Кіріспе
Қалқаншалардың түрлері Аңқақ қақпан (Macropanesthia rhinoceros) сондай-ақ, бұзау қақпан, Квинслендтің алып қақпан деп те аталады. Бұл жарғақтар Австралияда таралған, көбінесе Квинслендтің тропикалық және субтропикалық аймақтарында кездеседі. Олар әлемдегі ең ауыр тарақан түрлері болып табылады және салмағы 30-35 граммға дейін жетеді. Бұл жануарлар табиғатта көп кездеседі, сондай-ақ оларды үй жануарлары ретінде сатып, асырап алуға болады. Басқа тарақандардан айырмашылығы - ұлы қазғыш тарақанның қанаты жоқ, сондықтан зиянкес болып саналмайды. Бұл түрдің экожүйеде маңызды рөлі бар, ол өлі жапырақтарды, әсіресе эвкалиптілерді жеп, басқа заттарды қайта өңдеуде. Олар топыраққа тереңдікте қазылуы мүмкін. Бұл түрлер экологиялық маңызды рөл атқарады, өйткені ол табиғи ортада қоректік заттарды қайта өңдеуге ықпал етеді. Брисбенде тарақан өте танымал және оны үй жануарлары ретінде жиі сатады.
The giant burrowing cockroach (Macropanesthia rhinoceros) is also known as the rhinoceros cockroach, and Queensland giant cockroach. These cockroaches are native to Australia and mostly found in tropical and subtropical parts of Queensland. They are the world's heaviest species of cockroach and can weigh up to 30 35 gramsUnreliable source: date=March 2020 and measure up to 7.5 in length. It is prominent in the wild and can also be sold and kept as a pet. Unlike some other cockroaches, the giant burrowing cockroach does not have wings and is not considered a pest. This species plays a vital part in the ecosystem by consuming dead leaves, eucalyptus in particular, and recycling other matter. They may burrow down in soil to a depth of about , The species play an important ecological role in that it contributes to the recycling of nutrients in the wild. The cockroach is popular in Brisbane and is frequently sold as a pet.
Сипаттама
Үлкен және салмақтылығымен танымал. Ересектің ұзындығы 60 мм-ден 75-80 мм-ге дейін жетеді, ал салмағы 30-35 граммға дейін жетеді. Пронотум - бұл көкіректің бірінші сегментін қамтитын, бүйірлерінде қысқа түбіршектері бар және 15 мм-ден асатын көрнекті тақта тәрізді құрылым. Оның пронотумы қазуға көмектеседі, ол сопақ сияқты әрекет етеді. Үлкен тесікті кекірегі, құрт-құрттан қорғандай, қазған жерін қазуға жақсы бейімделген. Бұл - қанаты жоқ, қозғалмауы мүмкін австралиялық тарақандардың бірі. Бұл - түнгі жануар. Жеке адамдар тұтқында он жылға дейін өмір сүреді. Ересектерде әйелдерге қарағанда еркектер көбірек кездеседі. Басқа да қосалқы қоректі жәндіктердегідей, гигант қазғыш тақалар да өздерінің жетілмеген кезеңдерін нимфалар деп атайды. Нимфалар туған кезде ақшыл, бірақ көп ұзамай қызғылт қоңыр түске ие болады. Ересектер де, еркектер де қара қоңыр түсті. Нимфалар аналарымен 5-7 ай бойы бірге болады. Бұл жерде ол азық-түлік жинап, тұрақты өмір сүреді. Ұяның тереңдігі топырақ түріне байланысты өзгеріп отырады, ұялар жер астынан шамамен 10 см-ден 100 см-ге дейін. Тақбақтардың популяциясы жер бетіндегі жердің немесе судың қолайсыздығына байланысты географиялық тұрғыдан оқшаулануы мүмкін. Бұл түр Ұлы бөлгіш тау жотасының батысындағы құрғақ саванна аймақтарын артық көреді.
Көбею
Тақбақтардың бір-бірімен ұрысып-өсуі түнде болады және көбінесе иіс, дәм және жанасу арқылы жүзеге асады. Аталық тарақандар әйелдерге ышқылдап, дене қалпын өзгертіп, антеннамен қимылдап, әйелді күтіп, әйелді көтеруге тырысып, денесін түртіп, әйелге жақындауға тырысады. Аналы-қызылшалы тарақанның бірнеше рет жұптасып тұрғаны және егер солай болса, онда бұл әртүрлі аталы-қызылшалы тарақанмен кездесетіндігі белгісіз.
