Кіріспе

Кеңес композиторы және дирижері (1900–1955)

Исаак Осипович Дунаевский (Исаак Осипович Дунаевский; сонымен қатар Дунаевски немесе Дунаевский деп латын әрпімен жазылады; 30 қаңтар 1900 [ескі стиль бойынша 18 қаңтар 1900] – 25 шілде 1955) – 1930-1940 жылдары опера және кинокомедияларға музыка жазған, көбінесе кинорежиссер Григорий Александровпен бірге жұмыс істеген совет кино композиторы және дирижері.

Өмірбаян

Дунаевский 1900 жылы Ресей империясының Полтава губерниясындағы Лохвиця қаласында (қазіргі Мыргород ауданы, Полтава облысы, Украина) еврей отбасында дүниеге келген. 1910 жылы Харьков музыка мектебінде оқыды, онда Константин Горский мен Иосиф Ахронның басшылығымен скрипканы үйренді. Осы кезеңде ол Семен Боготыревтің (1890–1960) жетекшілігімен музыка теориясын оқуға кірісті. 1919 жылы Харьков ұлттық Котляревский өнер университетін бітірді. Бастапқыда ол скрипкашы, Харьков оркестрінің концертмейстері болды. Кейін дирижерлік қызметін бастады. 1924 жылы ол Мәскеуге Эрмитаж театрын басқаруға кетті. 1929 жылы ол алғаш рет Мәскеу музыка залымен бірге музыкалық зал үшін ("Мұзды жерге") жұмыс істеді. Содан кейін Ленинградта (1929–1941) Санкт-Петербург музыка залының директоры және дирижері (1929–1934) болып жұмыс істеді, одан кейін өз оперетталары мен кино музыкасымен айналысу үшін Мәскеуге көшіп келді. Дунаевский 14 оперетта, 3 балет, 3 кантата, 80 хор, 80 ән мен романс, 88 пьеса мен 42 фильмге музыка, жеңіл музыкалық оркестр үшін 43 композиция және 12 джаз оркестрі үшін, 17 мелодекламация, симфониялық оркестр үшін 52 композиция және 47 фортепианолық шығарма мен скрипкалық квартет жазды. Ол Совет Одағында джазды қолдануды бастаған алғашқы композиторлардың бірі болды. Ол соғысқа дейінгі сталиндік дәуірдің ең маңызды үш фильміне – «Қуанышты жігіттер», «Цирк» және Сталиннің сүйікті фильмі болған «Волга-Волга» фильмдеріне музыка жазды, олардың барлығын Григорий Александров түсірді. Британдық «Музыка әлемі» кітабына берген жауабында ол өзінің ең маңызды туындылары ретінде «Алтын аңғар» опереттасын (1937), «Еркін жел» опереттасын (1947) және «Цирк» (1935) мен «Кубань казактары» (1949) фильмдеріне жазған музыканы атады. Ол 1955 жылы Мәскеуде жүрек талмасынан қайтыс болды. Оның соңғы туындысы – «Ақ акация» (1955) опереттасы, ол қайтыс болғанда аяқталмай қалды. Оны Кирилл Молчанов аяқтап, 1955 жылдың 15 қарашасында Мәскеуде сахнаға қойды. Михаил Булгаковтың бұрын белгісіз опера либреттосы «Рахиль» (1943) кейіннен оның мұрағатынан табылған. Либретто Гю де Мопассанның «Мадемуазель Фифи» шығармасына негізделген және Наум Шафердің кітабында жарияланды (төмендегі сілтемелерді қараңыз). Оның эсселері мен естеліктері 1961 жылы кітап болып басылды.

Құрметтер

Дунаевский 1950 жылы РСФСР халық әртісі атанды. Ол екі рет Сталин сыйлығымен марапатталды (1941, 1951) және екі орден мен көптеген медальдар алды (соның ішінде Еңбек Қызыл Ту ордені, Қызыл Жұлдыз ордені және Құрмет белгісі ордендері).

Отбасы

Оның ағасы Семен (1906–1986) дирижер болған, ал тағы бір ағасы Зиновь (1908–1981) композитор болды. Дунаевский бір рет үйленді. Оның әйелі Зинаида Судейкинадан Евгений (1932 жылы туған) деген ұлы болды, сондай-ақ балерина Зоя Пашковамен (1922–30.01.1991) аралас қарым-қатынасынан Максим (1945 жылы туған) деген ұлы дүниеге келді. Максим де белгілі композитор. Америкалық журналист Владислав Дэвидзон композитордың ұрпағы. РуПолдың "Драг-рейс" шоуының 16-шы маусымында өнер көрсеткен американдық драг-артист Плэйн Джейн (Эндрю Дунаевский) Дунаевскийдің алыс туысы екені белгілі.