Жеке меншік темір жолдары

Кіріспе

Жеке кәсіпкерлік субъектісі басқаратын темір жол – мемлекеттік сектор басқаратын темір жолдан өзгеше, жеке кәсіпкерлік субъектісі (көбінесе корпорация, бірақ міндетті емес) басқаратын темір жол.

Жапония

Жапонияда жеке сектордың темір жолы (私鉄 немесе 民鉄), көбінесе жай ғана жеке темір жол деп аталады, жеке секторға тиесілі және басқарылатын, көбінесе акционерлік қоғам (жапон тілінде kabushiki gaisha) ретінде ұйымдастырылған, бірақ кез келген жеке кәсіпкерлік нысаны болуы мүмкін. Japan Railways Group (JR Group) компаниялары да акционерлік қоғамдар болып табылады, бірақ олардың Жапон Ұлттық темір жолдарының (JNR) негізгі мұрагерлері болуына байланысты жеке темір жолдарға жатпайды. Ерікті сектордың темір жолдары (жартылай мемлекеттік) корпоративтік құрылымына қарамастан, бұрынғы ауылдық, зиян келтіріп жүрген JNR желілерінен жергілікті меншікке берілгендіктен, жеке темір жолдарға жатпайды. Жапониядағы жеке темір жолдардың арасында, 日本民営鉄道協会 16 компанияны "ірі" операторлар деп санайды. Олар көбінесе пайдалы болады және аймақтық бағыттарда аз жүретін JR пойыздарына қарағанда жолаушы-километріне арзан болып табылады, сонымен қатар бұрынғы JNR қарызының үлкен бөлігін өз мойнына алды. Жапониядағы жеке темір жол корпорациялары өздерінің көлік жүйелері арқылы туындаған трафикқа байланысты қонақ үйлер, дүкендер, супермаркеттер, курорттар, жылжымайтын мүліктерді дамыту және жалға беру сияқты басқа да көптеген бизнестерден пайда табады. Жапондық темір жолдар, мемлекеттік, жартылай мемлекеттік немесе жекеменшік болсын, Жер, инфрақұрылым, көлік және туризм министрлігінің қағидаларына бағынады. Олар Ұлттық теміржолшылар одағы және Жапонияның жеке теміржол және автобус жұмысшылары одағының жалпы федерациясы сияқты одақтарға қосыла алады, бірақ үкіметтік заңнамамен ереуіл шақыру мүмкіндігі шектеледі; теміржол жұмысын тоқтатуға төзелу деңгейі өте төмен. Жеке темір жолдардың қызметкерлері заң бойынша ереуілге шыға алады, бірақ Жапонияда мұндай жағдай кездеспейді. Жапон тарихында екі ғана маңызды теміржол ереуілі болды, екеуі де мемлекеттік мекемелердің қызметкерлері тарапынан ұйымдастырылды (мемлекеттік қызметкерлерге заң бойынша ереуілге шығуға тыйым салынған): 1973 жылғы және 1985 жылғы JNR-дің таратылуына (және ондаған мың қызметкердің жұмыстан босатылуына) қарсы өткен ірі ереуіл. Өнеркәсіптік теміржолдар сияқты жеке темір жолдар Жапонияда болғанмен, олар қоғамдық көлік мақсатында болмағандықтан шитетсу немесе минтетсу деп есептелмейді. Токио метрополитені Жапонияның жеке теміржол қауымдастығының мүшесі болып табылады, бірақ оған арнайы заңдар қолданылады және оның акциялары Жапон үкіметі мен Токио метрополисіне тиесілі (жекешелендіру күтілуде). Жапонияның жеке теміржол қауымдастығы Токио метрополитенін 16 ірі жеке теміржолдың бірі деп санайды.

In Japan, private sector railway (私鉄 or 民鉄), commonly simply private railway, refers to a public transit railway owned and operated by private sector, almost always organized as a joint stock company, or in Japanese: kabushiki gaisha (lit. stock company), but may be any type of private business entity. Although the Japan Railways Group (JR Group) companies are also kabushiki gaishas, they are not classified as private railways because of their unique status as the primary successors of the Japanese National Railways (JNR). Voluntary sector railways (semi public) are additionally not classified as shitetsu due to their origins as rural, money losing JNR lines that have since been transferred to local possession, in spite of their organizational structures being corporatized. Among private railways in Japan, the 日本民営鉄道協会 categorizes 16 companies as "major" operators. They are often profitable and tend to be less expensive per passenger kilometer than JR trains that also run less dense regional routes, and assumed a heavy burden of the former JNR debt. Private railways corporations in Japan also run and generate profits from a variety of other businesses that depend on the traffic generated through their transit systems: hotels, department stores, supermarkets, resorts, and real estate development and leasing. Japanese railways, whether government run, semi public, or private business, are subject to the regulations enforced by the of the Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism. They may join unions such as National Railway Workers' Union and General Federation of Private Railway and Bus Workers' Unions of Japan, but their abilities to call a strike is severely limited by government legislation; there is very little tolerance for railway work stoppage. Employees of private railways may legally strike but its unheard of in Japan. There have only been two notable railroad strikes in Japanese history, both by employees of government run entities (government employees are legally barred from striking): One in 1973, and a major strike protesting the breakup (and layoffs of tens of thousands of employees) of JNR in 1985. Though private railways such as industrial railways have existed in Japan they are not deemed shitetsu nor mintetsu in Japanese, as their purpose is not public transit. Tokyo Metro is a member of Japan Private Railway Association but is under special laws and its stock is owned by the Japanese Government and the Tokyo Metropolitan Government (pending privatization). The Japan Private Railway Association counts Tokyo Metro as one of the 16 major private railways.

Америка Құрама Штаттары

Америка Құрама Штаттарында жеке темір жол – компанияға тиесілі және тек сол компанияның қажеттіліктері үшін ғана жұмыс істейтін темір жол, ол өзін "жалпыға ортақ тасымалдаушы" деп жарияламайды (яғни, ол халыққа теміржол көлігі қызметтерін ұсынбайды).