Ломэ бітім шарты: Сьерра-Леонедегі азамат соғысының аяқталуы
Lomé Peace Agreement
Ломэ келісімі: 1999 ж. Сьерра-Леонедегі азамат соғысын аяқтады. Кабба президенті мен Санко басшысы арасындағы келісім, кешірім және үкіметтегі лауазым.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ломэ бейбіт келісімі – 1999 жылдың 7 шілдесінде Сиерра-Леонеде он жылға жуық соғыс болған қақтығыс тараптары арасында жасалған бейбіт келісім. Президент Ахмад Тежан Каббах, Революциялық Біріккен майдан (RUF) жетекшісі Фодэй Санкохпен келісімге отырып, Санкохқа өтпелі үкіметте лауазым берді, сондай-ақ оған және барлық соғысқа қатысушыларға кешірім жасады. Келісімнің аты Тогоның астанасы Ломе қаласының атымен аталады, себебі келіссөздер осы қалада жүргізіліп, келісімге қол қойылды.
The Lomé Peace Agreement was a peace agreement signed on 7 July 1999 between the warring parties in the civil war that gripped Sierra Leone for almost a decade. President Ahmad Tejan Kabbah signed with the Revolutionary United Front (RUF) leader, Foday Sankoh and granted Sankoh a position in the transitional government as well as amnesty for him and all combatants. The accord is named for Lomé, the capital of Togo, where the negotiations took place and the agreement was signed.
Контекст
1997 жылы РУФ-тың Каббаға қарсы жасаған төңкеріс әрекетінен бастап қақтығыс созылып келді. Сиерра-Леондық саясаткерлер, ел ішінде де, шетелде де, көтерілісшілермен келіссөздерге дайын тұрды, оның ішінде Омри Голли мен Палло Бангура (АФРК/РУФ хунтасының "сыртқы істер министрі"). Сонымен қатар, президент Кабба соғыстардың салдарынан, төңкеріс әрекетінен, Фритаун қаласын (Сиерра-Леон астанасы) қоршаудан және ECOMOG елдегі бейбітшілік күштеріндегі нигериялықтардың қолдауының әлсіреуінен шаршады. Кабба бейбітшілікке жеткісі келді және оған құрбандықтарға дайын болды. Санкох билікке талаптанды және оны алу үшін күресуге дайын еді. 18 мамырда АҚШ-тың арнайы өкілі Джесси Джексон мен Того президенті Гнассингбе Эядеманың куәлігінде Кабба мен Санкох Ломеде алғашқы атысты тоқтату туралы келісімге қол қойды. Осының нәтижесінде Санкох, өрістегі командирлер мен одақтастардан құралған келіссөздер тобымен бірге, Бас прокурор Соломон Берева басқаратын Каббаның делегациясымен келіссөздер жүргізу үшін Ломеге келді. Кейбір кешігулерден кейін, келіссөздер 26 мамырда Ломеде басталды.
The conflict had been dragging on since a RUF coup attempt against Kabbah in 1997. Sierra Leonean politicians at home and abroad were ready to negotiate with the rebels, including Omrie Golley and Pallo Bangura (AFRC/RUF junta's "foreign minister"). At the same time, President Kabbah was worn down from the fighting, the coup attempt, the siege of Freetown (Sierra Leone's capital), and the weakening support of the Nigerians in ECOMOG, a peacekeeping force in the country. Kabbah wanted peace, and was willing to make sacrifices. Sankoh wanted power, and was willing to fight for it. On 18 May, in the presence of United States special envoy Jesse Jackson and Togolese president Gnassingbé Eyadéma, Kabbah and Sankoh signed an initial cease fire in Lomé. As a result, Sankoh, along with a negotiation team consisting of field commanders and allies, went to Lomé for negotiations with Kabbah's delegation, headed by Attorney General Solomon Berewa. After delays, the negotiations began in Lomé on 26 May.
