Кіріспе

Кеміргіштердің түрі

Қылшықты тікті егеуқұйрық (Chaetomys subspinosus) – Бразилияның шығысындағы Атлантика орманында мекендейтін ағашқа өмір сүретін кеміргіш. Сонымен қатар, қылшықты тікті шошқа немесе жұқа тікті шошқа деп те аталады, ол Chaetomys туысының және Chaetomyinae тұқымдасының жалғыз өкілі. Ол 1818 жылы ресми түрде сипатталған, бірақ 1986 жылдың желтоқсанына дейін, Баия штатындағы Валенсия маңынан екі данасы – жүкті ұрғашысы бар – табыларша сирек кездесетін. Содан бері ол Бразилияның шығысындағы Сергипеден Эспириту-Сантуға дейінгі бірнеше жерде тіркелді (Рио-де-Жанейродан соңғы тіркелген деректер жоқ), бірақ оның саны аз және орталық жерлердің жоғалуы, браконьерлік және көлік апаттары салдарынан қауіп төндігі күйінде қалып отыр.

Сипаттамалары

Тікенекті егеуқұйрық тышқандар арқасындағы тікенектері денесінің қалған бөлігіндегі тікенектерге қарағанда жұмсақ тікенектік сияқты болғандықтан осылай аталады. Оларда ұстауға жарамсыз, ұзын, жалаңаш құйрықтары болады. Ересек жануарлардың салмағы шамамен 8 килограммды құрайды. Көз ұясы сүйек сақинасымен дерлік толығымен қоршалған. Кесу тістері анық тар. Жалпы, жануар Жаңа әлемдік кірпік шошқасының бас сүйегінің, тікенекті тышқанның бас сүйегінің ерекшеліктерін және оны басқа кеміргіштерден ерекшелендіретін белгілерді көрсетеді. Тікенекті егеуқұйрық тышқан Бразилияның шығыс жағалауындағы Атлантика ормандарының қалдықтарында және орман шеттерінде таралған. Оның мекендеу ортасы жылдам қысқарып барады және түрдің жойылу қаупі бар. IUCN оны осал түр деп, ал USDI – жойылуға жақын деп санайды.

Таксономиялық дау

Chaetomys-тің таксономиялық орнына қатысты бір келісімге қол жеткізілмеді. Ол көбінесе Жаңа дүние шошқаларымен, яғни Эриционтидалар тұқымдасымен немесе тікенді егешқұйрықтармен, Эхимидалар тұқымдасымен бірге жіктеледі. Екеуі де Оңтүстік Американың гистрикогнаттары болып табылады, олардың жүні тікендерге немесе қауырсындарға айналған. Chaetomys тікенді егешқұйрықтарға қарағанда жақсы дамыған тікендерге ие, бірақ шошқақұйрықтарға қарағанда нашар дамыған. Алдыңғы тісқабыршақтың (премоляр) ерекшеліктері оның Эхимидалар тұқымдасына жататынын көрсетеді, ал кесік тісінің (инцизор) эмалінің ерекшеліктері оның Эриционтидалар тұқымдасына жататынын көрсетеді. Паттерсон мен Паскуал (1968), Паттерсон мен Вуд (1982), Вудс (1982, 1984, 1993), Паттон мен Рейг (1989), Новак (1999) және Карвалхо (2000) осы жануарды Эхимидалар тұқымдасына қосуды қолдайды, ал Мартин (1994), Маккенна мен Белл (1997), Карвалхо мен Саллес (2004) және Вудс пен Килпатрик (2005) оның Эриционтидалар тұқымдасына жататынын айтады. Эммонс (2005) Chaetomyidae тұқымдасын, оны Эхимидалар тұқымдасынан бөтен қарастырып, көп тоқталып айтпайды. Цитохром b генін кодтайтын митохондриялық генге және кариологиялық деректерге негізделген молекулалық филогенез Chaetomys-тің Эриционтидаларға қарағанда Эриционтидаларға жақын екенін, бірақ ол Эриционтидалардың қалған бөлігіне бауырлас топ ретінде тармақтанатынын көрсетеді.