Кіріспе

1955 жылы түсірілген Мелвин Франк пен Норман Панаманың "Сот шуасы" фильмі – Дэнни Кей, Глинис Джонс, Базил Ратбоун, Анжела Лансбери және Сесил Паркер бас рөлдерде ойнаған американдық тарихи музыкалық комедия. Фильмді Paramount Pictures компаниясы үшін Мелвин Франк пен Норман Панама жазды, өндірді және режиссерлік етті. Ол Technicolor және VistaVision кең экранды форматында шығарылды. Фильмнің оқиғасы Хьюберт Хокинс деген цирк артисінің төңірегінде өрбиді. Ол Қара түлкінің бүлікшілер тобының мүшесі (Робин Гуд пен оның серіктерінің пародиі), олар ортағасырлық Англияның нағыз патша баласын билікті басып алған адамнан қорғайды. Оқиғалар Хокинсті патша сарайындағы әзілші рөлін ойнауға итермелейді, бірақ ол шын мәнінде кісі өлтіруші, сондықтан патшаның сарайындағы жаман ниетті адамдардың мақсатына құлақ салып, олардың зұлымдықтарына куә болады. Фильмде бірнеше ән бар (барлығы Кей орындайды), ол slapstick комедиясын және тапқыр сөздерді жиі қолданады, сонымен қатар "Пистлдегі пеллет, уы бар ыдыста; сарайдағы келіште нағыз сусын бар!" деген тіл бұрауымен есімде қалады. Фильм шыққан кезде коммерциялық сәттілікке жете алмаса да, ол көпке танымал классикаға айналып, Rotten Tomatoes сайтында жоғары баға алды. 2004 жылы "Сот шуасы" Конгресс кітапханасының Ұлттық кино реестріне енгізілді, ол "мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызға ие" деп танылды және сақтау үшін ұсынылды.

