Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Людвиг (Людвиг II) – 1973 жылы түсірілген ағылшын тіліндегі тарихи, өмірбаяндық драмалық фильм, режиссері Лучино Висконти. Фильмде Бавария королі Людвиг II рөлін Хельмут Бергер, Австрия императрицасы Елизавета рөлін Роми Шнайдер, сондай-ақ Тревор Говард, Сильвана Мангано, Хельмут Грим және Герт Фребе сомдады. Бұл Висконтидің «Неміс трилогиясының» үшінші және соңғы бөлігі, «Қарғысқа ұшырағандар» (1969) және «Венециядағы өлім» (1971) фильмдерінен кейін жарық көрді. Итальяндық продюсер Уго Санталуция мен Батыс Германиялық продюсер Дитер Гисслердің халықаралық бірлестігімен түсірілген «Людвиг» сол кездегі ең қымбат еуропалық фильмдердің бірі болды. Туған жерінде орташа табысқа ие болса, АҚШ-та 177 минуттық қысқартылған нұсқасы шығарылғанда, көрермендер тарапынан жылы қабылдамады. Фильм Мюнхенде және Баварияның төңірегінде, сондай-ақ Cinecittà студиясында түсірілді. «Людвиг» ең үздік фильм және ең үздік режиссер номинацияларында екі «Дэвид ди Донателло» сыйлығын жеңіп алды, ал ең жақсы костюм дизайны үшін «Оскар» сыйлығына ұсынылды. Бергер мен Шнайдер актерлік шеберлігі үшін неміс киносыйлығына ұсынылып, Бергер король рөлін сомдағаны үшін «Арнайы Дэвид ди Донателло» сыйлығына ие болды.
Ludwig (Ludwig II.) is a 1973 English language epic biographical drama film co written and directed by Luchino Visconti. The film stars Helmut Berger as King Ludwig II of Bavaria and Romy Schneider as Empress Elisabeth of Austria, along with Trevor Howard, Silvana Mangano, Helmut Griem, and Gert Fröbe. It is the third and final part of Visconti's "German Trilogy", following The Damned (1969) and Death in Venice (1971). An international co production by Italian producer Ugo Santalucia and West German producer Dieter Giessler, Ludwig was one of the most expensive European films at the time, and was a moderate success in its home territories, but was more lukewarmly received in the United States, where a heavily truncated 177 minute version was released. It was filmed in Munich and surrounding parts of Bavaria, and at Cinecittà Studios. Ludwig won two David di Donatello Awards, for Best Film and Best Director, and was nominated for an Academy Award for Best Costume Design. Berger and Schneider both received German Film Award nominations for their acting, and Berger won a "Special David di Donatello" for his portrayal of the King.
Сюжет
Мюнхен, 1864 жыл. 18 жасар, идеалистік Людвиг II Бавария патшасы болып тағайындалады. Оның алғашқы ресми әрекеті – Людвигтің өтініші бойынша Мюнхенге қоныстанған, бірақ қарыздар композиторы Рихард Вагнерді қолдау. Людвигтің кабинеті өнерге берілгендігін түсінбей, Вагнердің жоғары шығындарына ашуланады. Людвиг Вагнерде адал дос іздейді, бірақ үміттері ақталмайды: патшаның артында Вагнердің дирижері Ханс фон Бюловтың әйелі Козима фон Бюловпен байланысы бар болып шығады. Жанжалдың алдын алу үшін Вагнер Мюнхенді тастап кетуге мәжбүр болады. Людвиг Вагнерді және оның жобаларын қолдауын жалғастырады, бірақ оған толық сенімсіздік танытады. Людвиг үшін маңызды тұлға – тәуелсіз және харизматикалық туысы, Австрия императрицасы Элизабет. Бад-Ишльдегі басқа аристократтармен кездесу кезінде Элизабет пен Людвиг жақындасып, сүйіседі. Алайда, Элизабет өзінің әдемі, мәдениетті әпкесі Софи мен Людвигтің некелесуіне көбірек қызығушылық танытады, бірақ патша Софиге назар бөлмейді. Вагнер мен Элизабеттен көңілі қалған Людвиг көпшілік өмірден шегініп, арман әлеміне бойдайды. Людвиг Баварияның 1866 жылғы австрия-пруссия соғысында бейтарап болуын қалайды, бірақ кабинеті онымен келіспейді және австриялықтардың жеңіліске ұшыраған тарапын қолдайды. Людвиг соғысқа немқұрайлы қарап, өз сарайында қалады, бұл оның кіші інісі Отто мен жақын досы граф Дюркхаймды ашуландырады. Дюркхайм оған жалғыздықты болдырмау үшін үйленуді кеңес береді. Людвиг өзінің гомосексуализмі туралы білгеннен кейін, 1867 жылдың қаңтарында Софияға үйленеді деп жариялайды. Оның анасы мен кабинеті оның пәтеріне актрисаны жібереді, оған жыныстық тәжірибе беруді тапсырады. Людвиг актрисаға ашуланып, ваннаға лақтырады. Людвиг өзін жақсы көретін Софияға лайықты күйеу бола алатынына күмәнданып, үйленуді кейінге қалдырып, соңында