Кіріспе

Жыл сайынғы кітап жәрмеңкесі, Калькутта, Үндістан

Халықаралық Калькутта кітап жәрмеңкесі (бұрынғы Калькутта кітап жәрмеңкесі) – Калькуттадағы қысқы жәрмеңке. Бұл кітап жәрмеңкесі сауда жәрмеңкесі емес ерекшелігімен көзге түседі – кітап жәрмеңкесі негізінен жалпы халыққа арналған, көтерме сату дистрибьюторларына емес. Бұл әлемдегі ең ірі сауда емес кітап жәрмеңкесі, Азиядағы ең ірі кітап жәрмеңкесі және ең көп қатысушыны жиққан кітап жәрмеңкесі. Бұл Франкфурт кітап жәрмеңкесі мен Лондон кітап жәрмеңкесінен кейінгі әлемдегі үшінші ірі жылдық кітап жиынтығы. Көптеген калькутталықтар кітап жәрмеңкесін Калькуттаның ажырамас бөлігі деп санайды, және жәрмеңке кезінде күн сайын келушілердің болуы дағдыға айналған. Жәрмеңкеде кітаптармен қатар, пикникке шығушылар, әнші-күйшілер мен тәтті кәмпит сатушылар да кездеседі. 2 миллионнан астам адам қатысатын бұл жәрмеңке, қатысушылар саны бойынша әлемдегі ең ірі кітап жәрмеңкесі болып табылады. Калькутта кітап жәрмеңкесінің сәттілігі нәтижесінде Батыс Бенгалияның Силигури сияқты кіші қалаларында да көптеген кітап жәрмеңкелері ұйымдастырылды, ал оның бастауы 1972 жылы Нью-Делиде өткен алғашқы Әлемдік кітап жәрмеңкесінен нәр алды. Франкфурт кітап жәрмеңкесінің ұйымдастырушыларының мәлімдемесіне сәйкес, Калькутта кітап жәрмеңкесінің танымалдылығы 2006 жылы Үндістанның Франкфурт кітап жәрмеңкесінде Құрметті қонақ ретінде тағайындалуына ықпал етті. Кітап жәрмеңкесі Калькуттада театр, әдебиет, әндер мен юмористик өлеңдер арқылы тойланды. 44-ші Халықаралық Калькутта кітап жәрмеңкесі 2020 жылдың 29 қаңтары мен 9 ақпаны аралығында Бидханнагардағы Орталық саябақта өтті. 45-ші шара COVID-19 пандемиясының салдарынан кейінге жылдырылды. 45-ші Халықаралық Калькутта кітап жәрмеңкесі 2022 жылдың 28 ақпаны мен 13 наурызы аралығында Бидханнагардағы Орталық саябақта өтті. Жәрмеңке тақырыбы – Бангладеш.

Құрылуы

Кітап жәрмеңкесі 1976 жылы "Колкатта баспагерлер мен кітап сатушылар гильдиясы" тарапынан шағын көлемде басталды. Кітап жәрмеңкесі кітапқа деген халықтың артуда болған сұранысын қанағаттандыру мақсатында ұйымдастырылды.

Ұзақтығы

44-ші Халықаралық "Колк-Ата кітап жәрмеңкесі" 2020 жылы 29 қаңтарда басталып, 9 ақпанда аяқталды. Шара аптадайға созу жоспарланған, бірақ көпшіліктің сұранысынан кейін ұзақтығы ұзартылды. Калькуттада әдетте 23 қаңтар (Субхас Чандра Боздың туған күні) мен 26 қаңтар (Үндістан Республикасы күні) аралығында ұзақ демалыс болатынымен, жәрмеңке ақпан айының басында, көптеген калькутталықтардың жалақы күнімен сәйкес келу үшін өткізіледі. Жәрмеңке көбінесе индуисттік Сарасвати Пуджа мерекесімен бірге өтеді. Сарасвати – білімнің қасиетті құдайы, сондықтан көптеген индуист отбасылары осы күні кітаптарға құрмет көрсетіп, басқа мақсаттар үшін кітапқа қол тигізбейді. Осы салтандылықтың нәтижесінде кітап жәрмеңкесіне келушілердің саны сол күні азаяды.

