Кіріспе

Филиппин аралы Сиаргао – Филиппин теңізіндегі тамшы тәрізді арал. Ол Таклобан қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 196 километр қашықтықта орналасқан. Аралдың жер аумағы шамамен 344 шаршы километрді құрайды. Шығыс жағалауы салыстырмалы түрде түзу, бір терең шығанағы бар, ол Порт Пилар деп аталады. Жағалауы рифтер, кішкентай мүйістер және ақ құмды жағажайлармен сипатталады. Жақын орналасқан аралдар мен аралшалардың жер бедері де ұқсас. Сиаргао Филиппиннің серфинг астанасы ретінде белгілі және 2021 жылы Conde Nast Travelers Readers жүлдесінде Азиядағы үздік арал атанды. Арал Surigao del Norte провинциясының құзыретіне кіреді және Бургос, Дапа, Дель Кармен, Генерал Луна, Сан-Бенито, Пилар, Сан-Исидро, Санта-Моника және Сокорро қалаларынан тұрады. Сиаргао – көптеген серфинг орындарымен танымал және осындай ерекшеліктері үшін «Сиаргао» фильмінде көрсетілген танымал туристік орын. Серфинг Сиаргаоның мәдени ерекшелігіне осылай терең сіңгендіктен, 2022 жылы Surigao del Norte провинциясынан екі саяси отбасы аралда өткізілген ұлттық серфинг жарысын тоқтату мәселесіне байланысты пікір алмасты.

Этимология

Атауы Висая тіліндегі siargaw немесе saliargaw (Premna odorata) – аралдарда өсетін мангр түрінен бастау алады.

Тарих

Еуропалықтар Сиаргао аралын алғаш рет 1543 жылы испандық теңізші Бернардо де ла Торре, Саранганиден Жаңа Испанияға қайтуға тырысқанда, "Сан-Хуан-де-Летран" кемесінде байқаған. Ол "Исла-де-лас-Пальмас" (испан тілінде Пальма аралы) деп картаға түсірілген. 2013 жылы президент Нойной Акино Сиаргао әуежайын жаңғыртуға қаржы бөлді, бұл аралдағы алғашқы заманауи даму болды. 2021 жылдың 16 желтоқсанында "Рай" тайфуны аймаққа 5-санатты супер тайфун ретінде шабуыл жасады. Тайфун аралды қиратып, көптеген ғимараттар зақымдалды немесе толық бұзылды. Осыдан 20 миллиард песо ($400 миллион) көлемінде шығын туды.

География

Сиаргао аралы Минданаодағы ең үлкен мангр орман қорына ие, оның ауданы 4871 гектарды құрайды. Ұзақ сулы-батпақты жерлер теңіз шөптерін коммерциялық тұрғыда өсіруге мүмкіндік бар екенін көрсетеді. Дель Кармен аймағындағы батыс жағалаудағы кең мангр ормандары Индо-Тынық мұхиты крокодилінің (Crocodylus porosus) мекені. 2016 жылы 4 метрлік (14 фут) ірі крокодил өлген күйде табылған. Сиаргао аралына Тынық мұхитынан кедергісіз келетін желдер мен ағындар зор әсер етеді, бұл Сиаргао бұғазы арқылы батысқа қарай ағатын Минданао ағынымен күшейеді. Сиаргаодағы су тарту циклы күндіздік, әсіресе аралдың шығыс жағалауында су тарту қисықтары жиі кездеседі. Аралдың Тынық мұхитына қараған рифтері Филиппин шұңқырының шетінде орналасқан, ал терең жағалау сулары толқындардың күшін азайтусыз көптеген коралл және тас рифтеріне жеткенде сақтайды. Сиаргао серфинг үшін тамаша жағдайларды ұсынады, әсіресе тамыз бен желтоқсан аралығындағы оңтүстік-батыс «хабагат» муссоны кезінде, басым жел теңізден соғады. Сиаргаодан бірнеше аралдар орналасқан. Генерал Лунадағы аралдарға Гуям аралы, Пансукиан немесе Жалаңаш арал (құм сілкінісі) және Даку аралы кіреді. Бұл аралдар әдетте аралға саяхаттау турларына қосылады, олар аралға келген туристерге ұсынылатын танымал іс-шаралар болып табылады. Батыс жағалауда, Дель Кармен және Сан-Бенито муниципалитеттерінде көптеген аралдар бар, олардың көпшілігі мангр ормандарымен жабылған. Бұл аралдарға Каоб, Пагбасайан, Понеас, Тона, Лаонан және Каухаган кіреді. Сугба лагунасы мен Памомоан жағажайы Каухаган муниципалитетінде орналасқан. Сиаргаоның ең батыс аралы – Халиан (Дель Карменнің қарауында), Сиаргао мен Динагат аралдарының арасында орналасқан. Аралдың оңтүстік жағында Букас-Гранде аралдары тобы орналасқан. Олардың екеуі, Шығыс Букас Гранде және Орта Букас Гранде, Дапа муниципалитетіне кіреді, ал ең үлкен арал Букас Гранде Сокорро муниципалитетіне жақын орналасқан. Букас Гранде Сохотон шығанағы, Тиктикан көлі және медузалардың қасиетті орны сияқты туристік тартымдылықтарымен танымал. Бұрын Маниладан Суригао қаласына тікелей рейстермен, содан кейін жағалаудағы Дапа немесе Дель Кармен қалаларына пароммен жетуге болатын. Қазір Cebu Pacific әуе компаниясы Cebu-Siargao және кері бағыттары бойынша рейстерді ұсынады, сондай-ақ Манила-Siargao бағытында да рейстер бар (бұл рейстер Себуде қысқа тоқтаумен және жолаушылар кіші ұшаққа ауысады). 2017 жылдың наурыз айында Cebu Pacific және SkyJet Airlines әуе компаниялары Манила әуежайынан (MNL) Саяк әуежайына (IAO) (әрі «Siargao әуежайы») Siargao аралына тікелей рейстерді бастады, бұл астанадан аралға жасалған алғашқы тікелей рейстер болды. Сонымен қатар, Philippine Airlines 2018 жылдың 1 шілдесінен бастап Кларк халықаралық әуежайынан Саяк әуежайына тікелей рейстер ұсынады. Siargao-дағы Саяк әуежайының ұшу-қону жолағын кеңейту жоспарлануда, бұл арал жұмағына келетін туристердің өсіп келе жатқан сұранысын қанағаттандыруға мүмкіндік береді.

