Кіріспе
Sceloporus magister, сонымен қатар шөлді тікенді кескеүек деп аталады, Солтүстік Американың Чиуауа және Сонора шөлдерінде табиғи ортасы бар Phrynosomatidae тұқымдасына жататын кескеүек түрі.
Sceloporus magister, also known as the desert spiny lizard, is a lizard species of the family Phrynosomatidae, native to the Chihuahuan Desert and Sonoran Desert of North America.
Географиялық ауқым
Құрама Штаттарда Аризона, Калифорния, Техас, Нью-Мексико, Невада және Юта штаттарында табады. Сондай-ақ, Мексиканың Сонора, Баха-Калифорния, Чиуауа, Коахуила және Дуранго штаттарында да кездеседі.
Сипаттама
Ересекті еркек шөлді тікенді кесірткелерде әдетте құрсақ және тамақ бөліктерінде көк/күлгін дақтар болады, ал құйрықтары мен қабырғалары жасыл/көк түсті болады. Аналықтары мен жас кесірткелердің арқасы мен құрсақ аймақтарында ірі қара дақтар кездеседі, көк/күлгін және жасыл/көк түстері болмайды. Екі жыныстың да иықтарында қоңыр/сары үшбұрышты дақтар бар. Аналық шөлді тікенді кесіртке жаз айларында 4-тен 24-ке дейін жұмыртқа туады.
Тарату
Шөлдегі тікенді кесіртке Аризонаның оңтүстік-батыс шөлдері мен солтүстік-шығыс жоталарында, Колорадо өзені бойындағы теңіз деңгейінен бастап шамамен 5000 футқа дейінгі биіктікте таралған.
Мінез-құлық
Шөлдегі көптеген кесірткелер сияқты, шөл тікенді кесірткелері де дене температурасын түсін өзгерту арқылы реттейді. Салқын кезде олар қараңғы болып, күннен көбірек жылу сіңіреді, ал ыстық кезде ақшыл болып, күн сәулесін кері шашыратады. Шөл тікенді кесірткелері өздерін жасыру арқылы жыртқыштардан көрінбеуге тырысады. Әдетте, таңертең олар күнге күйінеді, тасты беттерде немесе тікелей күн сәулесі түсетін қатты жерлерде жатады. Бірақ көптеген шөл жорғалаушылары сияқты, жаздың ең ыстық сағаттарында олар паналап, көбінесе жер астындағы қуыстарда немесе көлеңкелі жағдайларда жасырынады, себебі көлеңкеде жер бетінен салқын болады. Олар күзде қыстап, қыс айларында ұйықтап, көктемде қайтадан белсенді болады.
Тіршілік ету ортасы
Бұл кесіртке Соноран Desertscrub, Ұлы Бассейн Desertscrub, жартылай шөлді дала, ішкі шапаррал және орманды алқаптар сияқты биотикалық қоғамдастықтарда мекендейді. Ол көбінесе төменгі беткейлерде, баждаларда, жазықтарда және төменгі аңғарларда кездеседі, әсіресе ағаштардың бұтақтарында немесе ағаш үйінділері, тас үйінділері және құрттардың ұялары сияқты жер жамылғысының жанында. Шөл тікенді кесірткесі негізінен ағаш өсіретін түр, ол мақта ағаштарын, юкаларды, Джошуа ағаштарын және темір ағаштарын ұнатады.
Диета
Шөлдегі тікенді кесіртке әр түрлі жәндіктермен, оның ішінде құмырсқалар, қоңыздар және көбелек құрттарымен қоректенеді. Ол сонымен қатар өрмекшілер, мыңаяқтар және кішкентай кесірткелерді де жейді.
Кіші түрлер
Sceloporus magister-дің төрт түрі, атаулы түрімен қоса, анықталған. S. m. bimaculosus Phelan & Brattstrom, 1955
S. m. cephaloflavus W. Tanner, 1955
S. m. magister Hallowell, 1854
S. m. transversus Phelan & Brattstrom, 1955
S. m. cephaloflavus W. Tanner, 1955
S. m. magister Hallowell, 1854
S. m. transversus Phelan & Brattstrom, 1955