынтымақтастық нарықтық экономикалар арасындағы осы параллель айырмашылықтар ғалымдардың Жапонияның гибридтік нарықтық экономика моделіне сәйкес келетінін тұжырымдауына себеп болады.
Japan's market economy model shapes the relationship between government and business. There is debate among scholars on how to classify Japan's market economy and welfare state model. Some argue that the focuses of Japan's government, businesses, and laborers are solely oriented towards increasing economic productivity. This is considered the productivist or developmental welfare capitalism model. Labor subordination is another aspect of this model that allows the Japanese government to focus solely on economic development rather than the development of social programs. The hybrid model is a combination of liberal and cooperative welfare states. Similar to other liberal market economies such as the United States, Japan has very low levels of welfare spending. However, unlike in other liberal economies, the Japanese government plays a direct role in coordinating the actions of Japanese businesses through the use of bureaucracy. MITI is responsible for drafting large scope economic plans that include picking the next winning and losing industry sectors that the Japanese government should invest in or support. Japanese values of meritocracy and hard work mirror the labor conditions in the Japanese economy. However, unlike cooperative market economies that draw their values from Christian thought, Japanese market values derive themselves from Confucianism. These parallel distinctions between liberal and cooperative market economies are why scholars argue that Japan fits a hybrid market economy model.
Үкімет басшылығына қатысты көзқарастар
Жапондықтардың үкіметке қатысты көзқарасы тарихи түрде конфуциандық ілімге негізделген. Жапония көбінесе конфуцийлік ел ретінде танымал, бірақ онда адалдық мейірімділіктен артық бағаланады. Жеке басшылық үкіметтен және жалпы биліктен туындады, ал бизнес саласы нұсқау алу үшін үкіметке жүгінетін. Осы көзқарастар, сонымен қатар ұлтты бір отбасы сияқты қарастыру, үкіметке бизнеске әсер етуге мүмкіндік берді, ал компаниялар өздерінің ғана емес, сонымен қатар ұлттың игілігі үшін де тырысты. Жапония экономикалық күш болуы керек және барлық жапондықтардың міндеті – осы ұлттық мақсатқа жете алу үшін өздерін құрбан ету керек деген жалпыұлттық келісім болды. Осылайша, үкімет пен бизнес арасындағы қарым-қатынас өзара күдікпен қараған қарсыластар емес, серіктестер ретінде қалыптасты.
Japanese attitudes towards government have historically been shaped by Confucianism. Japan often has been defined as a Confucian country, but one in which loyalty is more important than benevolence. Leadership stemmed from the government and authority in general, and business looked to government for guidance. These attitudes, coupled with the view of the nation as a family, allowed government to influence business, and businesses worked hard not only for their own profits but also for national well being. There was a national consensus that Japan must be an economic power and that the duty of all Japanese was to sacrifice themselves for this national goal. Thus, the relationship between government and business was as collaborators rather than as mutually suspicious adversaries.
Корпоративтік ұйымдар
