Малик Аяз: Газни әкімі және Лахордың қайта құрушысы
Malik Ayaz
Малик Аяз: Газни сұлтандығының Лахор әкімі, ер жүрек генерал. Құлдықтан билікке дейін өрлеген тарихы, өліміне байланысты күмәндер. Тарихы мен поэзиядағы орны.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лахордың бірінші Газнавид губернаторы Малик Аяз (перс. ملک ایاز; 1041 ж. қайтыс болды), Аймақ Әбу Нәжмнің ұлы, Газни сұлтан Махмудтың әскерінде офицер және генерал дәрежесіне көтерілген грузин құлы. Кейіннен Лахор губернаторы болып тағайындалды. Малик Аяздың Махмудқа көрсеткен құл-генералдық қызметі жөнінде өлеңдер мен әңгімелер жазылды, мұсылман тарихшылары мен суфилер Малик Аязды Махмуд Газнавиге деген берік адалдығы үшін құрметпен еске алды. Ол 1041 жылы төсегінде өлі күйде табылған, және оның өліміне қатысты қылмыстық әрекет болғаны күдік тудырды.
First Ghaznavid Governor of Lahore
Malik Ayaz (Persian: ملک ایاز; d 1041), son of Aymāq Abu'n Najm, was a slave from Georgia who rose to the rank of officer and general in the army of Sultan Mahmud of Ghazni. He was later awarded the governorship of Lahore. Malik Ayaz's slave generalship to Mahmud inspired poems and stories, and caused Muslim historians and Sufis to commemorate Malik Ayaz due to his unwavering feudalistic loyalty to Mahmud Ghaznavi. He was found dead in his bed in 1041, with suspicions of foul play being involved.
Жас шағы мен феодалдық мансабы
1021 жылы солтан Махмуд Газнави Аязды билікке көтеріп, оған ұзақ қоршаудан және қаһарлы шайқастан кейін бағындырған Лахор тағын сыйлады. Шайқаста қала өртенді және халқы қырылды. Лахордың алғашқы мұсылман басқарушысы ретінде ол қаланы қайта жаратып, халқын қайта қоныстандырды. Сонымен қатар, ол маңызды нысандарды салды, мысалы, 1037-1040 жылдары шайқаста қираған ескі қамалдың орнына тас қамал тұрғызды, және қала қақпаларын қосты (Мунши Сужан Рае Бхандари, «Тарихтың қысқашасы» (1596 ж.) авторының жазбалары бойынша). Қазіргі Лахор қамалы да сонда салынған. Оның басқару кезеңінде қала поэзиямен мәшһүр мәдени және ғылыми орталыққа айналды. Малик Аяздың мазары Лахордың Ранг-Махал аймағында қазірге дейін сақталған. Сикхтер Лахорды билеген кезеңде мазар мен бақты қиратқан, ал Үндістанның бөлінуінен кейін мазар қайта жаңартылды.
In 1021, the Sultan Mahmud Ghaznavi raised Ayaz to Lordship, awarding him the throne of Lahore, which the Sultan had taken after a long siege and a fierce battle in which the city was torched and depopulated. As the first Muslim governor of Lahore, he rebuilt and repopulated the city. He also added many important features, such as a masonry fort, which he built in the period of 1037–1040 on the ruins of the previous one, demolished in the fighting, and city gates (as recorded by Munshi Sujan Rae Bhandari, author of the Khulasatut Tawarikh (1596 C. E.). The present Lahore Fort is built in the same location. Under his rule the city became a cultural and academic center, renowned for poetry. The tomb of Malik Ayaz can still be seen in the Rang Mahal area of Lahore. The tomb and the garden was destroyed by the Sikhs during their rule of Lahore and the tomb was rebuilt after the Partition of India.
Газнидің Махмудпен қарым-қатынасы
Махмуд пен Аяз арасындағы қарым-қатынастың мәні даулы. Махмуд Ғазнави қайтыс болғаннан кейін ғасырлар өткен соң жазылған дереккөздер, әсіресе парсы поэзиясы, олардың жақын махаббатта болғанын көрсетеді. Дегенмен, Әл-Бируни, Гардизи, Фаррухи және Байхаки сияқты Ғазнави дәуірінің замандас авторлары Махмуд пен Аяздың арасындағы романтикалық қарым-қатынас туралы ешқандай мәлімет бермейді, оның орнына Аязды қолбасшы, ақсүйек немесе Сұлтан Махмудтың жақын досы ретінде сипаттайды.
The nature of the relationship between Mahmud and Ayaz is disputed. Some sources written centuries after the death of Mahmud Ghaznavi, particularly from Persian poetry, state that the two men were lovers. However, contemporary Ghaznavid authors like Al Biruni, Gardizi, Farrukhi and Bayhaqi make no mention of a romantic relationship between Mahmud and Ayaz, rather describing Ayaz as either a commander, a noble or a close associate of Sultan Mahmud.
Малик Аяз суфизмде
Амджад Фарид Сабри, Пәкістанның қаза тапқан қауалы, Малик Аязға арналған ән орындады, онда Газнидің Махмудына көрсеткен феодалдық адалдығы үшін мақталады. Ән сондай-ақ Аджмер Шариф Дарғасы мен оның осы қызмет көрсетуге дайын әйелдерді қаншалықты тартатыны туралы да айтады.
Amjad Farid Sabri, the slain Qawwal of Pakistan performed a song dedicated to Malik Ayaz, which praises the man for his feudalistic loyalty to Mahmud of Ghazni, the song also mentions Ajmer Sharif Dargah and how it attracts female devotees with the same devotion.