Тоғызыншы бұлт

Сиаргао және Филиппиннің танымал серфинг орындарының бірі, қалың, қуыс түтіктермен әйгілі "Cloud 9" болып табылады. Бұл оң жақтан жарылатын риф толқыны жыл сайынғы Сиаргао кубогының өткізілу орны, ол Суригао-дель-Норте провинциялық үкіметінің демеушілігімен ұйымдастырылатын ішкі және халықаралық серфинг жарысы. Бұл толқынды 1980-ші жылдардың соңында саяхаттап жүрген серфингшілер ашқан. Оған американдық фотограф Джон Ситон Каллахан сол аттас шоколад таяқшасының атын берген, ал 1993 жылғы наурызда "Surfer" журналында жарияланған. 1995 жылы "Surfer" журналы осы сапарды "Барлық уақыттың ең жақсы он серфинг сапарының" бірі деп атады. Cloud 9 сонымен қатар серфингшілер үшін салыстырмалы түрде арзан бағыт ретінде танымал, мұнда көптеген жатақханалар, мейрамханалар мен барлар таңдауға ұсынылады. Сиаргао және жақын маңдағы аралдарда, мысалы, Tombstones сияқты, бірнеше сапалы толқындар бар, бірақ Cloud 9 Филиппиндегі басқа серфинг орындарынан гөрі көп жарияланды. Бұл Tuason Point және General Luna аймақтарындағы жағалаудан ұзын пантон арқылы, қайықсыз оңай қол жетімді жалғыз толқын болмаса да, ең танымал, бұл серфингшілер арасында "Crowd 9" деген лақап атын тудырды. Сиаргао, әсіресе General Luna муниципалитеті мен Tuason Point аймағы, Филиппиннің "Серфинг астанасы" ретінде кеңінен танымал, ол Филиппин және халықаралық серфингшілер арасында жақсы беделге ие.

Геология

Кейінгі бор дәуірінің Динагат офиолиті Бургостан, Санта-Моникадан және Эсперансаға дейін солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай созылып жатыр. Оның құрамына амфиболит, перидотит, габбро және жастық базальт кіреді. Офиолиттің үстіндегі қабат – кейінгі миоцендік Лорето формациясы, ол құмтас, тақта тас және сазды таспен жабылған конгломерат. Конгломераттың құрамында базальт, диабаз, габбро, перидотит және шисттердің сынықтары бар. Лорето формациясының үстінде плеистоцендік Сиаргао әктасы орналасқан, ол массивті риф әктасынан тұрады.

Марапаттар мен мойындау

Тізімдегі 85 бағыттың арасында Филиппиннің серфинг астанасы Сиаргао 2021 жылғы Condé Nast Traveler (CNT) оқырмандарының таңдау жүлдесінде Азиядағы үздік арал атанды.