тоқтатады. Оның орнына ол қызметшілерімен қарым-қатынас жасай бастайды, бірақ діншіл католик өзінің гомосексуализмі үшін өкініш сезінеді. Бавария 1871 жылғы франко-пруссия соғысында пруссиялық армияны қолдайды, бірақ Германияның бірігуі кезінде ол өзінің егемендігінің көп бөлігін пруссия императоры Вильгельм I мен канцлер Отто фон Бисмаркқа жоғалтады. Франко-пруссия соғысынан кейін Людвигтің кіші інісі Оттоның психикалық денсаулығы нашарлап, дәрігерлер оған күтім жасауға мәжбүр болады. Людвиг ағасының ауруына қатты қайғырылады. Людвиг саясатқа қызығуын жояды, оның орнына ақшасын Нойшванштайн сарайын, Линдерхоф сарайын және Херренхимзее сарайын салуға жұмсайды. Кабинет эксцентриктік және усақ-түйекке көңіл бөлген патшаның қарыздарына наразы болады. 1881 жылы король актер Йозеф Каинцпен қысқа, бірақ қызу достық қарым-қатынас жасайды, оның Ромео рөлін жақсы көреді, бірақ Каинц корольдің ақшасына көбірек қызығушылық танытады. Людвиг сондай-ақ қызметшілерімен бірге бірнеше тойларды өткізеді. Көптен бері көрмей жүрген туысы Элизабет оны зияраттағысы келеді, бірақ ол оны қабылдаудан бас тартады. 1886 жылы психиатр Бернхард фон Гудден Людвигті ақылсыз деп жариялайды, ол өзінің жоспарлы кабинетінің кеңесіне сүйенеді. Адал қызметшілерінің көмегімен Людвиг кабинетін бірнеше сағатқа тұтқындауға жетеді. Достары оған ақылсыз деп айыптауға қарсы күресуге кеңес береді, бірақ ол әлемге көңілі толып, депрессияға ұшырайды. Ақырында оның ағасы Люитпольд Баварияның регенті болып жарияланады. Людвигті Старнберг көліне жақын Берг сарайына әкеліп, тұтқында ұстап, психологиялық емдеуге мәжбүр етеді. Екі күннен кейін Людвиг пен фон Гудден сарайдан серуендеуге шығады. Бірнеше сағаттан кейін олардың денелері Старнберг көлінен табылады, өлім себебі белгісіз.
Munich, 1864. The 18 year old, idealistic Ludwig II is crowned as the King of Bavaria. His first official act is a lavish support for the inspired but indebted composer Richard Wagner, who settles in Munich after Ludwig's request. Ludwig's cabinet cannot understand his support for the arts and is furious about Wagner's expensive lifestyle. Ludwig tries to find a faithful friend in Wagner, whose music he loves, but these hopes get shattered: behind the King's back, Wagner has an affair with Cosima von Bülow, the wife of Wagner's opportunistic conductor Hans von Bülow. In order to avoid a scandal, Wagner has to leave Munich. Ludwig continues to support Wagner and his projects, but he still mistrusts him. Another important person for Ludwig is Empress Elisabeth of Austria, his independent and charismatic cousin. During a meeting with other aristocratic families in Bad Ischl, Elisabeth and Ludwig get close to each other and they share a kiss. However, Elisabeth is more interested in bringing up a marriage between her beautiful, cultivated sister Sophie and Ludwig, but the king ignores Sophie. Disappointed by Wagner and Elisabeth, Ludwig starts to withdraw from public into dream worlds. Ludwig wants Bavaria to stay neutral in the Austro Prussian War 1866, but his cabinet has another opinion and they eventually support the Austrian's loser's side. Ludwig ignores the war and stays in his castle, much to the irritation of his younger brother Otto and his close confidant Count Dürckheim. Dürckheim advises him to a marriage in order to prevent loneliness. Shortly after Ludwig becomes aware of his homosexuality, he suddenly announces his engagement with Sophie in January 1867. His mother and the cabinet send an actress into his apartments, who is instructed to give him sexual experience. Ludwig feels angry about the actress and throws her into his bathtub. Ludwig has doubts if he can be a good husband to Sophie who loves him, and he postpones and eventually cancels the marriage. Instead, he starts having relationships with his servants, although the devout Catholic feels guilt about his homosexuality. Bavaria supports the Prussian army in the Franco Prussian War of 1871, but during the following Unification of Germany, he loses much of his sovereignty to the Prussian emperor Wilhelm I and Chancellor Otto von Bismarck. Shortly after the Franco Prussian War, the mental health of Ludwig's younger