Жапон поштасы: Тарихы мен реформалары

Кіріспе

Жапондық заңды корпорация – Жапониядағы пошта қызметтерінің бұрынғы операторы. Жапония поштасы (日本郵政公社) – 2003 жылдан 2007 жылға дейін пошта және парцельдерді жеткізу, банк және өмірді сақтандыру қызметтерін ұсынған жапондық заңды корпорация. Бұл 400 000-нан астам қызметкері бар елдегі ең ірі жұмыс беруші және Жапония бойынша 24 700 пошта бөлімін басқарады. Жапон мемлекеттік қызметкерлерінің үштен бірі Жапония поштасында жұмыс істейді. 2005 жылы компания президенті – бұрын Mitsui O.S.K. Lines Ltd. компаниясының төрағасы болған Масахару Икута еді. Жапония поштасы әлемдегі ең ірі пошталық жинақ жүйесін басқарды және көбінесе әлемдегі жеке жинақтардың ең ірі иесі деп есептеледі: оның yū cho жинақ шоттарында 224 триллион иен ($2,1 триллион) тұрмыстық активтер, ал kampo өмірді сақтандыру қызметтерінде 126 триллион иен ($1,2 триллион) тұрмыстық активтер бар; оның иелігіндегі активтер Жапониядағы тұрмыстық активтердің 25 пайызын құрайды. Бұған қоса, Жапония поштасы мемлекеттік облигациялар түріндегі жапон мемлекеттік қарызының шамамен 140 триллион иенының (бестен бір бөлігі) иесі болып табылады. 2007 жылдың 1 қазанында Жапония поштасы 2005 жылғы жалпы сайлауда шешілген қызу саяси пікірталас нәтижесінде жекешелендірілді. Басты мәселе – үкіметтің қолдауымен Жапония поштасы бәсекелестіктің дамуын тежеп, саясаткерлерге сүйікті жобаларын қаржыландыру үшін пошталық жинақтарға қол жеткізуге мүмкіндік бергені еді. Жапония поштасы 2007 жылы үш компанияға бөлінді, олардың 2017 жылға дейін жекешелендірілуі жоспарланған. 2020 жылдың мәліметтері бойынша, үкімет әлі де акциялардың 57 пайызына ие, ал 2028 жылдың наурызы жекешелендірудің мақсатты мерзімі ретінде белгіленді.