Сюжет

Король Родерик Тиран лорд Рейвенхерсті Англияның корольдік отбасын өлтіруге жіберіп, тақты басып алады. Қара Түлкі мен оның бүлікші тобы нағыз патшаны құтқарады, оның артқы жағында патшалық "қызғылт қызғылт" туылған таңбасы бар нәресте. Олар Родерик пен оның адамдарын бала күзетіп жатқанда қорлайды. Лордтер Брокхерст, Финсдейл және Пертуи патшаны МакЭлвеннің сер Грисвольдпен одақтасуға көндіреді, оған Родериктің қызы Гвендолинді ұсынып, үйленуге мүмкіндік береді. Гвендолин қарсылық білдіреді, өйткені қамалдың сиқыршысы Гризельда одан да батыл махаббатты болжаған. Хьюберт Хокинс, Қара Түлкідің министрелі, карнавалдан акробат жәндіктер труппасын алып келеді, оны алмастырады, сондықтан ол шайқаса алады, бірақ Қара Түлкі бас тартады. Патшаның адамдары олардың жасырын орнын табады, сондықтан Хокинс пен басқа бір бүлікші, Қыз Женге, шарап сатушы ретінде маскараланып, сәбиді қауіпсіз жерге әкетуге бұйрық беріледі. Олар жол бойында патшаның жаңадан жалдаған әзілшірі Джакомомен кездеседі. Жан оны есінен танып, Хокинске оның жеке басын ұрлауды айтады. Хокинс қамалға қарай бет алады, ал Жан жалғыз саяхаттайды, бірақ патшаның сарайдағы ең әдемі қыздарды әкелуге бұйрық алған патшаның адамдары оны тұтқынға алады. Лорд Рейвенхерст досына Джакомоның шын мәнінде Брокхерст, Финсдейл және Пертуиді өлтіру үшін жалдаған өлтіруші екенін айтады. Гвендолин Грисэлданы оған өтірік айтқаны үшін өлтіруді шешеді, Грисэлда Джакомоны өзінің пайғамбарлық сүйіктісі ретінде уәде етеді. Хокинс бұл екі нәрсені де білмей, қамалға кіреді және бүлікші одақтаспен байланыс орнатуға тырысады. Алайда, Рейвенхерст оның сыбызғы сигналына бейхабар түрде пайда болады, сондықтан Хокинс оның орнына өзімен одақтасады. Ол келгенге дейін Фергус, шынайы одақтас, Жанмен кездесіп, сәбиді себетке жасырып қойды. Жан сарайға жасырын кіреді де, Родерик патшаның бөлмесінен құпия кіреберіс кілтін ұрлап алады. Хоукинс Гриссельданың гипноз сиқырына түседі, сол күйінде ханшайымды таңдайды, Рейвенхерсттен келген үш лордты өлтіру туралы бұйрық алады және Жиннен кілтті алады, бірақ оны патшаға қайтарып береді. Хокинс бұның бәрін сиқырлы күш жойылғаннан кейін ұмытып кетеді. Фергус оған сәбиі бар себетті береді, бірақ оны қауіпсіз жерге жеткізбей жатып, Хокинс патшаның алдына шақырылады. Ол патша мен көпшілікті себетті байқаудан аластатып, жақсы қабылдады; Жан себетті құтқарады. Гриссельда үш лордтың келісін улап, одақтың алдын алады. Равенхерст Хокинстің оларды өлтіргеніне сенеді. Грисвольд келеді, бірақ Гвендолин "Гиакомоға" деген махаббатын білдіреді, ал Хокинс тұтқындалып, түрмеге қамалады. Равенхерст Джакомоның ешқашан келмегенін біледі және Хокинс одақты саботаждағандықтан, ол Қара Түлкі болуы керек деген қорытындыға келеді. Ол Родерикті Хокинсті сынақтарға шашыратып, Гризуолдпен жекпе-жек өткізетін ерлік болуға көндіреді, яғни Гризуолд жоқтаушыны өлтіре алады, бірақ шын мәнінде Қара Түлкі Гризуолдты жояды. Жан кілтті ұрлап алады. Фергус оны көгершін арқылы шынайы Қара Түлкіге жібереді, бірақ оны Рейвенхерст адамдары ұстап алады және өлімге қинайды. Турнирде Гриссельда салтанатты сусындардың бірін уландырады және Хокинске қайсысы екенін айтады. Грисвольдтың адамдарының бірі Грисвольдты естіп, ескертеді, ал ол және Хокинс екеуі де қай стаканның уланғандығын есте сақтау үшін күреседі ("Пестермен ыдыс" атақты) және тостты ішпейді. Шындыққа келгенде, Хокинс Грисвольдты жеңіледі, бірақ оның өмірін сақтап, оны қашып жібереді. Равенхерст сәбиді тауып, Хокинстің сатқын екенін әшкерелейді. Алайда, нағыз Қара Түлкі жәндіктерді құпия жолмен жібереді, олар Хокинс, Джин және сәбиді құтқарады. Жан қақпа күзетшісін ұрып, Қара Түлкі әскерін қамалға кіргізеді. Гвендолиннің қатерінен қорқып, Гризельда Хоукинсті мастер семсерші болуға гипноздайды. Ол Рейвенхерстпен дуэль жасайды, бірақ сиқыр бірнеше рет қосылып-күйдіріледі. Соңында Хокинс пен Джин Рейвенхерсті катапультпен теңізге ұшырады. Грисвольд өзінің әскерімен көтерілісшілерді өлтіруге дайын оралады, бірақ Хокинс оған нәрестедің қызғылт қызғылт туылған таңбасын көрсетеді. Грисвольд сәбиге тізе бүгіп, бәрімен бірге, соның ішінде Родерикпен бірге. Фильм аяқталғанда Хокинс әнде әркімді бастап жүреді.