Өткізу орны

2009 жылдан бері жәрмеңке Милан Мела алаңында, ғылым қаласының жанындағы Е.М. Байпас жолында жаңа орнында өткізілуде. Жаңа орынға келушілер азаяды деген бастапқы алаңдаулар негіссіз екені дәлелденді. 2009 жылы кітап жәрмеңкесіне миллиондаған адам келді. Бұрын жәрмеңке Азияның ірі қалалық саябағы – Майданда өткізілетін. Ол 1991 жылы Майданның Парк-Көшесі жағына көшірілді, себебі сол жерде жол және теміржол инфрақұрылымы жақсырақ болды, ал бұрын Майданның екінші жағында орналасқан еді. 1980-жылдар мен 1990-жылдардың басында Калькутта екі жылдық кітап жәрмеңкесін қабылдады: біреуі Калькутта баспагерлер мен кітап сатушылар гильдиясының, екіншісі Батыс Бенгалия үкіметінің ұйымдастыруымен – «Гронто Мела» («Гронто» – ескі бенгал тілінде «кітап» деген сөз). «Гронто Мела» желтоқсанның соңынан қаңтардың басына дейін өткізіліп, мемлекеттік баспалар шығарған кітаптарды көрсетуге арналған көрме болатын. Бұл бастапқыда бәсекелес коммерциялық жоба болғанымен, «Колкатта кітап жәрмеңкесінің» күрт өсуі Батыс Бенгалия үкіметін 1992 жылы екі жәрмеңкені біріктіруге мәжбүр етті. Виктория ескерткішінің сақталуына қатысты мәселелердің бірі – жоғары шаң деңгейі, ол көбінесе Майдандағы қоғамдық жәрмеңкелермен күшейеді. 2004 жылы Калькутта жоғары сотының барлық қоғамдық жәрмеңкелерді Шығыс айналма жолына көшіру туралы шешімі жәрмеңке ұйымдастырушылары тарапынан құлшынмен қабылданбады, себебі жаңа орын Калькуттаның орталық бөлігінде орналасқан және қоғамдық көлікпен жақсы қамтамасыз етілген. Дегенмен, 2005 және 2006 жылдары кітап жәрмеңкесі мен бірнеше басқа жәрмеңкелерге Майданда жәрмеңке өткізуге Калькутта жоғары соты арнайы рұқсат берді. Бірақ кітап жәрмеңкесінің жыл сайын Майданда өткізілуі енді нақты емес. Жәрмеңке үшін жыл бойы жұмыс істейтін тұрақты жабық алаңды құру қажеттігі туралы талапты жәрмеңке басшылары Батыс Бенгалия үкіметіне жеткізді, онда тек бірнеше стендтер орналасатын болар еді. Батыс Бенгалияның бұрынғы бас министрі Буддадеб Бхаттачарья 2005 жылы бұл өтінішке келіскенін мәлімдеді, бірақ бұл бағытта ешқандай прогресс болған жоқ. Алайда, көптеген калькутталықтар жәрмеңке жабық кеңістікте немесе қаланың ортасындағы жасыл аймақ – Майдандан алыс өткізілсе, оның ерекше атмосферасын жоғалтады деп санайды. Бір жылдық беймәлімдіктен кейін әлемдегі ең ірі коммерциялық емес кітап жәрмеңкесі 2008 жылы әдеби тойды өткізу үшін Парк-Цирк Майданына орналасуға келісім берді. Алайда, Азиядағы ең ірі кітап жәрмеңкесінің ұйымдастырушылары 2007 жылдың қаңтар айында Калькутта жоғары соты экологиялық себептермен Майданда жәрмеңке өткізуге рұқсат бермегенін еске алып, алаңдаулы күйде болды. Баспагерлер мен кітап сатушылар гильдиясы 2007 жылы қаланың «жасыл бригадасы» Майдандағы жәрмеңкені тоқтату бойынша сотта жеңіске жеткеннен кейін ең көп күткен мәдени шараны Солтүстік Лейкке көшіруге мәжбүр болды.

2022 жылғы "Колкатта кітап жәрмеңкесі"

28 ақпаннан 13 наурызға дейін Солтүстік көлдегі (Salt Lake), Орталық саябақта өткен 45-ші Халықаралық Колката кітап жәрмеңкесі. 2022 жылғы кітап жәрмеңкесінің тақырыбы Бангладеш елі болды. Батыс Бенгалияның бас министрі Мамата Банерджи және Бангладештің Мәдени істер жөніндегі мемлекеттік министрі К.М. Халид жәрмеңкені ашты. Осы оқиғада Банерджи алаңның атын Боимела Прагон деп атады. 45-ші кітап жәрмеңкесі COVID-19 пандемиясының салдарынан 2 жылға кейінге шегерілді.

2021 жылғы "Колкатта кітап жәрмеңкесі"

2021 жылдың қаңтар-ақпан айларында өтуі жоспарланған Халықаралық Калькутта кітап жәрмеңкесі COVID-19 пандемиясының салдарынан күштен тоқтатылды.

2020 жылғы "Колкатта кітап жәрмеңкесі"

44-ші Халықаралық "Колкатта" кітап жәрмеңкесі 29 қаңтардан 9 ақпанға дейін өтті. Ресей 2020 жылғы IKBF-тің тақырыбы болды, ал Ресей павильонында түрлі ресейлік авторлар мен спикерлердің кездесулері ұйымдастырылды. "Тито" бауырсақ 2020 жылғы "Колкатта кітап жәрмеңкесінің" талисманы ретінде қабылданды.

2019 жылғы "Колкатта кітап жәрмеңкесі"

43-ші Халықаралық Калькутта кітап жәрмеңкесі 2019 жылдың 31 қаңтарынан 11 ақпанына дейін өтті. Кітап жәрмеңкесін Батыс Бенгалияның құрметті бас министрі Мамата Банерджи ашып берді, ал сахнада басқа да көрнекті жазушылар болды. Моралес салтанатты түрде қоңырды соғып, жәрмеңкені ашты, жаңа орналасқан Солт-Лейк орталық паркіндегі алаңда. Құрылыс жұмыстары жүріп жатқандықтан, алаң Милан Мела алаңынан Солт-Лейк орталық паркіне көшірілді. Келушілерге күн сайын сағат 12-ден кешкі 8-ге дейін кіруге рұқсат берілді. Іс-шараны ұйымдастырушылардың бірінің айтуынша, ағылшын тіліндегі кітаптар мәртебе таңбасы ретінде қарастырылады, кейде тіпті ағылшын тілін білмейтін адамдар да оларды алып жүреді. Кейде ата-аналар балаларын өз ана тілінде емес, ағылшын тілінде кітап оқуға ынталандырады. 2019 жылғы Калькутта кітап жәрмеңкесінің тақырыбы Гватемала болды. Осы тақырыпты ескере отырып, екі басты қақпа Гватемала сәулетінің үлгілерін көрсетті.

2018 жылғы "Колкатта кітап жәрмеңкесі"

42-ші Халықаралық Калькутта кітап жәрмеңкесі 2018 жылдың 30 қаңтарынан 11 ақпанына дейін өтті. Ашылу салтанаты Adamas International School студенттерінің қатысуымен болды. Жәрмеңкенің басты тақырыбы Франция болды. Кітап жәрмеңкесін Батыс Бенгалияның құрметті бас министрі С. Мамата Банерджи, Францияның Мәдениет және коммуникация министрі, арнайы қонақ Франсуаза Ниссеннің қатысуымен ашылды.

