1716 ж. Петроварадин шайқасы: Австро-түрік соғысындағы маңызды жеңіс! Евгений Савойский басқарған әскерлер Османлы әскерін талқан етті, Дама́д Али Паша қаза болды. ⚔️🏰
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1716 ж. Аустрия-Түрік соғысы кезіндегі шайқас
1716 Battle during the Austro Turkish War
Петроварадин шайқасы, сонымен қатар Петервардей шайқасы деп те аталады, 1716 жылғы 5 тамызда Аустрия-Түрік соғысы барысында Осман әскері Габсбург монархиясының әскери шекарасындағы Габсбургтер бақылауындағы Петроварадин бекінісін қоршағанда болды (қазіргі Нови Сад, Воеводина, Сербия). Османдықтар Дунайдағы Гибралтар деп аталған Петроварадинді басып алуға тырысты, бірақ өздерінен екі есе аз әскерден күйретілді, бұл 1697 жылы Зентадағы жеңіліске ұқсас еді. Османлы әскерінің бас қолбасшысы Дамад Али-паша қаза тапты, ал Осман әскері 20 000 сарбаз бен 250 қаруын жоғалтты. Австриялықтар бұл жеңісті Банатқа жорықтап, Венгриядағы соңғы түрік бекінісі Темешварды, одан кейін Белградты жаулап алып нығайтты.
The Battle of Petrovaradin also known as the Battle of Peterwardein, took place on 5 August 1716 during the Austro Turkish War when the Ottoman army besieged the Habsburg controlled fortress of Petrovaradin on the Military Frontier of the Habsburg monarchy (today Novi Sad, Vojvodina, Serbia). The Ottomans attempted to capture Petrovaradin, the so called Gibraltar on the Danube, but experienced a great defeat by an army half the size of their own, similar to the defeat they had experienced in 1697 at Zenta. Ottoman Grand Vizier Damad Ali Pasha was fatally wounded, while the Ottoman army lost 20,000 men and 250 guns to the Habsburg army led by Field Marshal Prince Eugene of Savoy. The Austrians consolidated this victory by marching into the Banat and conquering Temesvár, the last remaining Turkish fortress in Hungary, followed by Belgrade.
Өмірбаян
1715 жылдың жазында Осман империясы 1699 жылғы Карловиц шарты бойынша Венеция Республикасына өткен Пелопоннес аймағын қайтарып алуға кірісті. 1718 жылғы Пасаровиц шартымен ол қайтадан Осман империясына қайтарылды. Дамат Али-паша бастаған түрік әскері Морея (грек Пелопоннесі) Венеция патшалығын оңай басып алды. 1716 жылдың сәуір айында Венециямен одақтасқан Австрия Осман империясының толықтай шығуын және Карловиц шартының талаптарын бұзғаны үшін Венецияға өтемақы төлеуін талап етті. Осман империясының ұлы визирі Габсбургтерді жеңе алатынына және тіпті Венгрияны қайта иелене алатынына сенгендіктен, 1716 жылдың 15 мамырында соғыс жариялады.
In the summer of 1715, the Ottoman Empire started to reclaim the Peloponnese, which had been ceded to the Republic of Venice by the Karlowitz Treaty in 1699. It was retroceded by the Treaty of Passarowitz in 1718. The Turks, led by Grand Vizier Damat Ali Pasha, easily reconquered the Venetian Kingdom of the Morea (the Greek Peloponnese). Having made an alliance with Venice in April 1716, Austria demanded full withdrawal from the Ottoman Empire as well as compensation to Venice for the continued violation of the stipulations of the Karlowitz treaty; the Ottoman grand vizier, confident that he could defeat the Habsburgs and even regain Hungary, responded by declaring war on 15 May 1716.
