Кіріспе
Американдық жазушы және диетолог Адель Дэвис (25 ақпан 1904 – 31 мамыр 1974) – американдық жазушы және диетолог, "20-шы ғасырдың басында және ортасындағы ең танымал диетолог" деп есептеледі. Ол дұрыс тамақтану арқылы денсаулықты жақсартуды қолдады. 1942 жылы ол тамақтану бойынша алғашқы оқулық жазды, одан кейін тұтынушыларға арналған, табиғи тағамдардың пайдасын жоғары бағалап, орташа американдықтардың диетасын сынаған төрт бестселлер кітап жариялады. Оның кітаптары 10 миллионнан астам данада сатылып, Американың тамақтану әдеттерін қалыптастыруға үлкен үлес қосты. Ол өте танымал болғанына қарамастан, оның көптеген ұсыныстары ғылыми деректермен дәлелденбегендіктен, әріптестерінен қатты сынға ілікті, ал кейбіреулері қауіпті деп танылды.
Adelle Davis (25 February 1904 – 31 May 1974) was an American writer and nutritionist, considered "the most famous nutritionist in the early to mid 20th century." She was an advocate for improved health through better nutrition. She wrote an early textbook on nutrition in 1942, followed by four best selling books for consumers which praised the value of natural foods and criticized the diet of the average American. Her books sold over 10 million copies and helped shape America's eating habits. Despite her popularity, she was heavily criticized by her peers for many recommendations she made that were not supported by the scientific literature, some of which were considered dangerous.
Алғашқы жылдар және білім
Аделл Дэвис 1904 жылдың 25 ақпанында Индиана штатының Лизтон қаласына жақын кішкентай шаруа қожалығында дүниеге келді. Ол Чарльз Юджин Дэвис пен Харриетт (Макбрум) Дэвистің бес қызының ең кішісі еді. Колледж шығындарын жабу үшін түрлі жұмыстар істеді және бос уақытында теннис ойнады. Беркли 1912 жылы Америкадағы алғашқы тамақтану бөлімін ашты.
Тамақ танымшы мамандығы
1927-1928 жылдары Нью-Йорктегі Беллвью және Фордэм ауруханаларында қосымша диетологтық білім алғаннан кейін, ол Йонкерс қалалық мектептеріндегі тамақтануды бақылады және Нью-Йорк акушерлеріне диетолог ретінде кеңес берді. Содан кейін ол Еуропаны аралап саяхаттады. Тамақтану туралы ақпаратты халыққа жеткізу үшін жазу курстарын бітіріп, брошюралар мен кітаптар жаза бастады.
Диетолог және жазушы
1932 жылы сүт компаниясы үшін жарнамалық жапсырма жазғаннан кейін, ол екі жарияланбаған трактат жазды: «Оптималды денсаулық» (1935) және «Сіз жақсы болуға қабілеттісіз» (1939). 1942 жылы Дэвис Макмиллан баспасы үшін 524 беттік, қырық бір тараудан тұратын «Жоспарлы тамақтану арқылы күш-қуат» атты тамақтану оқулығын жазды. Бірақ ол көпшілыққа арналған келесі кітаптарымен танымал болды: «Дұрыс пісірейік» (1947); «Денсаулықты балалар тәрбиелейік» (1951); «Дұрыс тамақтану арқылы сақталайық» (1954); және «Жақсы болайық» (1965). 1974 жылы қайтыс болған кезде оның кітаптары 10 миллионнан астам данада сатылды. Дэвис өзінің тұтынушыларға арналған кітаптарын 40 жылдық мансабында жазды, кейбіреулерін 1970 жылдары қайта қарады. Ол өзін зерттеуші ғана емес, «аудармашы» ретінде қарастырды. «Мен өзімді газет тілшісі ретінде елестетемін, кітапханаға барып, жүздеген журналдардан көпшіліктің түсінбес ақпаратты жинап, оны адамдардың түсінуі үшін жазамын», – деді ол. Мысалы, U.C.L.A. биохимиялық кітапханаларындағы ғылыми әдебиеттерді қарап шығады. «Жақсы болайық» кітабындағы сілтемелер саны шамамен 2500-ге жетеді, олардың көп бөлігі оның тамақтану практикасынан алынған. Ал автор Дэниел Ергиннің айтуынша, «Жақсы болайық» кітабының 1972 жылғы басылымынан баспагер 2000 сілтемені алып тастағанына ол қатты ренжіді. Оның алғашқы кітабы «Дұрыс пісірейік» (1947) тамақтану туралы ғылыми фактілерді қосып, танымал нұсқаулық «Тамақтану қуанышы» (1931) кітабын жаңарту және жақсартуға бағытталған. Ол сондай-ақ, акушерлер мен педиатрларды тамақтану туралы білімсіздікке кінәлады, бұл оларды ана мен балаға зиянды диеталар тағайындауға итермелейді. Ол: «Консервіленген тағамдар туралы тарау сіздің шашыңызды тік тұрғызады» деді. Оның үшінші кітабы «Дұрыс тамақтану арқылы сақталайық» (1954; 1970 жылы жаңартылды), ол қарапайым адамдарға арналған тамақтану бойынша негізгі нұсқаулық ретінде жазылған. Онда ол өзінің тәжірибесінен және медициналық журналдардан алынған көптеген жағдайларды келтіреді. Басқа бір дерек көзі Дэвистің сенімсіз және қауіпті, оның дәл еместігі мен материалды ұсынудың аса драматизацияланған тәсіліне байланысты ұсынылмаған әуесқой диагноз қоюға бейім екенін айтады. «Жақсы болайық» (1965) кітабы оның соңғы еңбегі болды, онда ол көптеген аурулардың пайда болуына дейін адамдардың білмейтін тамақтану жетіспеушілігі себеп болуы мүмкін екеніне оқырмандарды көндіруге тырысады. Кітапта жүрек аурулары, жоғары холестерин, ойық жара, қант диабеті және артрит сияқты жүздеген ауруларға арналған тамақтану терапиясы туралы айтылады және көптеген дәрігерлердің тамақтану бойынша кеңестеріне қайшы келеді. Кітапта медициналық журналдар мен кітаптарда жарияланған зерттеулерге сілтемелердің 2000-нан астам тізімі бар.