brother Otto declines and doctors have to take care of him. Ludwig is shocked by his brother's illness. Ludwig does not care about politics anymore, instead, he spends his money building Neuschwanstein Castle, Linderhof Palace and Herrenchiemsee. The cabinet feels increasingly frustrated by the eccentric and secluded king's debts. In 1881, the king has a short but fierce friendship with actor Josef Kainz, whose Romeo performance he adores, but Kainz is mostly interested in the king's money. Ludwig also hosts some orgies with his servants. When his cousin Elisabeth wants to visit him after a long time, he refuses to see her. In 1886, the psychiatrist Bernhard von Gudden declares that Ludwig is insane, following the advice of his scheming Cabinet. With the help of his faithful servants, Ludwig can arrest his cabinet for a few hours. His friends advise him to fight against the accusation that he is insane, but he only feels world weary and depressed. Eventually, his uncle Luitpold is declared Prince Regent of Bavaria. Ludwig is brought to Berg Castle near Lake Starnberg, where he has to stay under arrest and gets psychological treatment. Two days later, Ludwig and Von Gudden leave the castle for a walk. A few hours later, their corpses are found in the Lake Starnber, dead by unknown causes.
Өндіріс
Людвиг Римдегі Cinecitta студиясында және Батыс Германиядағы Баварияда түсірілді. Түсірілімдер Розенинсель, Берг қасары, Старнберг көлі, Херренхимзее қасары, Хоэншвангау қасары, Линдерхоф сарайы, Кувиллиес театры, Нимфенбург сарайы, Эттал, Кайзервилла және Нойшванштайн қасарында өтті. Суреттер түсіру 1972 жылдың қаңтар айының соңында басталды және алты айға созылды. Маргарет фон Бавария мен Федерико I Гонзага арқылы Людвиг II-нің алыс туысы болған Лучино Висконти жалғыз және эстетикалық монархтың тарихына қызығушылық танытып, оны «өнермен билеуді саясаттан артық көрген соңғы абсолюттік билеуші» деп санады. «The Damned» және «Death in Venice» сияқты, Висконти «Людвигті» актер құрамындағы әртүрлі ұлт өкілдерін (неміс, ағылшын және итальян тілдерінде сөйлейтіндердің қосындысы) ескере отырып, ағылшын тілінде түсірді. Сценалар дыбыссыз (MOS) түсірілді, содан кейін актерлер пост-өндірісте өздерінің репликаларын жазды. Неміс тілінде сөйлейтін актерлердің көпшілігі неміс тіліндегі нұсқа үшін өздерінің репликаларын дубляждаса, Хельмут Бергердің австриялық акцентіне байланысты басқа актермен ауыстырылды. Итальяндық нұсқада оны Джанкарло Джаннини дубляждады. 1972 жылдың 27 шілдесінде, өндірістің соңғы кезеңінде Висконти инсульт алды. «Граф Лучино Висконтидің өмірі мен дәуірі» атты деректі фильмде сценарист Энрико Медиоли осы аурудың себебі Австрия ауылдарының суығынан Cinecittà студияларының ыстығына кенеттен ауысу болғанын айтты.
Ludwig was filmed at Cinecitta Studios in Rome, and on location in Bavaria, West Germany. Filming took place at Roseninsel, Berg Castle, Lake Starnberg, Castle Herrenchiemsee, Castle Hohenschwangau, Linderhof Palace, Cuvilliés Theatre, Nymphenburg Palace, Ettal, Kaiservilla and Neuschwanstein Castle. Shooting began in late January 1972 and lasted six months. Luchino Visconti, who was a distant relative of Ludwig II through Margarete von Bayern and Federico I Gonzaga, was fascinated by the story of the loner and esthete monarch and saw him as "the last absolutist ruler who preferred to rule with art rather than politics". Much like The Damned and Death in Venice, Visconti shot Ludwig in English to account for the different nationalities in the cast (a mix of German, English, and Italian speakers). Scenes were shot silent (MOS) and then the actors looped their lines in post production. While most of the German speaking cast dubbed their own lines for the German release, Helmut Berger was replaced by a different actor due to his Austrian accent. In the Italian version, he was dubbed by Giancarlo Giannini. During the last stages of production, on July 27, 1972, Visconti suffered a stroke. In the documentary The Life and Times of Count Luchino Visconti, screenwriter Enrico Medioli claimed the illness was caused by the sudden transition from the cold of the Austrian countryside to the heat of the Cinecittà soundstages.
