Кіріспе

Күлтілер тұқымдасы – Африка-Еуразияда таралған қабырға күлтілері, нағыз күлтілер немесе кейде жай ғана күлтілер тұқымдасы. Бұл 39 туысқа біріктірілген, шамамен 360 түрі бар алуан түрлі тұқымдас. Олар Еуропада кездесетін бауырымен жорғалаушылардың басым бөлігін құрайды.

Тіршілік ету ортасы

Еуропа мен Жерорта теңізі аймағындағы лацеттер көбінесе орман және бұталы жерлерде мекендейді.

Сипаттама

Лацертидтер – кішкентай немесе орташа өлшемді кесірткелер. Көптеген түрлерінің ұзындығы, құйрығын есептемегенде, 9 см-ден кем, бірақ ең ірі тірі түрі, Gallotia stehlini, 46 см-ге жетеді, ал кейбір жойылған түрлері одан да ірі болған. Олар негізінен жәндіктермен қоректенеді. Ерекшелік – Meroles anchietae, ол тұқымдарды тұрақты жейтін сиырбас кесірткелерінің санатындағы аз ғана түрлердің бірі – қатал Намиб шөлінің кесірткесі үшін лайықты тағам. Лацертидтер дене бітімі жағынан өте ұқсас, олардың денесі жұқа, құйрығы ұзын, бірақ түстері мен өрнектері әртүрлі, тіпті бір түрдің ішінде де. Олардың қабықшалары басында ірі, көбінесе остеодермалары бар, арқасында кішкентай және дөңгелек, ал ішкі жағында тікбұрышты болып келеді. Көптеген түрлерінде жыныстық диморфизм байқалады, аталықтары мен аналықтарының өрнектері әртүрлі. Үш түрі тірі туады, соның ішінде тірі туатын кесіртке – Zootoca vivipara. Лацертидтерге жататын қазбалар Франция мен Бельгияның палеоцен қабаттарынан табылған, бірақ ең көне нақты лацертид Францияның Париж бассейніндегі Мутиньидің ерте эоцен (Ипрезия) кезеңінен белгілі. Лацертидтер олигоценнің басында Азияға тарады. Африканы мекендеу уақыты нақты емес, эоценнен миоценге дейін созылған.