Тамаққа қатысты әлеуметтік мәселелер
Дэвис Американың тамақтану мәселелерінің көп бөлігі дәрігерлердің тамақтану туралы жеткілікті білімге ие болмауынан туындайды деп сенді. Оның пікірінше, тамақтану курстарын ұсынатын медициналық мектептердің саны аз, ал дәрігерлердің жаңа зерттеулермен танысу үшін шығарылатын жүздеген медициналық журналдарды оқуға уақыты жетпейді. Аткинс диетасын жариялаған дәрігер Роберт С. Аткинс, Дэвис кітаптарының медицинада тамақтану саласындағы ізденісіне үлкен үлес қосып, оған түрткі болғанын айтты. Дэвис 1950-ші жылдарда басталган, пестицид қалдықтары және тағамдық қоспалар сияқты мәселелерге назар аударган, тамақтану және салауатты тағамдар қозғалысының дамуына да өз үлесін қосты. 1960-шы және 1970-ші жылдары оның танымалдығы арта түсті, ол көптеген БАҚ-та жарияланды, «The New York Times» газеті оны «көреген» деп, ал «Life» журналы «бас діни қызметкер» деп сипаттады, тіпті «Associated Press» агенттігі оны танымал тұтынушы белсендісі Ральф Надермен салыстырды. Оның танымалдығын Джонни Карсонның жүргізген «Tonight Show» бағдарламасындағы бірнеше рет қонақ ретінде пайда болуы көрсетті, ол елдегі ең танымал және ықпалды диетологқа айналды. Ол 1970-ші жылдары халық арасында өте танымал болғанымен, сол кездегі ең маңызды тамақтану кәсіби қоғамдарының ешқайсысы оның еңбектерін ұсынбады. Оның кітаптарындағы ғылыми әдебиеттерге жасалған көптеген сілтемелерді тәуелсіз сараптама көрсетті, олардың көпшілігі ғылыми әдебиетті дұрыс келтірмеген немесе келтірілген сілтемеге қайшы келгенін, немесе оны қолдамағанын, ал кітаптардағы қателердің саны бір бетке шаққанда кем дегенде біреуді құрады. Бір шолуда бір тараудан алынған 170 сілтемеден тек 30-ы ғана кітабындағы пікірлерді нақты растайтыны айтылды. Бір диетолог әдебиеттерді қарап, оның еңбектері «ең жақсы жағдайда жартылай шындық» немесе «күлкілі қорытындыларға» әкелетінін мәлімдеді. Оның кеңестерінің көп бөлігі денсаулыққа пайдалы емес, ал кейбіреулері зиянды болды. Мысалы, «ол эпилепсияны емдеу үшін магнийді, бүйрек ауруы бар кейбір науқастарға калий хлоридін, ал басқа да жағдайлар үшін А және D дәрумендерін үлкен дозада қабылдауды ұсынды». Сан-Францискодағы Калифорния университетінің медициналық орталығында төрт жасар бала емделді. Баланың терісі сарғыш түсті болып, созылмалы ауруға шалдыққан, себебі оның анасы Дэвис тамақтануының қағидаларын ұстанды және оған А және D дәрумендері мен кальций лактатының үлкен дозасын берген.
Жеке өмір
1943 жылдың қазан айында Дэвис Джордж Эдвард Лейзиге үйленді және оның Джордж бен Барбара есімді екі баласын өгей бала ретінде тәрбиеледі, бірақ өзіне баласы болған емес. 1953 жылы Джордж Лейзиден ажырасып, 1960 жылы зейнеткер бухгалтер және адвокат Франк Сиглингерге тұрмысқа шықты.