Музыкалық ұпай

Голливудтық аранжировщик және композитор Вик Шоенге фильмнің музыкасын жазуды тапсырды. Фильм композиторы Элмер Бернштейн Шоеннің музыкалық режиссерінің көмекшісі ретінде жұмысқа алынды. "Сот жөкіші" Шоен үшін үлкен сынақ болды, себебі ол оның толық метражды фильмдегі тұңғыш жұмысы еді. Ол музыканы фильммен синхрондаудың қағидаларын формальды түрде оқымаған – ол жұмыс барысында үйренді. Шоенге фильм үшін 100 минуттық музыканы жазу және аранжировкалау қажет болды. Фильмдегі кейбір музыкалық бөлімдер ("күйлер" деп те аталады) өте ұзақ болды, және Шоен оларды жетілдіруге көп уақыт жұмсады. Шоен өзінің мансабында ең мақтан тұтқан нәрсе – фильмнің соңында Дэнни Кей кейіпкерінің қылышпен шайқасқан сәніне жазған музыка болды. Шоен осы сахнаға шағын фортепиано концертін жазды. "Сот жөкіші" фильмінің музыкасын жазу кезінде күлкілі оқиға орын алды. "Жазу жүріп жатыр" деген қызыл шам жарықтандырылды, бұл үзілістерге жол бермеуді қамтамасыз етті, сондықтан Шоен күйді дирижерлеуге кірісті, бірақ оркестрдің барлығы студияға кірген Игорь Стравинскийге қарап тұрғанын байқады. Шоен былай деді: "Бүкіл зал үлкен кеудесі бар кішкентай ғана адамның біздің жазуымызды тыңдап тұрғанын көріп, таң қалды. Кейін ол бізбен сөйлесіп, жазу аяқталған соң бірге кофе іштік. Менің музыкамызды тыңдағаннан кейін Стравинский маған: «Сен барлық ережелерді бұздың» деді. Сол кезде мен оның сөзін түсінбедім, өйткені мен өзім оқығанмын. Оның нені білгісі келгенін түсінуге менің бірнеше жыл уақыт кетті". Бірақ продюсерлер бұл музыканы алып тастап, Голливудтың тәжірибелі шебері Уолтер Шарфтан жаңа музыка тапсырды. Ол музыканы бастапқыдан жазды, бірақ уақыт жетіспегендіктен, Шарф өзінің еңбегі үшін авторлық құқық талап етпеді. Фильмнің ашылу әні, "Life Could Not Better Be" төртінші қабырғаны бұзып, Кей фильм жасаушылардың "зерттеу" жүргізіп жатқаны туралы тікелей айтады.

Аудио нұсқасы

1955 жылдың қыркүйегінде Кей «The Court Jester» фильмінің тоғыз минуттық қысқартылған нұсқасын жазды, ол 1956 жылы Decca Records компаниясының екі бөлімді K 166 синглінде жарық көрді. Сюжеттің жеңілдетілген нұсқасында Губерт пен Қара Түлкінің кейіптері біріктірілген, Лорд Рейвенхерсттің орнына аты-жөні айтылмаған зұлым патша қойылған, ал Жан кейіпкері мүлдем алынып тасталған. Онда фильмнен бірнеше әндердің үзінділері орын алған ("Түлкіні алда", "Сені арманға апарам", "Жүрегім әдемі ән біледі" және "Өмір одан жақсырақ болмайды" әнінің соңғы нұсқасы).

