Кіріспе

Мароккодағы басқару институты Махзен (المخزن, ,) – Мароккодағы және 1957 жылға дейінгі Тунистегі басқару институты. Ол монархқа ортасталған және патшалық сарайының ықпалды тұлғаларынан, жоғары ранкті әскери шенеуніктерден, жер иелерінен, қауіпсіздік қызметтерінің басшыларынан, мемлекеттік қызметкерлерден және жақсы байланыстары бар басқа да белгілі адамдардан құралған. "Махзен" термині Мароккода "Мемлекет" немесе "Үкімет" деген мағынада халық арасында жиі қолданылады.

Этимология

Махзен сөзі араб тілінде "қойма" дегенді білдіреді (хазанадан 'жинақтау'), онда патшаның мемлекеттік қызметшілері жалақыларын алатын. Бірақ бұл қолданыс марокколық араб тілінде элитаның синониміне айналды. Бұл, салықтармен байланысты метафора болуы мүмкін, оларды махзен жинаған. Бұл термин мемлекетке немесе оның өкілдеріне де қатысты болуы мүмкін, бірақ бұл қолданыс азайып барады және көбінесе ескі буын қолданады. Бұл испан және португал тілдеріндегі almacén және armazém сөздерінің бастауы (араб тіліндегі анықталған артикль қосылған), бұл "қойма" дегенді білдіреді. Сондай-ақ, француз тіліне magasin ("дүкен") және итальян тіліне magazzino түрінде енгізілген. Ағылшын тіліне орта француз тілінен "magazine" (журнал) ретінде келді, бастапқыда оқ-дәрі сақталатын қойманы, кейіннен басылымдарды білдірді. "Дүкен" мағынасымен француз тілінен орыс тіліне "Магазин" және румын тіліне "magazin" сөздері қабылданды. Марокко бербер мәдениетінде мехзен ("қойма") сөзінің берберлік баламасы – ағадир. Бербер тайпалары ағадирді (тайпаның егіндері мен құндылықтары сақталатын қойма) заң жүйесімен қорғалатын және басқарылатын күш ошағы ретінде қарастырды.

Мароккодағы Махзен

Махзен – Мароккодағы өте көне түсінік, ол шамамен Мароккодағы француз протекторатынан бұрынғы феодалдық мемлекет түсінігімен сәйкес келеді. Билад әл-махзен («махзендер жері») – орталық үкімет билігіндегі аймақтарды білдіретін термин болса, тайпалық билік әлі де басқарып тұрған аймақтар билад ас-сиба («наразылық жері») деп аталды. Хуберт Ляути 1912 жылдан 1925 жылға дейін протекторат кезеңінде Марокконың резиденты-генералы болып қызмет етті және әсіресе бербер тілді аймақтардағы жанама отарлаудың ынталы жақтаушысы болды. Ляути Махзеннің рөлін сақтап қана қоймай, Тами Эль Глауи сияқты жергілікті беделді тұлғаларға маңызды лауазымдар беріп, оны күшейтті. Жергілікті беделді тұлғалар халық пен француз билігі арасында делдалдық қызмет атқарды.