2017 жылғы "Колкатта кітап жәрмеңкесі"

41-ші Халықаралық Калькутта кітап жәрмеңкесі 2017 жылдың 25 қаңтарынан 5 ақпанына дейін өтті. Басты тақырыбы – Коста-Рика. Кітап жәрмеңкесін Батыс Бенгалияның құрметті бас министрі С. Мамата Банерджи ашты.

2016 жылғы "Колкатта кітап жәрмеңкесі"

40-шы Халықаралық "Колк-Ата" кітап жәрмеңкесі 2016 жылдың 27 қаңтарынан 7 ақпанына дейін өтті. 2016 жылғы басты тақырып ел – Боливия. Бұл жыл, сәйкестік бойынша, Че Гевараның Боливияда империализмге қарсы жасаған мәңгілік күресінің 50 жылдығымен дәл келеді. Кітап жәрмеңкесін басты тақырып ел – Боливияның белгілі әдебиетшісі және романисі Магела Бодуин ашты. Құрметті қонақ – Батыс Бенгалияның Әскері Бас Шығарушысы Мамата Банерджи және басқа да салтанатты қонақтардың қатысуында.

2015 жылғы "Колкатта кітап жәрмеңкесі"

2015 жылғы 39-шы Халықаралық "Колкта" кітап жәрмеңкесі 27 қаңтарда сағат 16:00-де, сейсенбі күні Батыс Бенгалияның құрметті бас министрі Мамата Банарджи арқылы ашылды. Жәрмеңке 28 қаңтар мен 8 ақпан аралығында сағат 13:00-ден 20:00-ге дейін өтеді. 2015 жылғы жәрмеңке тақырыбы – Ұлыбритания.

2014 жылғы "Колкатта кітап жәрмеңкесі"

2014 жылғы 38-ші Халықаралық Калькутта кітап жәрмеңкесі 28 қаңтар күні сағат 16:30-да Батыс Бенгалияның Құрметті Бас министрі Мамата Банарджидің қатысуымен ашылды. Жәрмеңке 29 қаңтар мен 9 ақпан аралығында сағат 13:00-ден 20:00-ге дейін өтті. 2014 жылғы жәрмеңке тақырыбы – Перу. Әлемдегі ең ірі көптілді ақысыз интернет энциклопедиясы – Уикипедия да 38-ші Халықаралық Калькутта кітап жәрмеңкесінде дебют жасап, «Википедияның бенгал тіліндегі нұсқасын байытуға үлес қосатын еріктілерді тіркеу» науқанын бастады. Кітап сатушылар мен баспагерлер одағы 2014 жылы интернетті жақсы білетін оқырмандар үшін Book Privilege Card-ты енгізді. Электрондық поштаның басылған түрі 500 теңгеден астам сомаға кітап сатып алғанда қосымша 15% жеңілдік беретін Privilege Card ретінде қолданылады.

2013 жылғы "Колкатта кітап жәрмеңкесі"

37-ші Халықаралық "Колкатта кітап жәрмеңкесі" 2013 жылы 26 қаңтарда ашылып, 30 қаңтардан 10 ақпанға дейін жұмыс істеді. Биылғы жылғы басты тақырыбы – "Бангладеш". Бұл жәрмеңкеге шамамен 1,9 миллион кітап сүйіп оқитын адам келді. 2013 жылғы "Колкатта кітап жәрмеңкесінің" мерзімі шағын және орта баспашыларға көмек көрсету мақсатында Батыс Бенгалияның бас министрі Мамата Банерджидің өтініші бойынша үш күнге ұзартылды. Көпшілікке танымал жәрмеңкенің 37-ші шарасы 29 қаңтардың орнына 26 қаңтарда басталды және жоспарланғандай 10 ақпанда аяқталды. Жәрмеңкеде 20 кроннан астам табыс түсті. Басты ел – Бангладештен басқа, Ұлыбритания, АҚШ, Италия, Вьетнам, Қытай, Израиль және Коста-Рика елдері кітап павильондарын ұйымдастырды. Сонымен қатар, 1913 жылы әдебиет саласында Нобель сыйлығын алған ақын-жазушы Рабиндранат Тагордың туғанына 100 жыл толуына орай өткен "Колкатта әдеби кездесуіне" әртүрлі елдерден Нобель сыйлығының лауреаттары, жазушылар, драматургтер мен музыканттар қатысты. 2013 жылдың қазан айында қайтыс болған белгілі бенгал жазушысы Сунил Гангопадхяяй естелік сөздер мен оның құрметіне тағайындалған сыйлық арқылы еске алынды.

2012 жылғы "Колкатта кітап жәрмеңкесі"

36-шы Халықаралық Калькутта кітап жәрмеңкесі 2012 жылдың 25 қаңтарында ашылып, 5 ақпанға дейін жұмыс істеді. Биылғы жылғы басты тақырып – Италия. Батыс Бенгалияның жаңадан тағайындалған бас министрі Мамата Банерджи 2012 жылдың 24 қаңтарында сағат 16:30-да Калькутта кітап жәрмеңкесін салтанатты түрде ашты. Жақында Калькуттада болған, AMRI ауруханасындағы трагедия сияқты өрт оқиғаларын ескере отырып, осы жылы өртке қарсы көптеген шаралар қабылданды.