Ауыр салмақтан арылу
Олар температураға байланысты әртүрлі тамақтанады, көмірқышқыл газын шығарады және зат алмасу жылдамдығын өзгертеді. Macropanesthia rhinoceros-тің семіздігі оның шаруашылығында өзгерістер болмаған кезде анықталуы мүмкін. Адамның тамақтануы жетіспеген кезде, олар қауіпті қоршаған орта жағдайларын жеңу үшін өсімдік дамуына қарағанда майды сақтауды басым ететін "сақтанушы фенотипті" қабылдауға бейім. Қоршаған ортаның оңтайлы жағдайында бұл үнемді фенотиптің бейімделу қабілеті нашарлап, шамадан тыс май жинақтауға және зат алмасу ауруларына әкелуі мүмкін. Болашақта бұл семіздікке немесе зат алмасу ауруына әкелуі мүмкін. Семіздік "қоласындағы түрдегілердің кең, жалпақ денелерімен салыстырғанда тар, ұзын құрсақ профильдері бар тәннің атипиялық пішінін" тудыруы мүмкін. Сонымен қатар, бұл олардың ішіндегі склерит аралығында жұмсақ және ақшыл тінді көрсетеді.
Үй жануарлары ретінде
Бұл тарақан тыныш, оған қарауы оңай, сондықтан оны үй жануарлары ретінде көп қолданады. Бұл түр тез қозғала алмайды, ұша алмайды. Оның үлкен мөлшері, тұрақсыз өмір салты және шектеулі шаруашылық қажеттіліктері Австралияда да, халықаралық деңгейде де үй жануарлары ретінде түрдің танымалдылығының артуына ықпал етеді. Олар таза, аурусыз, иіссіз, қолмен ұстағанда тістемейді, көтерілмейді және ұшпайды. Аталық тұқымдар басқа аталық тұқымдарға қарсы агрессивті болуы мүмкін, яғни қақтығыстан аулақ болу үшін бір мезгілде бірден көп тарақанды орналастыру үшін үлкен қоршау қажет. Бір үйде еркектерге қарағанда әйелдер көп болуы керек, әйтпесе еркектер арасындағы әйелдер арасындағы қақтығыс туындауы мүмкін. Қоршауларды ұзақ уақыт тікелей күн сәулесінде ұстауға болмайды. Ауа қоймасы немесе террариум таза, ұсақ немесе орташа дәрежедегі өзен құмымен жабдықталуы керек, оның бір бөлігі ылғал, ал басқа шетіндегі құм құрғақ болуы керек. Тақалжанның 100 мм тереңдіктегі субстратты қажет етеді, оны тақалжан жапырақтар мен таяқтармен ұяға және орға пайдаланады. Субстратты бірнеше айдан соң, резервуардың көлемі мен тарақандардың санын ескере отырып, үнемі ауыстырып отырады. Бұл алып тарақан тұтқында 8 жылдай өмір сүреді. Табиғи жағдайда нимфалар тұтқындағыға қарағанда тез өседі. Жабайы нимфалар сегізінші инстарға бес айда жетуі мүмкін, бірақ өсу қарқынында үлкен айырмашылық болуы мүмкін, кейбір нимфалар тоғызыншы инстарға дейін өсу үшін бір жылға дейін уақыт алады. Оның тоғыз инстарттық сатысы бар. Зертханалық мәліметтер бойынша, бұл - өсімінің жылдамдығы әртүрлі, баяу өсетін тарақан. Қақағаз құрғақ евкалипт жапырақтарын жейді, сондай-ақ жеміс-жидек пен көкөніс жей алады.
Қауіптер
Үлкен көмірек тарақанның ең үлкен қауіп-қатері - тіршілік ортасының жойылуы. Олардың негізгі мекендеу аймағы - солтүстік Квинслендтегі орман мен жерлер. Үлкен сантиметрлілер тарақанның орнында баспана тауып, жас нимфаларды жей алады. Үлкен жәндіктер де жас нимфаларды жейді. Не жәндіктер, не жүзқұйрықтардың көпшілігі сыртқы қабығының арқасында ересектерді жей алмайды, алайда толық өскен Этмостигмус рубрипі ересектердегі тарақандарды жей алады.