Жапониядағы корпоративтік әлем мен үкімет арасындағы байланыс үш ұлттық ұйым арқылы сақталды: 1946 жылы құрылған Экономикалық ұйымдар федерациясы (Кейзай Дантай Ренгокай – Кейданрен); 1946 жылы құрылған Жапонияның корпоративтік басшылар қауымдастығы (Кейзай Доюкай); және 1948 жылы құрылған Жапонияның жұмыс берушілер қауымдастығы (Нихон Кейишад Ренатаймей – Никкейрен). Кейданрен ең маңыздысы деп есептеледі. Оның құрамында 750 ірі корпорация және 110 өндірушілер қауымдастығы бар. Оның Токиодағы бас кеңсесі елдің ең ірі кәсіпорындары үшін "нервтік орталық" қызметін атқарады және ықпалды Халықаралық сауда және өнеркәсіп министрлігімен (MITI) тығыз байланыста жұмыс істейді. Алайда, федерацияның бұрынғыдай күшті болмайтынын көрсететін дәлелдер бар, себебі 1980-ші жылдардың соңына қарай үлкен қаржы жинаған ірі корпорациялар оның көмегінсіз де жұмыс істей алатын болды. Никкейрен негізінен еңбекпен басқару қатынастарымен және жыл сайынғы "көктемгі күрес" кезінде жалақы талаптары бойынша еңбек одақтарымен келіссөздер жүргізу үшін біріккен бизнес майданын ұйымдастырумен айналысты. Кейзай Доюкай, жас және либералды бизнес көшбасшыларынан тұрады, бизнестің әлеуметтік жауапкершілігін арттыруды өз міндеті етіп алды. Кейданрен мен Никкейрен "жоғарғы деңгейдегі ұйымдар" болғандықтан, олардың мүшелері өзі бірлестіктер еді, ал Кейзай Доюкай мүшелері жеке бизнес көшбасшыларынан құралды (Жапониядағы еңбек одақтарына қараңыз). Корпорациялардың қаржылық қолдауының нәтижесінде бизнес мүдделерін қорғайтын топтар, әдетте, басқа топтарға қарағанда саяси партиялардан тәуелсіз болды. Мысалы, Кейданрен де, Кейзай Доюкай да 1988-89 жылдардағы саяси дағдарыстардан кейін Жапон Социалистік партиясымен келіссөздерге дайын екендіктерін білдірді және сонымен қатар LDP оппозициялық партиямен коалициялық үкімет құруы мүмкін екенін ұсынды. Бірақ, Халық саясаты қауымдастығы (Кокумин Сейджи Кёкай) арқылы олар және басқа да ірі бизнес топтары Либералды-демократиялық партияны (ЛДП) партияны қаржыландырудың ең ірі көзімен қамтамасыз етті.
Links between the corporate world and government in Japan were maintained through three national organizations: the Federation of Economic Organizations (Keizai Dantai Rengokai—Keidanren), established in 1946; the Japan Association of Corporate Executives (Keizai Dōyukai), established in 1946; and the Japan Federation of Employers Association (Nihon Keieishadantai Renmei—Nikkeiren), established in 1948. Keidanren is considered the most important. Its membership includes 750 of the largest corporations and 110 manufacturers' associations. Its Tokyo headquarters serves as a kind of "nerve center" for the country's most important enterprises, and it works closely with the powerful Ministry of International Trade and Industry (MITI). There is evidence, however, suggesting that the federation's power is not what it had been, partly because major corporations, which had amassed huge amounts of money by the late 1980s, are increasingly capable of operating without its assistance. Nikkeiren was concerned largely with labor management relations and with organizing a united business front to negotiate with labor unions on wage demands during the annual "Spring Struggle". The Keizai Dōyukai, composed of younger and more liberal business leaders, assigned itself the role of promoting business's social responsibilities. Whereas Keidanren and Nikkeiren were "peak organizations", whose members themselves were associations, members of the Keizai Dōyukai were individual business leaders (see Labor unions in Japan). Because of financial support from corporations, business interest groups were generally more independent of political parties than other groups. Both Keidanren and the Keizai Dōyukai, for example, indicated a willingness to talk with the Japan Socialist Party in the wake of the political scandals of 1988 89 and also suggested that the LDP might form a coalition government with an opposition party. Yet through an organization called the People's Politics Association (Kokumin Seiji Kyokai), they and other top business groups provided the Liberal Democratic Party (LDP) with its largest source of party funding.