Музыка
Фильмде түпнұсқа саз болмай, Рихард Вагнердің (Лоэнгрин, Тристан мен Изольда және Таннгейзерден үзінділер), Жак Оффенбах және Роберт Шуманның бұрыннан бар оркестрлік шығармалары қолданылған. Фильмнің ерекшелігі – Вагнердің бұрын жарияланбаған, соңғы фортепиано туындысы саналатын «Ля бемоль мажорындағы Элегияны» Франко Манниноның орындауы болды.
Rather than an original score, the film uses pre existing orchestral pieces by Richard Wagner (excerpts from Lohengrin, Tristan und Isolde, and Tannhäuser), Jacques Offenbach, and Robert Schumann. The film had the distinction of featuring a performance by Franco Mannino of the previously unpublished original piano composition by Wagner, Elegie in A Flat Major, regarded as his final work for piano.
Сыни жауап
Америкада, қатты қысқартылған нұсқасы шыққан жерде, фильмге ара-жібірлі және теріс пікірлер айтылды. «Чикаго Сан Таймс» газетінің Роджер Эберт былай жазды: «Бәлкім, декаденстің көңіл көншітпейтін жағына құмар Висконти ғана Бавариялық Людвиг II-ні жалықтыратын етіп бейнелей алған шығар». «Нью-Йорк Таймс» газетінің Винсент Канби: «Висконти бұрынғыда өте зиялы кинорежиссер болғандықтан, Людвигтің мүлдем идеясыз болуына сену қиын», - деп жазды. Роберт Маццокко «Нью-Йорк кітаптар шолуында» былай деп жазды: «Висконтидің өзінің күрескен романтизміне қатысты бейсалы пародия, «привилегиялы бостандыққа» қарсы айыптау, еркін жан – құдайдың қарғысына ұшыраған жан, бір сөзбен айтқанда, Висконти өзіне өзі сабақ оқып жатыр». Фильмнің толық режиссерлік нұсқасына жасалған кейінгі шолулар көбінесе жағымды болды. «Film Comment» журналында Джонатан Ромни: «Бұл толық метражды Людвиг бүгін сурет сияқты сезіледі, оның бейнелері мен формалары кем дегенде жаңадан танылады», - деп жазды. Билге Эбири: «Көптеген жағдайларда орташа жақыннан түсірілген және қараңғы интерьерлердегі фильм, басты кейіпкердің ой-сезіміне сай оқшаулану сезімін тудырады», - деп жазды.
In America, where a heavily cut version was released, the film received mixed to negative reviews. Roger Ebert of the Chicago Sun Times wrote "Perhaps only Visconti, who seems obsessed with the gloomy side of decadence, could have made Ludwig II of Bavaria seem boring." Vincent Canby of The New York Times wrote "Visconti has been such an intelligent film maker in the past that it's difficult to believe that Ludwig could be quite as bereft of ideas as it is." Robert Mazzocco of The New York Review of Books wrote "An unconscious parody of Visconti's own embattled romanticism, a diatribe against "privileged liberty," an old morality play in which the free soul is the damned soul a dyspeptic Visconti, as it were, lecturing himself." Retrospective reviews of the film's full director's cut have been more positive. Jonathan Romney for Film Comment wrote that "this full length Ludwig feels today like a painting whose images and forms can be at least freshly recognized." Bilge Ebiri wrote that "Built mostly around medium close ups and dark interiors, the film creates a sense of isolation that matches the lead character's own state of mind."