Сыни қабылдау

"Нью-Йорк таймс" газетінде: "Қиын оқиғаның қалай өрбігенін анықтаудың қажеті жоқ. Біз тіпті мырзалар Панама және Франк үшін тым шаршап дәлелденген белгісіз күдік. Жол бойындағы барлық әдемі, әуре-сау жерлер қараңғылықтан тұрады. Бірақ әр түрлі немесе әр түрлі араластыруда, барлық нәрселер бар, барлық адамдарда, мырза Кей, бұл әңгіменің нәзіктігі жоқ. Кейдің кейіпкері де мықты тұлғалы емес. Ол жай ғана күлкілі жігіт барлық жерде, оған көмектесу үшін таңқаларлық аз әндермен секіріп. Бұл фарс аяғына дейін аяқталмайды, тіпті форма да жоқ. Бірақ, Кей мырза оны шебер ойнайды, Паркер Лансбери Джонс Ратбоун сияқты және тағы басқалар. Түсі мен киімдері өте жарқын, және бүкіл нәрсеге батыл өлшем мен шашырау бар, бұл оны сауда үшін ақылы түрде жасалды. Бұл өте қызық". Филадельфиялық Inquirer-де де құлшыныс болды: "Дэнни Кей қайтып келді және комедия әлемінде бәрі жақсы, Кей өзінің әртүрлі және керемет формасының жоғарғы жағында. Оның эластикалық талантының көрінісі ретінде жасалған шашты кеңдіктегі оқиғалар. The New York Post бірдей оң болды: "Бұл керемет Дэнни Кей материалы, оның қозғалыс, дыбыс және нәзік пародиясы үшін гениалды толық мүмкіндік береді Ағылшын квартеті көңіл көтеруге жеңіл әрі жақсы үлес қосады. Сесил Паркер, Анжела Лансбери, Базил Ратбон және Глинис Джонс Бірақ бұл комедиялық өнертабыс, екеуі де сюжетте және лас-лас сәттерде, бұл мюзиклді жоғары деңгейге қояды. Бұл сурет барлық адамдарға ұсынылады". Оукленд Трибьюн фильмді қызықты деп тапты: "Кей барлық фильмдердің күлкілі қимылдарына күлкілі қимыл жасайды, бұл ешбір мағынаға ие болуға тырыспайтын сюжет, егер барлық жерде ерлер, төбелесу, соттың өмірі мен патшалық интригалар туралы ойланбаса. Кей бірнеше әндерді айтады, олардың ешқайсысы есте қалмады, бірақ Сильвия Файнның әндері әрқашандай қызықты, әсіресе Кейдің әсіресе жақсы білетін номерлерінде. Кейбір сахналарда - Натуик, Ратбоун, Лансбери, Джонс және Паркердің тікелей орындауында - егер оқиға бір секундқа созылса, актерлер өздерінің ретімен күліп қалар еді деген ой пайда болды. "Сот шуағы" Кейдің ең үздік фильмі деп аталмаса да, оны тамашалаудан аулақ бола алмайсың". Сент-Луис глобусы Демократ фильмді "көп ауқымды, сәнді монтаждалған, кейде тәртіпсіздікке толы комедиялық ромп" деп сипаттады. Оның басқалары сияқты, бұл фильм продюсерлердің екі проблемасын көрсетеді. Біріншіден, оның әртүрлілігі қиындық тудырады. Оның әнші, биші, мимик, клоун және қарапайым әзілші ретінде көптеген және әртүрлі таланттарына толық мүмкіндік беретін материалды ұсыну - бұл үлкен міндет. Оның үстіне, комедияның өте ақылды болуы, оның әзіл-сықағы, кино көрермендерінің ақыл-ойына сыймай, олардың ойына түспей қалуы мүмкін. Бірінші жағынан, оның қазіргі демеушілері, Paramount Pictures, Дэнни Кейдің семіз және шырынды рөлін өте жақсы орындады, ол цирк клоунның рөлі, ол атаудың айтқанындай болады, үш еселік қауіп [Панама Франк] командасы Кейдің жан-жақтылығына толық мүмкіндік беретін көптеген жағдайларды ойлап тапты ". Лос-Анджелес кешкі жаңалықтары фильмді ұнатты: "Парамоунт баннерімен ұшып келе жатқан целлюлоидтың өте қызықты бөлігі Кей комедиан емес, тек Кейдің басты байлығы таңғажайып жан-жақтылық, және ол рөлге әкелетін әртүрлілік. Time журналы фильмнің ойын-сауық құндылығына сенімді болды: "Сот шуағы - Голливудтың жиі және тиімді түрде құлаған ескі шаңқырдың жағымды, ақымақ пародиясы. Ақымақ патшаны тізе бүктіріп, шын патшаны таққа отырғызды, қаһарманды (Глинис Джонс) қолына алды, зұлым оның нүктесінде болды және көрермендер тарих кітаптарында жоқ бір де бір шатастықта қуана жоғалып кетті ". Chicago Tribune журналының шолуында: "Қияның таланты болмаса, оқиға өте жайсыз болар еді. Дегенмен Дэнни күш-жігермен, ұрлап, ән салып, әзіл-сықақ жасап, мен суретті көрген күні қызықпайтын көрермендерден бірнеше күлдіріп алуды қолға алады. Сесил Паркер, Глинис Джонс, Анжела Лансбери және Милдред Натвик - керемет фильмдер Бұл Дэннидің суреті, бірақ оның ең жақсыларының бірі емес" 1955 жылдың күзінде 4 миллион долларға (ағымдағы жылы $ 5 тең) шығындалған "Сот шуар" сол уақытқа дейін шығарылған ең қымбат комедиялық фильм болды. Фильм жарық көргеннен кейін кассада жарылып, келесі қыста және 1956 жылдың көктемінде тек 2,2 миллион доллар табыс әкелді. Алайда, содан бері ол классикалық және сүйікті теледидар матинине айналды. Rotten Tomatoes сайтында фильмнің 30 шолу негізінде 97% мақұлдау көрсеткіші бар, орташа салмақты бағасы 8/10 . Сайттың сыншыларының пікірінше, "Ортаға�...

Марапаттар мен құрметтер

1957 жылы Дэнни Кей "Алтын глобус" сыйлығына «Комедия/Мюзикл» жанрындағы «Ең үздік киноактер» номинациясы бойынша ұсынылды. 2000 жылы Америка кино институты бұл фильмін «100 жыл – 100 күлкі» тізіміне қосты, онда ол 98-орынды иеленді. 2004 жылы АҚШ Ұлттық кино тізімі «мәдени, тарихи және эстетикалық маңызы бар» екендігі үшін «Сот жұртшысы» фильмін сақтауға қаулы етті.