Кіріспе
Дамат Али Паша, сұлтанның күйеу баласы, 120 мыңға жуық санды түрік армиясымен Константинопольден шығып, Белградқа дейінгі жолды үш айға жуық уақытта басып өтті. Ол онда 150 000 сарбаздан тұратын Осман әскерін шоғырландырды, оның ядросында 41 000 элиталық яничар және 30 000 Сипахи Осман атты әскері, сондай-ақ татар және валахиялық қосымша күштер болды. Олар 26 шілдеде Земунда Сава өзенін кесіп өтіп, Дунайдың оң жағалауымен Габсбург аймағындағы Сремски Карловциге қарай жылжыды. Австрия армиясының қолбасшысы, Савой князі Евгений, Осман әскерімен Петроварадинде шайқасуға шешім қабылдады. Евгений 9 шілдеде бекініске келді. Ол Петроварадин бекінісі ішінде, Дунайдағы «Гибралтар» деп аталған нығайтылған лагерь құруды ұйымдастырды. Евгений Футогтағы 60 мыңдық императорлық армияны жорыққа шығарды. Петроварадин гарнизонында негізінен сербтерден тұратын 8 000 сарбаз болды. Австрия армиясында хорват және венгр жаяу әскері мен атты әскер полктері (шамамен 42 000 адам), Воеводинадан серб шекарашылары және Вюртембергтен келген қосымша күштер қызмет етті. 2 тамызда императорлық алғы шеп пен Осман аттылары арасында алғашқы шайқас болды. Фельдмаршал граф Янош Палффи шағын отрядпен барлауға шығып, Карловиц маңында 10 000-нан астам түрік атты әскеріне кездесті. Империалистер лагерьге қайта оралуға үлкерді, бірақ шайқаста 700 сарбазын жоғалтты және фельдмаршал граф Зигфрид Брюнер тұтқынға түсті. Келесі күні Ұлы визир Петроварадинге жетіп, императорлық позицияларға қарсы 30 000 яничар жіберді. Яничарлар бекініске қазба жасап, оны бомбалауды бастады. Императорлық армияның көп бөлігі 4 тамызда Дунайды екі понтондық көпірмен кесіп өтіп, 4-5 тамыз түндері Петервардейнның оңтүстігіне орналасты. Олардың келуіне жаздағы сирек қарлы дауыл себеп болды.
Damat Ali Pasha, the Sultan's son in law, left Constantinople with a 120,000 strong Turkish Army taking nearly three months to cover the to Belgrade. There he consolidated an Ottoman force of 150,000 soldiers, at the core of which were 41,000 elite Janissaries and 30,000 Sipahi Ottoman cavalry, along with Tatar and Wallachian auxiliaries. They crossed the Sava at Zemun on 26 of July, and moved on the right bank of the Danube towards Sremski Karlovci in Habsburg territory. The commander of the Austrian forces, Prince Eugene of Savoy, decided to engage the Ottomans at Petrovaradin. Eugene arrived at the fortress on 9 July. He had arranged for the construction of a fortified encampment within the Petrovaradin fortress which was nicknamed Gibraltar on the Danube. Eugene set the 60,000 strong Imperial army on the march from their quarters in Futog. Inside the Petrovaradin garrison were 8,000 men consisting primarily of Serbs. Serving in the Austrian army were Croatian and Hungarian infantry and cavalry regiments (approx. 42,000 men); Serbian border soldiers from Vojvodina; and the auxiliaries from Württemberg. On August 2, the first skirmish between the Imperial vanguard and Ottoman horsemen occurred when Field Marshal Count János Pálffy, with a small body of men, lead a group on reconnaissance but ran into more than 10,000 Turkish cavalry in the area of Karlowitz. The imperialists managed to make it back to camp but lost 700 men in the engagement and Field Marshal Count Siegfried Breuner was captured. By the next day, the Grand Vizier had reached Petrovaradin and immediately dispatched 30,000 Janissaries against the imperial positions. The Janissaries dug saps and began to bombard the fortress. The bulk of the Imperial army crossed the Danube on 4 August by two pontoon bridges of boats, after which on the night of 4–5 August they encamped south of Peterwardein. Their arrival was made under the cover of an unusual summer snowstorm.