Электр қуатының өшірілуі

2012 жылдың 30 қаңтары, дүйсенбі күні, таң қалдырарлық жағдай орын алды: Пәкістандық крикетші және саясаткер Имран Ханның баспасөз өкілдерімен кездесуі кезінде Калькутта кітап жәрмеңкесінің басшылығы электр қуатын өшіріп тастады. Олар бес минутқа жоспарланған баспасөз мәжілісінің шамамен 45 минутқа созылғанын айтты. Телевизияда көрсетілген кадрларға сәйкес, Имранның баспасөз өкілдеріне арналған сөзі электр қуаты сөндірілген кезде күрт тоқтады. Кітап жәрмеңкесі басшылығының бұл әрекеті салдарынан толыққанды хаос немесе қауіпсіздік мәселелері туындауы мүмкін еді. "Келесі шараны бастау мүмкін болмағандықтан біз электр қуатын өшіруге мәжбүр болдық", - деді Калькутта кітап жәрмеңкесінің ұйымдастырушысы Тридиб Кумар Чаттопадхяй жергілікті телеарнаға берген сұхбатында.

2012 жылғы кітап жәрмеңкесі туралы ақпарат

36-шы "Колкатта кітап жәрмеңкесі" 2012 жылы атақты итальян жазушысы Беппе Севергнинимен ашылды. 12 күндік шараға Викрам Сет, Раскин Бонд, Четтан Бхагат сияқты әдебиет қайраткерлері, сондай-ақ, көптеген шетелдік жазушылар қатысуға жоспарланған. Әлемдегі ең ірі сауда емес кітап жәрмеңкесі – "Колкатта кітап жәрмеңкесі" Азиядағы ең ірі кітап жәрмеңкесі мәртебесіне ие болды. "Бұл Франкфурт кітап жәрмеңкесі мен Лондон кітап жәрмеңкесінен кейінгі үшінші ірі жылдық кітаптар жиыны". Биылғы жәрмеңке Италияның басқарушы ел ретінде қатысуымен ашылды. Оған Батыс Бенгалияның бас министрі Мамата Банерджи және мәдениет және әдебиет саласының басқа да жоғары лауазымды өкілдері қатысты. 1976 жылдан бері "Колкатта кітап жәрмеңкесі" Бенгалия мәдениетінің ажырамас бөлігіне айналды. 36-шы "Колкатта кітап жәрмеңкесінде" бірнеше "алғашқы" оқиғалар болды. Жәрмеңке ұйымдастырған "Колкатта әдебиет кездесуі" (KLM)-де Викрам Сет, Раскин Бонд, Четтан Бхагат, Шаши Тхарур, Мохаммед Ханиф, Амит Чаудхури және Басу Кухн сияқты танымал жазушылар өнер көрсетті. Сонымен қатар, Бангладеш жазушысы Тахмима Анам, француз жазушысы Николас Савидж, комикстер жазушысы Николас Уайльд, шотланд романышы, эссеші және саяхатшы Капка Кассабова, канадалық жазушы Крейг Тейлор, итальян жазушысы Алессандро Барикко да қатысуға шақырылды. "Колкатта кітап жәрмеңкесі" 2012 жылдың 24 қаңтарында бас министрдің қатысуымен ашылды. Көп жылдардан кейін бұрынғы бас министр Буддадеб Бхаттачарджи өзінің жүрегіне жақын болған бұл шараға қатыспады. Кітап жәрмеңкесінің тарихында тұңғыш рет әйел бас министрдің қатысуымен ашылуы орын алды. Тағы бір жаңалық – ашылу салтанатында Каушики Десикан мен Монали Тхакур орындаған әннің автографтық сессиясымен бірге музыкалық қойылым ұйымдастырылды. Рабиндранат Тагордың шетелдік әндерінің композициялық ерекшеліктеріне баса назар аударатын концерт бағдарламаның мәнерлі аяқталуы болды. 2012 жылғы жәрмеңкеге қатысу үшін: Милан Мела кешені, Колкатта қаласындағы E.M. Bypass бойындағы Ғылым қаласының жанында. "Милан Мела" кітап жәрмеңкесіне баруды жоспарлап отырғандар Бидханнагар станциясына дейін пойызбен барып, одан такси немесе автобуспен Ғылым қаласына қарай жол тарта алады. Батыс Бенгал Үкіметі күн сайын Колкаттаның әртүрлі аймақтарынан "Милан Мела" – "Колкатта кітап жәрмеңкесі" 2012 алаңына қосымша автобустарды іске қосады.