Шағын бизнес
Жапония көшелері шағын дүкендерге, азық-түлік дүкендеріне, мейрамханаларға және кофеханаларға толы. 1980-жылдарға қарағанда супермаркеттер мен ірі жеңілдік сауда орталықтары көбірек болғанымен, шағын бизнес қауымдастықтарының саяси ықпалы елдің таратпалы жүйесін мемлекеттік меншікке беруге қарсы табысты түрде қарсылық көрсетуімен көрінді. 1973 жылғы, 1978 жылы түзетілген Ірі Сауда Орталықтары Заңы 1980-жылдардың соңында жапондық немесе шетелдік саудагерлерге жергілікті қауымдастықтарда үлкен, экономикалық тиімді сауда орындарын ашуды қиын етіп берді. Көптеген жеңіл өнеркәсіп тауарлары, мысалы, ойыншықтар, аяқ киім, қаламдар мен ас үй құралдары Корея Республикасы, Тайвань немесе Гонконгтан импортталғаннан гөрі, жергілікті шағын компаниялармен өндірілді. Ғасырлар бойы қолданылып келе жатқан дәстүрлі қолөнер, мысалы, керамика, жібек тоқу және лакталған бұйымдар, шағын шеберханаларда елдің барлық аймақтарында гүлденді. «Тариф емес кедергілер» түріндегі протекционизмнен басқа, үкімет шағын кәсіпорындардың экономикалық тұрақтылығын жеңілдікпен салық салу және ерекше жағдайларда несие алу мүмкіндігі арқылы қамтамасыз етті. Шағын және орта кәсіпорындарды білдіретін маңызды қауымдастықтарға 1922 жылы құрылған, бірақ бастаулары 1878 жылғы Токио сауда және өнеркәсіп палатасының құрылуына дейін жететін, көбінесе LDP-ны қолдайтын Жапония сауда және өнеркәсіп палатасы (Nihon Shoko Kaigisho, немесе қысқаша Nissho), Орта және Шағын Кәсіпорындар қауымдастықтарының Ұлттық Орталық қауымдастығы, Жапония Орта және Шағын Кәсіпорындар Ұйымдарының лигасы және Жапон Коммунистік партиясының қолдауымен құрылған Демократиялық саудагерлер мен өндірушілер қауымдастығы кірді. Шағын кәсіпорындар қызмет көрсету және өндіріс салаларында мәдени дәстүрлерді сақтап, қалалық аймақтарды жандандырғанымен, шағын бизнесті дамытудың басты себебі әлеуметтік әл-ауқатты қамтамасыз ету болды. Кальдердің айтуынша, «Шағын бизнестің үлкен бөлігі, әсіресе таратпалы секторда, еңбек резервуары ретінде қызмет етеді. Оның тиімсіздігі, егер таратпалы, қызмет көрсету және дәстүрлі өндіріс жоғары бәсекеге қабілетті және жаңартылған экспорттық секторлар сияқты тиімді болса, артық жұмыс күші жұмыссыз қалуына себеп болар еді». Бірақ соңғы кезде GR Japan және ShinNihon Public Affairs сияқты бұрынғы дипломаттар, парламент мүшелері және мемлекеттік қызметкерлер басқаратын үкіметтік байланыс агенттіктері де Жапонияда пайда бола бастады.
Japan's streets are lined with small shops, grocery stores, restaurants, and coffeehouses. Although supermarkets and large discount department stores are more common than in the 1980s, the political muscle of small business associations was reflected in the success with which they blocked the nationalization of the country's distribution system. The Large Scale Retail Store Law of 1973, amended in 1978, made it very difficult in the late 1980s for either Japanese or foreign retailers to establish large, economically efficient outlets in local communities. Many light industrial goods, such as toys, footwear, pencils, and kitchen utensils, were still manufactured by small local companies rather than imported from the Republic of Korea, Taiwan, or Hong Kong. Traditional handicrafts, such as pottery, silk weaving, and lacquerware, produced using centuries old methods in small workshops, flourished in every part of the country. Apart from protectionism of the "non tariff barrier" variety, the government ensured the economic viability of small enterprises through lenient tax policies and access to credit on especially favorable terms. Major associations representing small and medium sized enterprises included the generally pro LDP Japan Chamber of Commerce and Industry (Nihon Shoko Kaigisho, or Nissho for short), which was established in 1922 but whose origins are traced to the establishment of the Tokyo Chamber of Commerce and Industry in 1878, the National Central Association of Medium and Small Enterprise Associations, the Japan League of Medium and Small Enterprise Organizations, and the Japanese Communist Party sponsored Democratic Merchants and Manufacturers Association. Although small enterprises in services and manufacturing preserved cultural traditions and enlivened urban areas, a major motivation for government nurturing of small business was social welfare. In Calder's words, "Much of small business, particularly in the distribution sector, serves as a labor reservoir. Its inefficiencies help absorb surplus workers who would be unemployed if distribution, services, and traditional manufacturing were uniformly as efficient as the highly competitive and modernized export sectors. Lately, however, government relations agencies such as GR Japan and ShinNihon Public Affairs have started to appear also in Japan, run by former diplomats, members of parliament, and civil servants.