Кіріспе

1931 жылғы фильм

"Жалқыған лейтенант" – 1931 жылы түсірілген американдық комедиялық музыкалық фильм. Оны Эрнст Любич режиссерлік еткен, басты рөлдерде Морис Шевалие, Клодетт Колбер және Мириам Хопкинс ойнаған. Фильмді Самсон Рафаэльсон мен Эрнест Важда Оскар Штраустың "Эйн Вальзертраум" опереттасы негізінде жазған, либреттосын Леопольд Якобсон [de] және Феликс Дёрманн [de] авторы болған. Ал оперетта Ханс Мюллер Эйньгеннің "Nux, der Prinzgemahl" ("Нукс, ханның жұбайы") романынан алынған. Фильм "Үздік фильм" номинациясы бойынша "Оскар" сыйлығына ие болды. Бұл Эрнст Любич режиссерлік еткен және Мириам Хопкинс түскен үш фильмнің біріншісі. Қалған екеуі – "Жұмақтағы қиындық" және "Өмірге арналған жоспар".

Сюжет

Венада лейтенант Николаус "Ники" фон Прейн (Морис Шевалье) әйелдер оркестрінің жетекшісі Франци (Клодетт Колберт)мен танысады. Олар бірден ғашық бола бастайды. Флаузенхурмның патша отбасының құрметті қонағына арналған парадта Ники Франциге көз қысады. Айынақтан, бұл әрекет Флаузенхурм ханшайымы Аннаның (Мириам Хопкинс) назарына ілігіп қояды. Тәжірибесіз ханшайым мұны жек көрушілікке дейін қабылдайды; оны жұбатамын деп, лейтенант оған көзін жұмып, оның сұлулығына ғашық болғанын айтады. Бірақ бұл әрекеті керісінше әсер етеді; Анна қатты қызығып, лейтенантқа үйленуді талап етеді, әйтпесе американдыққа тұрмысқа шығатынын мәлімдейді. Франци Никиді патшалық каретамен оралып келгенін көрген соң, оны тастап кетеді. Австрия императорының араласуы арқасында лейтенант пен ханшайымның некесі халықаралық жанжалдың алдын алады, алайда Ники некені толыққанды өткізбейді – ол әйелі мен қарындасының әкесіне ғана адал сүйіспеншілікпен қарады. Өз үйі мен Франциді сағынып, Ники көшелерде сарсанады, сонда ол үйленгеннен бері Флаузенхурмда оркестрімен концерт беруін жалғастырып келе жатқан Франциге кездеседі, ол әлі де оны ұмыта алмайды. Екеуі қайтадан махаббатқа толы қарым-қатынасты бастайды. Анна бұл туралы біліп, Франциге қарсы шығады. Бұл кездесуде Франци ханшайымның лейтенантқа терең сезімде екенін түсінеді. Ол некені сақтап қалу үшін ханшайымды сәнмен әсемдеп, жаңаша бейнелейді, олар "Жаңа киімдеріңді ки" дуэтін орындайды. Франци мүлдем кетіп бара жатқанда. Нәтижесі керемет болады, лейтенант үйге келген соң, атлас киіммен, темекі шегетін әйелінің ізімен жатын бөлмеге кіріп, есікті жабады – сосын қысқа ғана ашып, көрермендерге соңғы ән мен құпиялы көз ілгесін сыйлайды.

Өндіріс

Фильм жағымды жағдайда түсірілмеді: Нью-Йорк, Астория студиясына көшу түсірілім алаңындағы шектеулілік сезімін тудырды. Шевалье өнер көрсетуді – "күлкі мен сүйкімді көз қимылдары" – анасының қазасынан кейін туған қайғыға байланысты "техниканың механикалық көрсетілісі" деп сипаттады. Любич сондай-ақ Кольберт пен Хопкинстің бір бұрыштан түсірілуге талап етулеріне араласып, төрешілік жасады. Любич олардың дауын, экрандағы кейіпкерлеріне сай келетіндей етіп қолдады. Фильмнен алынған эпизодтар 1931 жылы Paramount компаниясының "Көлеңкелер салған үй" атты таныстыру фильміне қосылды.

Қабылдау

"Күлкілі лейтенант" Paramount компаниясының 1931 жылғы ең табысты фильмі болды. Барриос "Любич пен Шевалье жеңіске жетпес еді" деген пікірде. Любич кинодағы дыбысты игеру және оны повествомен үйлестіру кезеңінде болды: Джеймс Харви "Техникалық тұрғыдан алғанда, "Күлкілі лейтенант" Любичтің алғашқы дыбыстық фильмдерінің ең жетілгені. Декорациялар, операторлық жұмыс, фонограмма, дыбыс пен үнсіздіктің алмасуы арқасында фильм белгілі бір деңгейге жетеді, бұл "Махаббат шеруі" мен "Монте-Карло" фильмдерін салыстырғанда өте жайпақ көрінеді". Эндрю Саррис үшін "Күлкілі лейтенант" "Махаббат шеруінің" "ырғақты лирикасы" мен "Жанжал жаннатта" фильмінің "тежелген ирониясы" арасындағы көпір. Үнсіз фильм нұсқасымен авторлық құқықтарға байланысты туындаған даудың салдарынан "Күлкілі лейтенант" көп жыл бойы көрсетілмей, 1990 жылдары Данияда табылған көшірмеге дейін жоғалған фильм деп есептелді. Фильм қайта жарияланғанда, "жалпы қуанышқа" техникалық мәселелерге байланысты "көңіл көшіру" ілесіп келді. Билли Уайлдер "Күлкілі лейтенант" фильміндегі Любичтің ерекшелігін былай түсіндіреді: "Бұл – Суперәзілді тамаша пайдалану. Сіз біреудің әзілін айтып, қанағаттанасыз, содан кейін үстіне тағы бір үлкен әзіл келеді. Сіз күтпеген әзіл. Міне, осы Любичтің қолтаңбасы". Фильмнің мәні – соңында "бұрыш қыз жігітті алып қалады".