2011 жылғы Калькутта кітап жәрмеңкесі

Шамамен 1,7 миллион кітап сүйер адам 35-ші Халықаралық Колкатта кітап жәрмеңкесінде 12 күн ішінде қамтылды. Ол тағы да Милан Мела қаласында, Science City және EM Bypass қасында өтті. «Жариялаушылар мен кітап сатушылар гильдиясы» ұйымдастырған 35-ші Халықаралық Колкатта кітап жәрмеңкесінің 2011 жылғы басылымы 26 қаңтардан 6 ақпанға дейін сәтті өткізілді. Биылғы жәрмеңке тек халықаралық ғана емес, сонымен қатар маңызды тарихи мағынаға ие болды. Осы жылы Нобель сыйлығының лауреаты, мәңгілік ақын Рабиндранат Тагордың 150 жылдығына арналған жәрмеңкеге келушілер үшін кіру ақысы алынбады. Жәрмеңкеге келген әрбір кітап сүйер адамға Рабиндранат Тагордың суреті бар қалта күнтізбесі естелік ретінде табыс етілді. 12 күндік кітап фестивалінде 1,6 миллионнан астам кітап сүйер адам жиналды және 16 крор рупиялық кітаптар сатылды. АҚШ-тан келген Пулитцер сыйлығының иегері, белгілі жазушы Ричард Форд жәрмеңкені ашты. Батыс Бенгалияның бұрынғы бас министрі Буддадеб Бхаттачарджи бас қонақ, ал құрметті қонақ – белгілі автор Атин Бандиопадьяй болды. АҚШ-тың Үндістандағы елшісі Тимоти Ромер арнайы қонақ ретінде қатысты. «Шағын журналдар» баспаларына жәрмеңке алаңында тегін орын бөлінгені алғашқы рет болды. Тағы бір жаңалық – жәрмеңке алаңында күн энергиясын пайдалану. Сонымен қатар, қарттар мен мүмкіндігі шектеулі адамдар үшін күн батареясымен жұмыс істейтін көліктер ұсынылды. Жәрмеңке алаңындағы бес залға Ачарья Прафулла Чандра, Дебабрата Бисвас, Шантидеб Гош, Ана Тереза және Сухитра Митраның есімдері берілді. Оқырман қауымның талғамына сай келетін арнайы аймақтар құрылды, олардың ішінде діни әдебиет аймақтары, университеттер мен білім беру мекемелері аймақтары, хинди және көрші елдер әдебиеті аймақтары бар. «Рабиндранатх – МЕНІҢ РАБИНДРАНАТХЫМ» (Тагор өмірімде) тақырыбындағы әңгімелер көп көрерменді жинады. Кино, музыка, би, драма, сурет және әдебиет салаларының танымал өкілдері ақынның өміріне тигізген әсері туралы айтты. Іс-шараға Ранджит Маллик, Свагаталакшми, Маматашанкар, Лопамудра, Гоутам Гош, Чайті Гошал, Анинида Кази, Сунил Гангули, Сыршенду, Самарес, Сухитра Бхаттачарья және басқалар қатысты. Бұл семинарлардан басқа, 2011 жылғы Халықаралық Колкатта кітап жәрмеңкесі үш халықаралық лекция өткізді: Пулитцер сыйлығының иегері, американдық романшы Ричард Фордтың «Асоке Саркар еске алу лекциясы», американдық ғалым және бестселлер авторы Мани Бхаумиктің «Суприя Саркар еске алу лекциясы» және АҚШ-тың белгілі жазушысы Ахил Шарманың «Сушил Мукерджеа еске алу лекциясы». АҚШ ұйымдастырған үш өлшемді лазерлік шоу әр кеш сайын жәрмеңке алаңында өтілді, онда американдық мәдениеттің үзінділері көрсетілді. Басқа да қызықты орындарға Монтемарте (суретшілер ауылы) ашық ауадағы амфитеатры, «Челебела» балалар павильоны және Тагор павильоны кірді. Тақырыптық павильон Вашингтондағы Капитолий ғимаратының көшірмесі болды. Тақырыптық қақпа Конгресс кітапханасының көшірмесі болды. Басқа қақпалар Жорасанко қақпасының, Үндістан қақпасының, Чарминар қақпасының, Үндістан қақпасының және Такурбари мұражайының көшірмелері болды. Тагор павильоны Бангладештегі Рабиндранат Тагор еске алу ғимаратының көшірмесі болды – Сахаджадпур Кутибари.

2009 жылғы "Колкатта кітап жәрмеңкесі"

Шотландия 2009 жылғы кітап жәрмеңкесінің басты ел ретінде таңдалды. Бұл жәрмеңке алғаш рет Милан меласы көрме алаңында өтті. Осы жылы Баспагерлер мен кітап сатушылар гильдиясы «Ой дақчей бой» атты «Калкутта кітап жәрмеңкесі» тақырыбына арналған әнді жариялады, оны Washington Bangla Radio серіктесі Cozmik Harmony бенгал тіліндегі әндердің цифрлық дәуірін бастап келе жатқан компания өндірді. «Ой дақчей бой» әнінің сөзін Сугата Гуха жазды, музыкасын танымал перкуссионист Бикрам Гош жазды, ал оны Пратик Чоудхури, Рупрекха, Рупам Ислам, Лопамудра Митра, Шриканта Ачарья, Бикрам Гош, Шубхамита, Пулак және Рупанкар Багчи орындады.

2008 жылғы "Колкатта кітап жәрмеңкесі"

2008 жылғы кітап жәрмеңкесінің негізгі тақырыбы ретінде АҚШ сайланды және кітаптары мен баспагерлерін көрсету үшін оған павильон берілді. Сондай-ақ, бұл шараны ұйымдастыру үшін Америка Құрама Штаттарының Калькуттадағы Бас консулдығымен бірлесе отырып, «АҚШ-Калькутта әдеби алмасуы» (USKLE) құрылды. 2008 жылдың 30 қаңтарынан 10 ақпанына дейін Калькутта кітап жәрмеңкесі өтті. Пулитцер сыйлығының лауреаты, ақын Юсеф Комуньяка 2008 жылғы Калькутта кітап жәрмеңкесіне делегацияны жетекшілік етті. Оған кеңесшілер кеңесінде Рита Доув және Дональд Холл сияқты бірнеше АҚШ ақындары қосылды. Америка Құрама Штаттарының Калькуттадағы консулы Генри В. Жардин: «Бұл жылы АҚШ «Тақырыптық ел» ретінде танылғандықтан, консулдық және басқа ұйымдар көрнекті авторлар, суретшілер мен ғалымдардың қатысуымен көптеген қызықты бағдарламаларды ұйымдастыруға тырысады. Жәрмеңке кезеңінде АҚШ-тың өмірі, мәдениеті, әдебиеті мен өнерін көрсету үшін толық іс-шаралар кестесі жасалған. Калькуттадағы Американдық кітапхана студенттер, ғалымдар немесе кітапхана қорына қол жеткізуді қалайтын кез келген адамға қолжетімді көптеген кітаптар, мерзімді басылымдар мен электрондық медиадан үзінділер көрсетеді. Сонымен қатар, АҚШ-тағы Білім беру қорының (USEFI) кеңсесі АҚШ-та оқуға қызығушылық танытқан студенттер үшін бағдарламалар өткізеді. USEFI соңғы жылдары АҚШ мектептері мен университеттерін насихаттауда үлкен жетістіктерге қол жеткізді, нәтижесінде АҚШ-тағы шетелдік студенттердің ең көп саны – үндістандық студенттер. Үнді-АҚШ қарым-қатынасы туралы ақпараттың танымал көзі – SPAN журналының өкілдері де қатысып, үнді және американдықтардың ортақ тәжірибесі туралы қызықты мақалаларын көрсетеді». Жәрмеңке ашылуына 24 сағаттан аз уақыт қалғанда, Калькутта жоғарғы соты экологиялық себептермен 33-ші Калькутта кітап жәрмеңкесін Парк-Цирк Майданында өткізуге тыйым салды. Жәрмеңке 29 қаңтардан 10 ақпанға дейін өтуі тиіс еді. Сот шешімі – экологтар мен мемлекет арасында Виктория монументіне жақын Майданда жәрмеңкелер өткізу мәселесі бойынша ұзаққа созылған күрестің нәтижесі болды. 2003 жылдың қарашасында мемлекет сотқа барлық жәрмеңкелер Майданнан көшіріліп, Шығыс Метрополитен айналымында тұрақты кешен салынатынын уәде берген.