Поштаны жекешелендіру

Компания 2003 жылдың 2 сәуірінде мемлекеттік корпорация ретінде құрылды, ол Ішкі істер және коммуникация министрлігінің (Халықты басқару, ішкі істер, пошта және телекоммуникация министрлігі) Ескі Пошта қызметі агенттігін алмастырды. Жапония Поштасының құрылуы сол кездегі премьер-министр Дзүничиро Коидзумидің ұзақ мерзімді реформа жоспарының бір бөлігі болды және пошта қызметін толық жекешелендіруге бағытталған. Жекешелендіру жоспары жапондық саяси спектрде, соның ішінде ең ірі екі партия – Либераль-демократиялық партия (LDP) және Демократиялық партия (DPJ) тарапынан қолдау мен қарсылыққа тап болды. Оппозициядағылар бұл қадамның пошта бөлімшелерінің жабылуына және елдегі ең ірі жұмыс берушінің жұмысынан айырылуына әкелуі мүмкін екенін мәлімдеді. Алайда, жақтаушылар жекешелендіру компания қаражатын тиімдірек және икемдірек пайдалануға мүмкіндік беретінін, бұл Жапония экономикасын жандандыруға көмектесетінін айтты. Сондай-ақ, Жапония Поштасының жемқорлық пен жақын туыстарды қызметке орналастырудың үлкен ошағына айналғанын жеткізді. Коидзуми жекешелендіруді мемлекеттік шығындарды қысқарту және ұлттық қарыздың өсуін тежеу жөніндегі күш-жігерінің маңызды бөлігі деп атады. Көптеген оппозициялық партиялар поштаны жекешелендіруді принцип бойынша қолдады, бірақ Коидзумидің заң жобасын сынады. Көптеген сарапшылар заң жобасын жетілмеген деп санайтын, өйткені ол толық іске асыру үшін тым ұзақ мерзімді қарастырды және жекешелендіруді тек қағазда ғана жүзеге асыруға мүмкіндік беретін көптеген олқылықтарды қамтыды. 2003 жылдың қыркүйегінде Коидзуми кабинеті Жапония Поштасын төрт жеке компанияға бөлуді ұсынды: банк, сақтандыру компаниясы, пошта қызметі компаниясы және басқа үш компанияға бөлшек сауда орталығы ретінде қызмет ететін төртінші компания. Осы компаниялардың әрқайсысы 2007 жылдың сәуірінде жекешелендірілуге тиіс болды. 2005 жылы Жапония Парламентінің Төменгі палатасы осы реформаны аяқтау туралы заң жобасын бірнеше дауыспен қабылдады, бірақ Коидзумидің LDP партиясының көптеген мүшелері өз үкіметтеріне қарсы дауыс берді. Алайда, заң жобасы Жоғарғы палатада үкіметтік коалициядан көптеген депутаттардың қарсылығына байланысты қабылданбады. Коидзуми бірден Төменгі палатаны таратып, 2005 жылдың 11 қыркүйегінде жалпы сайлау өткізуді жоспарлады. Ол сайлауды поштаны жекешелендіру мәселесі бойынша референдум деп жариялады. Коидзуми бұл сайлауда жеңіске жетіп, Төменгі палатада қажетті басымдыққа ие болды, оны реформаларға мандат ретінде қарастырды. Жапония Поштасын 2007 жылы жекешелендіру туралы заң жобасының соңғы нұсқасы 2005 жылдың қазан айында қабылданды. Ол ресми түрде Жапония Поштасын таратып, оның бөлімшелерін акционерлік қоғамға және пошта қызметі, пошталық жинақ, пошталық өмірді сақтандыру және пошта бөлімшелері желісі үшін тағы төрт компанияға бөліп жіберді. Заңда 10 жылдық кезеңдік өту қарастырылды, оның аясында жинақ және сақтандыру компаниялары толық жекешелендірілсе, үкімет қалған үш компанияның қызметіне араласуын жалғастыра береді. Алайда, компания акцияларының үштен бір бөлігіне Жапон үкіметінің бақылауын сақтап қалған басымды жекешелендіру процесі 2021 жылдың қазан айында аяқталды. Қаржылық ресурстардың жетіспеушілігін жою үшін көптеген сарапшылар тиімділікке жету үшін қызмет түрлерін кеңейтуді ұсынды. Бұл логистикалық бизнеске ену мүмкіндігін қамтиды, оны Жапония Поштасы жекешелендіруден кейін іске асыруға ниеттеніп отыр.

The company was born on April 2, 2003, as a government owned corporation, replacing the old Postal Services Agency of the Ministry of Internal Affairs and Communications (Ministry of Public Management, Home Affairs, Posts and Telecommunications). Japan Post's formation was part of then Prime Minister Junichiro Koizumi's long term reform plan and was intended to culminate in the full privatization of the postal service. The privatization plan encountered both support and opposition across the Japanese political spectrum, including the two largest parties, the LDP and the DPJ. Opponents claimed that the move would result in the closure of post offices and job losses at the nation's largest employer. However, proponents contended that privatization would allow for a more efficient and flexible use of the company's funds, which would help revitalize Japan's economy. Proponents also claimed that Japan Post had become an enormous source of corruption and patronage. Koizumi called the privatization a major element in his efforts to curb government spending and the growth of the national debt. Most opposition parties supported postal privatization in principle, but criticized Koizumi's bill. Many considered the bill deeply flawed because it provided for too long a period for full implementation and included too many loopholes that might create a privatization in name only. In September 2003, Koizumi's cabinet proposed splitting Japan Post into four separate companies: a bank, an insurance company, a postal service company, and a fourth company to handle the post offices as retail outlets for the other three entities. Each of these companies would be privatized in April 2007. In 2005, the Lower House of the Japanese legislature passed the bill to complete this reform by a handful of votes, with many members of Koizumi's LDP voting against their own government. The bill was subsequently defeated in the Upper House because of scores of defections from the ruling coalition. Koizumi immediately dissolved the lower house and scheduled a general election to be held on September 11, 2005. He declared the election to be a referendum on postal privatization. Koizumi won this election, gaining the necessary supermajority in the lower house, which he took as a mandate for reform. The final version of the bill to privatize Japan Post in 2007 was passed in October 2005. It officially abolished Japan Post, with its branches broken up into a shareholding company and four other companies for postal service, postal savings, postal life insurance, and post office service networks. The legislation provided a 10 year transition period wherein the savings and insurance companies would be fully privatized while the government would still continue to be involved with the three other companies. However, the majority privatisation process, which nonetheless saw the Japanese government still maintain control of one third of the company's stock, was completed in October 2021. To cover a lack of financial resources, many observers advocated for diversification in order to attain profitability. This includes a potential entry into the logistics business, which Japan Post itself has signified it would pursue post privatization.