Шайқас
Олардың сандық артықшылығына қарамастан, Евгений ханзада өз әскерін Дунайдың бір жағында, екінші жағын бекіністерге орналастыруға шешім қабылдады. Питервардейн қаласының оңтүстік қабырғасынан тыс жерде болған бұрынғы шайқастан қалған ор қазылған бекініс пайдаланылды. Дунайдағы көпірлер дауылдан зардап шегіп, император әскерлерінің орналасуын кешіктірді. Евгений өз әскерін басқаруға қолайлы биік жерді иеленді. 64 батальон, 187 кавалерия эскадроны және 80 зеңбірек соғысқа дайын тұрды. Алдыңғы ор қазылған бекіністің артындағы жаяу әскер үш қатарға бөлініп, фельдмаршал Зигберт Хайстер мен Гвидо Стархембергтің басқаруында орталықты құрады; сол жақтағы кавалерияның көп бөлігі Янош Палффидің басқаруында болды; ал оң жақта Зигберт Хайстер мен кавалерия генералы Ебергенидің басқаруындағы төрт кавалерия полкінің жеке тобы орналасты. Александр фон Вюртембергтің басқаруындағы қамалдан тыс жердегі алты батальоннан тұратын тәуелсіз топ орталық әскер мен сол жақ кавалерия арасында байланыс қызметін атқарды, сонымен қатар орталыққа көмек ретінде шабуылға дайын тұрды. Осман басшысы барлау тобын жеңгеннен кейін сенімділікке толы болды және қамалдың тапсырылуын талап етті. Евгений: "Біз шабуылдаймыз!" - деп жауап берді. 5 тамызда таңғы сағат жетіде Евгений Дунайдағы фрегаттардың қолдауымен австриялық шабуылды бастады. Вюртембергтің императорлық сол жақ әскері оңайлықпен Османдықтардың алғашқы бекіністерін және он зеңбіректік батареяны басып алды, ал Палффидің кавалериясы қарсыластарын шайқас алаңынан ығыстырды. Сол сәтте императорлық орталық яничарлардың көптеген күштеріне тап болды, олар Стархемберг әскерін бекіністеріне кері итеруге жетті. Хайстердің келесі жаяу әскер шабуылы императорлық кирасирлердің көмегіне қарамастан қайтадан тойтарылды. Императорлық қатарлар ыдыраған кезде, яничарлар Габсбург орталығына шабуыл жасауға шешім қабылдады, бірақ осылайша екі жағын да әшкереледі. Осы шешуші сәтте Евгений Ебергенидің кавалериясын сол жаққа шабуыл жасауға жіберіп, Вюртемберг батальондарына оң жаққа кирасирлердің қолдауымен шабуылдауға бұйрық берді. Сонымен қатар Евгений Лёффельхольц резервін орталықты нығайтуға жіберді, ол сол кезде алға жылжып жатқан еді. Темірқазықтан атылған оқтар түрік қатарына тие бастады. Янош Палффи Габсбург кавалериясымен Осман кавалериясын кері итеріп, яничарлардың қашу жолын бірден кесті. Габсбург жаяу әскері қалған түріктердің артынан жүрді. Евгений Осман лагеріне қарсы жалпы шабуылды бастап, оны өзі жетектеді. Дамат Али паша, өзінің жеке күзшілерімен бірге соңғы шайқасқа батыл түрде кірісіп, Анатолия мен Адана облыстарының әкімдері Түрк Ахмет паша мен Хюсейн пашамен бірге 20 000 сарбазбен бірге қаза тапты. Империялық әскерлер 3695 қарапайым сарбаз бен 469 офицерді жоғалтты. Сағат 14:00-ге дейін шайқас аяқталды. Савойлық Евгений бес сағаттың ішінде Осман әскерін жеңіп шықты. Евгений Дамат Алидің шатырында шайқас туралы есеп жазып, 172 зеңбірек, 156 ту, бес ат құйрығы және түрік соғыс қоймасының тартылып алынғанын хабарлады.