2007 жылғы жәрмеңкеге қатысты дау

2007 жылғы жәрмеңке Калькутта жоғары сотының Майданда жәрмеңкелерге тыйым салған шешіміне байланысты көптеген пікір қақтығыстарын тудырды. Сот 2005 жылы жәрмеңкеге арнайы рұқсат берді, ал 2006 жылы соңғы 31 жыл бойы жәрмеңке өткізіліп келген Майданда «соңғы рет» өткізуге рұқсат берді. 2006 жылы арнайы рұқсат алған жалғыз жәрмеңке – «Колката кітап жәрмеңкесі» болды. Жәрмеңке ұйымдастырушыларына баламалы орындарды табуға екі жыл берілгеніне қарамастан, 2007 жылға дейін ешқандай прогресс болмады, себебі Колкатада заманауи жабдықталған үлкен конгресс орталығы жоқ еді. 2007 жылғы жәрмеңкеге экологиялық зиян келтіруі мүмкін деген наразылықтар туды, сондай-ақ «Майданды сақтайық» сияқты түрлі тәуелсіз топтар наразылық білдірді. Жоғары сот Гильдияға Майданда жәрмеңке өткізуге тыйым салды. 31 қаңтарда, жәрмеңкенің ашылу күні, Сунил Гангопадьяй, Ширшенду Мухопадьяй, Самареш Мажумдер, Сухитра Бхаттачарья, Буддадев Гуха, Минал Сен, Колката мэрі және басқа да зиялы қауым өкілдері, авторлар, редакторлар, журналистер мен кітап сүйер адамдар жәрмеңкеге тыйым салған Калькутта жоғары сотының шешіміне қарсылық көрсету үшін Майдан алаңына жиналды және кітап жәрмеңкесін символдық түрде ашуға тырысты. Бұл жәрмеңкені қолдаушылардың рухын басу мүмкін емес екенін көрсету мақсатында жасалды. 2007 жылы Румыния алғаш рет қатысты. Румыниялық джаз әртісі Теодора Еначе өнер көрсетті. Кейіннен ұйымдастырылған кітап жәрмеңкесі 9 ақпаннан 25 ақпанға дейін Колкатаның шетінде орналасқан Солт-Лейк-Ситиде өтті. Азайып кеткен орын және келушілер санының артық болмауы салдарынан 2007 жылғы жәрмеңке орташа табысқа жетті. Ұйымдастыру комитеті жариялаған деректерге сәйкес, 2009 жылы Милан Мела Майданында өткен кітап жәрмеңкесі сәтті өтті. 2010 жылғы кітап жәрмеңкесінде Батыс Бенгалияның сол кездегі бас министрі Буддадеб Бхаттачарья: «Кейбір адамдар қоршаған ортаны қорғау деген желеумен кітап жәрмеңкесіне қарсы» деді. Кітап жәрмеңкесінің демеушісі – баспагерлер гильдиясы, бизнес-форум.

2006 жылғы Калькутта кітап жәрмеңкесі

2006 жылы 32-ші "Колкатта кітап жәрмеңкесі" өтті. Сот өткен жылы Майданда қандай да бір жәрмеңке немесе көрме өткізуге қарсы шешім шығарған еді, себебі Майданда экологиялық жағдай нашарлауына байланысты мұндай шаралар өткізуге шағым түскен. Кітап сүйгіш Бхаттачарджи мырза бұл мәселені Қорғаныс министрлігіне жеткізді, өйткені Майданның иесі – Үндістан армиясы, ал онда кез келген шара өткізу үшін армиядан қарсылық жоқ екенін растайтын құжат қажет. Бхаттачарджи мырза 2006 жылғы кітап жәрмеңкесі үшін де осындай өтініш жасады, және ол сәтті болды. Бұл шараға 2,5 миллионнан астам адам келді, ал кітап сатушылар мен баспагерлер гильдиясының мәліметінше, жәрмеңке барысында 22 крор рупиялық кітаптар мен басқа да басылымдар сатылды. Содан кейін сот Мемлекеттік үкіметтен түскен өтініш бойынша бір реттік жеңілдік беруге келісті. Бхаттачарджи мырза армияның келісімін алу үшін сол кездегі Қорғаныс министрі Пранаб Мукерджиден де көмек сұрады. Ол соңғысынан кейінгі министр А.К. Антонийді да осыған көндіруді сұрады. Қорғаныс саласының мәліметінше, армия билігі Үкіметке соттан рұқсат алмай НОК беруге болмайтынын айтқан.