Цензура және баламалы нұсқалар
Висконтидің режиссерлік монтажы төрт сағаттан асып кетті, бірақ фильмнің дистрибьюторлары оны тым ұзақ деп санады. «Людвиг» фильмі Боннда 1973 жылғы 18 қаңтарда өткен премьерада үш сағатқа дейін қысқартылды. Бұл қысқарту Висконтидің келісімінсіз жасалды, алайда режиссер түсірілім кезінде өткірген инсульттан кейін нашар денсаулықта болғандықтан, оған қарсы тұруға мүмкіндігі болмады. Людвигтің гомосексуализмін бейнелеу, әсіресе Баварияда, көптеген консерваторлардың наразылығын тудырды, олар король Людвигке зор құрметпен қарады. Фильмнің премьерасына қатысқан Бавария премьер-министрі Франц Йозеф Штраус та сыншылардың қатарында болды. Дистрибьюторлар жанжалдан қорқып, Висконтидің рұқсатынсыз премьералық нұсқадан тағы 55 минутты алып тастап, фильмді екі сағатқа дейін қысқартты. Фильмді көбірек танымал ету үшін гомосексуалистік меңзеулер бар көріністер мен фильмдегі кейбір философиялық диалогтар кесілді. Фильмнің кем дегенде төрт әртүрлі нұсқасы бар, All Movie Guide сөздерімен айтқанда, «қысқартылғанда өте нашарлайды, себебі әрбір сәт оқиға үшін маңызды». Немец киносыншысы Вольфрам Шутте қысқартылған нұсқаны көргендердің «фильмді көрмегенімен» тең екенін жазды. 1980 жылы, Висконти қайтыс болғаннан кейін төрт жыл өткен соң, «Людвиг» фильмінің монтажшысы Руггеро Мастроянни және сценарийшісі Сусо Чекки д’Амико фильмді төрт сағаттық түпнұсқа ұзындығына қайта келтірді, ал оның премьерасы Венеция кинофестивалінде өтті. 2017 жылдың сәуір айында Arrow Video «шешімді басылым» ретінде Blu-ray/DVD форматында қалпына келтірілген нұсқасын шығарды, оған 238 минуттық толық көлемді театрлық нұсқасы және фильмнің бес бөлімнен тұратын «телевизиялық нұсқасы» кірді. Blu-ray нұсқасы түпнұсқа 35 мм камера негативінен 2K ажыратымдылығымен қалпына келтірілді. Ароудың үй бейне нұсқасына бұрынғы шығарылымдардан цензураланған элементтер, мысалы Людвигтің гомоэротикалық құштарлығына және еркектердің жалаңаш денесінің эпизодтық көріністері де енді. Итальян тіліндегі саундтрекке қоса, Arrow нұсқасы фильмнің ағылшын аудиосын алғаш рет үй бейне форматында ұсынады. Саундтрек бастапқыда 173 минуттық АҚШ нұсқасы үшін жасалған, сондықтан толық көлемді көрсетілімнің кейбір бөлімдері ағылшын нұсқасы жазылмаған немесе сақталмаған жағдайларда итальян диалогына қайта оралады. Түсірілім кезінде басты рөлді ойнаған Хельмут Бергер сияқты кейбір актерлер ағылшын тілінде сөйлеген көрінеді. Шешімді басылым дискісіне фильм туралы буклет және фильм мен оның шығармашылық тобы туралы бірнеше бейнематериалдар да кірді.
The director's cut by Visconti was over four hours long, which the film's distributors deemed as too long. Ludwig was then shortened to three hours at the premiere in Bonn on 18 January 1973. The cutback was without Visconti's consent, but the director, who was in bad health after a stroke during filming, was not able to stop it. The depiction of Ludwig's homosexuality caused a controversy, particularly in Bavaria, where King Ludwig was admired by many Conservatives. Among the critics was Bavarian prime minister Franz Josef Strauss, who was also at the film's premiere. The distributors feared controversy and, without consent by Visconti, cut another 55 minutes from the premiere version, reducing the film to two hours. Scenes with homosexual hints and some of the more philosophical dialogues in the film were cut in order to make the film more popular with mainstream audiences. There are at least four different versions of the film, which according to the All Movie Guide "suffers greatly when shortened, as every moment is essential to the story". German film critic Wolfram Schütte wrote that those who saw the shortened version "haven't seen the film". The film was restored to its four hour length by Ludwig film editor Ruggero Mastroianni and Ludwig screenwriter Suso Cecchi d'Amico in 1980, four years after Visconti's death, and had its premiere at the Venice Film Festival. In April 2017, Arrow Video released a blu ray/DVD "limited edition" restoration, including both the full length theatrical edition at 238 minutes, and a five part "television version" of the film. The blu ray edition was restored in 2K resolution from the original 35mm camera negative. Elements that had been censored from some earlier releases, such as allusions to Ludwig's homoerotic longing and occasional glimpses of male nudity, are included in Arrow's home video restoration. In addition to the Italian language soundtrack, the Arrow release optionally includes the film's English audio for the first time on home video. The soundtrack was originally created for the 173 minute U. S. version and, as such, portions of the full length presentation intermittently revert to the Italian dialogue to the extent an English version was either not recorded or not preserved. It appears that some of the principal actors, including Helmut Berger in the lead role, spoke English during the shoot. The limited edition disk set also included a booklet insert about the film and a number of featurettes about the film and its creative team.