Given their numerical disadvantage, Prince Eugene decided to station his men with one flank on the Danube and the other on the fortifications, using an entrenchment left from a battle that occurred outside Peterwardein's southern walls. A storm had damaged the bridges on the Danube delaying the deployment of the Imperial forces. Eugene took a high position from where he could command his troops. Ready for battle were 64 battalions, 187 cavalry squadrons and 80 guns. The infantry behind the foremost entrenchment formed the center in three lines under the command of Field Marshal Sigbert Heister and Guido Starhemberg; to the left most of the cavalry under János Pálffy; and on the right wing a separate group of four cavalry regiments under Sigbert Heister and General of Cavalry Ebergenyi. A completely independent group of six battalions outside the ramparts, under the command of Alexander von Württemberg, acted as a liaison between the center army and the left wing cavalry, outside the ramparts, ready to advance in support. The Ottoman commander, feeling confident after defeating the reconnaissance group, demanded the surrender of the fortress. Eugene responded, "We will attack!" On 5 August at seven o'clock in the morning, Eugene launched the Austrian offensive with a massive attack supported by frigates in the Danube river. The Imperial left wing infantry of Württemberg easily took the first Ottoman positions and a battery of ten guns while the cavalry of Pálffy drove the opposite riders from the field. At the same moment, the Imperial center ran into over powering numbers of Janissaries who managed to push Starhemberg's troops back into their entrenchments. Another infantry charge from Heister this time was again repulsed despite help from the imperial cuirassiers; when the Imperial lines started breaking up, the Janissaries decided to push forward at the Habsburg center but in doing so exposed both of their flanks. At this decisive moment, Eugene sent Ebergenyi's cavalry to attack the left wing while ordering Württemberg's battalions to attack the right supporting by cuirassiers. At the same time Eugene sent the reserve of Lõffelholz to secure the center that was now moving forward. Meanwhile, the cannons of the fortress started ripping into the Turkish lines. János Pálffy with the Habsburg cavalry pushed back the Ottoman Cavalry blocking simultaneously the escape route of the Janissaries, the Habsburg infantry moved in after the remaining Turks. Eugene launched a general attack leading the charge himself against the Ottoman's encampment. Damat Ali Pasha who, at the head of his bodyguard, plunged into the battle in a desperate charge, was killed, as well as the governors of Anatolia and Adana, Türk Ahmed Pasha and Hüseyn Pasha, along with 20,000 men. The Imperialists loss were 3,695 common soldiers and 469 officers. The battle was over by 2 pm. Eugene of Savoy had taken only five hours to rout the Ottomans. Eugene wrote his report on the battle from Damad Ali's tent, reporting the seizure of 172 cannons, 156 banners, and five horse tail standards as well as the Turkish war chest.
Салдары
Император армиясы 5 және 6 тамыз күндерін шайқас алаңында өткізді, 7-сі Дунайдың сол жағалауын кешіп өтті. Генерал Карл Граф фон Экх басқаратын, құрамында 200 гусар бар 1400 атты әскер түріктерді қууға шықты. 20 күн ішінде Евгений армиясын Банатқа жеткізіп, серб жасақтарының көмегімен аймақты бағындырып, 1552 жылдан бері Осман империясының қолдауында болған Темешвар бекінісін қоршады. 16 қазанда 43 күндік қоршаудан кейін Темешвар капитуляциялады. Содан кейін 1717 жылдың 18 тамызында Габсбург армиясының қолына Белград түсті, Евгений тағы да австрия армиясын басым күштерге қарсы жеңіске жетелеп, алғаш рет Осман территориясына терең енді.
The Imperial Army spent the 5th and 6th of August on the battlefield, on the 7th it crossed the left bank of the Danube. A cavalry group made up of 1,400 riders, including 200 hussars, under General Carl Graf von Eckh set out in pursuit of the Turks. Within 20 days, Eugene had marched his army into the Banat, subduing the countryside with the help of Serbian irregulars and besieged the fortress of Temeşvar, which had been in Ottoman hands since 1552; on 16 October, after a siege of 43 days, Temeşvar surrendered. It was followed by Belgrade, which fell into the hands of the Habsburg armies on 18 August 1717, when once again Eugene led the Austrian army to victory against superior forces, advancing for the first time deep into Ottoman territory.
Мұра
Текиеде (Петроварадиннің бір бөлігі), шайқас алаңына қарап тұрған төбеде саяхатшыларға арналған шіркеу салынды. Онда Аққудың анасының қасиетті бейіті орналасқан. Шіркеуде католик және православие алтарьлары бар, және екі христиан діні де оны пайдаланады. Бұл орын әр жылдың 5 тамызында зиярат етуге танымал. Петроварадиндегі Везирак төбесіндегі шайқас орнында 1902 жылы австрия армиясының жеңісіне арналған ескерткіш орнатылды, оны загребтік сәулетші Герман Болле жобалаған.
A pilgrimage church was built at Tekije (part of Petrovaradin), on the hill overlooking the battlefield. It houses the shrine of Our Lady of the Snows. The church has both Catholic and Orthodox altars and both Christian denominations use it. The site is a place of pilgrimage every 5 August. At the place of the battlefield on Vezirac hill in Petrovaradin, a monument that honors the victory of the Austrian army was erected in 1902, designed by Zagreb architect Herman Bollé.