2005 жылғы "Колкатта кітап жәрмеңкесі"

2005 жылдың 25 қаңтарынан 6 ақпанға дейін Республика күніне орай қаладағы Майданда 30-шы "Колкатта кітап жәрмеңкесі" басталды. 2005 жылы жәрмеңкеде 600-ге жуық стенд, оның ішінде 20-дан астам павильон болды және әр жыл сайын 13-14 миллионға жуық адам келді. 2005 жылғы "Колкатта кітап жәрмеңкесі" ерекше маңызға ие болды, себебі ол халықаралық стандарттарға сай техникалық жағынан жаңартылып, қайта жаңартылды. "Колкатта кітап жәрмеңкесі" әлемдік күнтізбедегі өзінің шетелдік әріптесі – Франкфурттағы Әлемдік кітап жәрмеңкесімен тең деңгейде саналды. Жәрмеңке тарихында алғаш рет баспа индустриясының үш ірі ойыншысы – "Ananda Publishers", "Mitra & Ghosh" және "Dey's Publishing" өз стендтерін бір-біріне іргелес орналастырды. Бұл шағын және орта кәсіпкерлерді алаңдатты, себебі олар бұл үш көрерменге тартымды компаниялар жәрмеңкедегі сатып алушылардың таралуына әсер етеді деп ойлады. 2005 жылғы жәрмеңке тақырыбы Франция болды. Француз жазушысы және сыншысы Даниэль Пеннак шараны ашты. Ол Батыс Бенгалияның бас министрі Буддадев Бхаттачарьямен бірге сахнада болды.

2005 жылы Жоғары Сотта кітап жәрмеңкесіне қарсы "Грин" ісі

Белгілі экологиялық белсенді Калькутта жоғарғы сотына шағымданып, Калькутта кітап жәрмеңкесіне дайындық Бригадалық парад алаңының, қаланың «өкпесі» саналатын аймақтың ластануына себеп болып жатқанын мәлімдеді. Субхас Дютта Асим Банерджи төрағалық ететін алқалы сотқа 30 фотосурет ұсынды, олардың құрылысшылар мен жұмысшылар стендтер мен кітап жәрмеңкесі кеңселерін орнату кезінде жерді қазу арқылы бүлдіргенін көрсетеді деп мәлімдеді. Дютта кабельдерді төсеу және санитарлық тораптарды дайындау үшін шұңқырлар қазылғанын, бұл жердің экологиялық тепе-теңдігіне әсер еткенін айтты және мемлекеттік үкімет бұл мәселеде ешқандай шара қолданбағанын мәлімдеді. Жоғарғы сот Бригадалық парад алаңының экологиялық тепе-теңдігін сақтап, халық денсаулығы үшін жасыл желектерді сақтауды бұйырды. Сондай-ақ, жерді меншікке алған әскери биліктің алдын ала рұқсатысыз, мемлекеттік билік кез келген ұйымға жерді пайдалануға рұқсат беруі мүмкін емес екенін қадағалады.

2005 жылғы "Колкатта кітап жәрмеңкесі" ақпараттық технологияларға арналды

2005 жылғы "Колкатта кітап жәрмеңкесі" Милан Мела Праңганында өтті. Жәрмеңке штаттағы Ақпараттық технологиялар және ITES салаларын, сондай-ақ Батыс Бенгалияның инфрақұрылымы мен кадрлық әлеуетінің өзгеруін көрсетті. Кітап жәрмеңкесінде Ақпараттық технологиялар паркі (ИТП) болды, онда бірнеше IT компаниялары білім беру, әдебиет және басқа да жобаларға қатысты IT өнімдерін көрсете және сатты. Көрмеде кітапханаларға, мектеп біліміне және техникалық пәндерге қолайлы IT өнімдері, сондай-ақ курстар туралы мәліметтер, аппараттық құралдар мен кітаптардың CD-дискілері ұсынылды. Анимация өнері мен технология академиясы сияқты ITES компанияларының стендтері биотехнология және анимация салаларының мүмкіндіктеріне назар аударды. Халықаралық консалтингтік фирма жүргізген зерттеуге сәйкес, 2005 жылға қарай Үндістанның анимация индустриясы 1,5 миллиард долларға жете алады, ал әлемдік нарық көлемі 5-7 миллиард долларды құрайды. Анимация өнері мен технология академиясы анимация негіздері бойынша оқытуды ұйымдастыру үшін анимация мектебін ашты. 2005 жылғы "Колкатта кітап жәрмеңкесі" 800 000 шаршы фут (75 330 шаршы метр) аумақта, 200 000 шаршы фут көлемде стендтермен өткізілді. Жәрмеңкеге 535 кітап дүкені қатысты. Жәрмеңкеге келген адамдардың саны 1,4 миллионнан асты. Соңғы күні бір күндік сатылым 2 миллион рупийден асты.

2004 жылғы Калькутта кітап жәрмеңкесі

29-шы Калькутта кітап жәрмеңкесі өткізілген орнында Чили ақыны Рауль Зюританың ресми түрде ашылуына дейін кез келген жағдайға дайын болу үшін жеткілікті полиция күші орналастырылған. Осы жылы жарықтар бұрынғыдан да жарқырағандай болғанымен, "нақты" жағдай өзгерген жоқ. Ашылу күні келген аз ғана адамдар шаң-тозаң көтеріп, атты әскер шабуылына ұялтырды. Жәрмеңке Чили тақырыбында болғандықтан, ашылу салтанатының өзінен гөрі Пабло Неруда мен Латын Америкасы әдебиетіне көбірек арналды.

Арнайы анклавтар

Көрмеде жарық көретін кітаптардың барлық бірінші басылымдары арнайы көрме галереясында орналастырылған. Кітап жәрмеңкесі басталганнан бері бенгал тіліндегі шағын журналдар үшін жыл сайынғы орталыққа айналған. Шағын журналдар енді жәрмеңкеде арнайы бөлімде орналасқан. 1990 жылдардан бастап Калькутта кітап жәрмеңкесінде жас суретшілер, авторлар, ақындар мен суретшілерге арналған жекелеген бөлім де бар. Ол Париждің Монмартрынан есім алған. Әдетте онда поэзия оқу кештері және жас суретшілердің тұтынушыларға тікелей портрет салуы өтеді. 2000 жылдардан бастап жәрмеңкеде балаларға арналған жекелеген бөлім де ашылды. 1997 жылы болған қасіретті өрттен кейін тағам сататын орындар да біріккен аймақта орналасты.

Насихаттау

Колкатта кітап жәрмеңкесі тегін үгіт-насихат және идея тарату іздеген көп адамды тартады. Жәрмеңкеде әділ және пайдалы насихаттар, сондай-ақ көмек қорларын жинау шаралары да бар, бұл Франкфурт кітап жәрмеңкесіндегі ресми неміс тілінің орфографиялық реформаларына қарсы наразылық қозғалысын еске алады.

Қиындықтар, проблемалар және оларды шешу жолдары

Кітап жәрмеңкесі алдындағы ең үлкен мәселе – көптеген келушілер, сондай-ақ қоқыс жинау мәселесі жәрмеңкеде маңызды проблема болып табылады. Осыған байланысты туындайтын мәселе – шаңның ластануы, нәтижесінде шаңға аллергия және кітаптардың бүлінуі. Жәрмеңке ашылған күндердің алғашқыларында көбінесе шөп тапталып, топырақ құрғақ қалып, эрозияға ұшырайды. Мұны бақылау үшін әдетте су шашырады, бірақ бұл жерді лайлы етеді. Жәрмеңке күндері көлік және тұрақ мәселелері сапарды қиын логистикалық шараға айналдырады. Көптеген калькутталықтар Колкатта метрополитені мен автобус қызметі сияқты қоғамдық көлікті пайдалануды қалайды, олар жәрмеңке күндері кестелерін ұзартады. 1997 жылы болған ірі өрт жәрмеңкенің үштен бір бөлігін жойды, 100 000-нан астам кітапты өртеп жіберді және келушінің (Житен Сил) қазасына әкеп соқты, ол туындаған дау-мажар салдарынан жүрек талмасына ұшырады. Апаттан кейін қатаң өрт қауіпсіздігі заңдары, құрылыс ережелері және жәрмеңке аумағында ашық отты пайдалануға тыйым салынды, сондай-ақ дүкен иелері үшін міндетті түрде сақтандыру жасалды. 1998 жылы болған су тасқыны да көптеген кітаптардың зақымдануына себеп болды, бірақ сақтандыру ережелері дүкен иелерінің қаржылық шығынға ұшырауына жол бермеді. Осы екі қайғылы оқиғаға қарамастан, жәрмеңке танымалдылығын сақтап, өсуде. Екі жағдайда да жәрмеңке жөндеу жұмыстарынан кейін қайта жаңғырып, жұмысын жалғастырды. Көптеген келушілердің болуына байланысты тағы бір мәселе – дүкеннен ұрлық. Әдетте, әр дүкеннің өзінің күзетшісі болады, ол дүкенге кіретін ағынды бақылайды. Мұндай шаралар көбінесе ең танымал дүкендердің алдында ұзын және ирек кезектерге әкеп соқтырады.

Ашылу рәсімі

Жыл сайын танымал тұлға Калькутта кітап жәрмеңкесін ашады.

1976 жылы – Дебдуут Шит
1977 жылы – Мритюнжой Бандопадхьяй
1978 жылы – Сунити Кумар Чаттерджи
1979 жылы – Тушар Канти Гош
1980 жылы – Бхабатош Дютта
1981 жылы – Амартия Сен
1982 жылы – Пратул Чандра Гупта
1983 жылы – Девипада Бхаттачарья
1984 жылы – Мулк Радж Ананд
1985 жылы – Рамаранжан Мукерджи
1986 жылы – Нурул Хасан
1987 жылы – Асин Дасгупта
1988 жылы – Раджа Раманна
1989 жылы – Андре Левин
1990 жылы – Асима Чаттерджи
1991 жылы – Басанти Дулал Нагчаудхури
1992 жылы – Амлан Дютта
1993 жылы – Мринал Сен
1994 жылы – У. Р. Анантамурти
1995 жылы – Рагхунат Редди
1996 жылы – Тапан Райчаудхури
1997 жылы – Жак Деррида
1998 жылы – Ален Гнра
1999 жылы – Шамсур Рахман
2000 жылы – Чинтамони Кар
2001 жылы – Пере Весьен
2002 жылы – Рита Рахаман
2003 жылы – Луис Толедо Санде
2004 жылы – Рауль Сурита
2005 жылы – Даниель Пеннак
2006 жылы – Мария Фернандо Сантьяго
2007 жылы – Томас Кенелли
2008 жылы – Пол Теру
2009 жылы – Александр МакКалл Смит
2010 жылы – Хорхе Вольпи
2011 жылы – Ричард Форд
2012 жылы – Беппе Северньини
2013 жылы – Анисуззаман
2014 жылы – Мамата Банерджи
2015 жылы – Анита Ананд
2016 жылы – Магела Бодуэн
2017 жылы – Мамата Банерджи
2018 жылы – Мамата Банерджи
2019 жылы – Мамата Банерджи
2020 жылы – Мамата Банерджи
2022 жылы – Мамата Банерджи және К. М. Халид
2023 жылы – Мамата Банерджи