Келіссөздер
RUF Санкохты вице-президент етіп, төрт жылдық Ұлттық бірлікке көшу үкіметін құруды қалады. Берева RUF мүшелеріне көшу үкіметінде бірнеше орын берді, сондай-ақ RUF-қа 2001 жылы өтетін сайлауларда саяси партия құруға рұқсат берді, бірақ вице-президенттік лауазымын беруден бас тартты. Төрт кабинеттік және төрт министр орынбасары лауазымы Сьерра-Леоне Парламентінің мақұлдауына және RUF тарапынан жоғары тұрған көтерілісші командир Сэм Бокаридің, сондай-ақ басқа да майдан командирлерінің келісіміне байланысты RUF-қа берілді. Халық соғыс кеңесінің төрағасы, «Халық соғысы» әскери кеңесінің төрағасы Соломан Ю. Б. Роджерс басқарымындағы RUF тобы көтерілісшілердің қолдауын алу үшін Сьерра-Леонеге оралды. Бокари көбірек орын талап етті, бірақ Чарльз Тейлор араласып, талабын кері қайтарды. Ақырында Каббах пен Санкох 1999 жылдың 7 шілдесінде Ломеде келісімге қол қойды. Парламент келісімді 16 шілдеде бірауыздан бекітті.
The RUF wanted a four year Transitional Government of National Unity to be formed with Sankoh as its vice president. Berewa conceded some seats for RUF members in the transitional government and that the RUF could form a political party in elections to be held in 2001 but would not grant the vice presidency. Four cabinet posts and four deputy ministerial positions were eventually granted to the RUF, subject to approval by the Parliament of Sierra Leone, and on the RUF side, on the agreement of senior rebel commander Sam Bockarie, as well as some other field commanders. A RUF team headed by People's War Council chairman Soloman Y. B. Rogers returned to Sierra Leone to garner the support of rebel command. Bockarie pushed for more seats but rescinded after Charles Taylor intervened. Finally, Kabbah and Sankoh signed the agreement in Lomé on 7 July 1999. The Parliament unanimously ratified the accord on 16 July.
Келісімнің мазмұны
Ломэ бейбіт келісімінде отыз жеті бап және бес қосымша болды. Бұл көбінесе Абиджан бейбіт келісімінің қайта жаңартылуы еді. Онда жаушылықты тоқтату, Бейбітшілікті нығайту комиссиясын қайта құру, демобилизация және қарусыздандыру шараларын жүзеге асыру, сондай-ақ жауынгерлерді азаматтық қоғамға қайта интеграциялауға көмектесу міндеттемелері қамтылды. Бұған қоса, Санкох пен барлық көтерілісшілерге амнистия жарияланды (IX бап), ал RUF-қа саяси партия құруға рұқсат берілді. Осы мақсаттарға қол жеткізу үшін БҰҰ-ның Сьерра-Леонедегі бақылау миссиясы (ЮНАМСИЛ) мен ЭКОМОГ-қа бейтарап бейбітшілік сақтау күшін құруға, елдегі барлық жалдамалы әскерлерді шығарып жіберуге, сондай-ақ жаңа Сьерра-Леоне армиясын құруға шақырылды. Санкохқа стратегиялық ресурстарды басқару, ұлттық қайта құру және даму жөніндегі комиссия төрағалығы ұсынылды (V бап), ол вице-президент мәртебесіне ие болып, тек президентке бағынышты болды.
The Lomé Peace Agreement contained thirty seven articles and five annexes. It was largely a rehash of the Abidjan Peace Accord. It included commitments to end hostilities, reestablish the Commission for the Consolidation of Peace, provide for demobilization and disarmament, and aid in the reintegration of combatants into civil society. It also granted amnesty to Sankoh and all rebel combatants (Article IX) and allowed for the RUF to become a political party. To achieve these goals, it called for the UN observer Mission in Sierra Leone (UNAMSIL) and ECOMOG to form a neutral peacekeeping force, and all mercenaries to leave the country, as well as a creation of a new Sierra Leone Army. Sankoh was offered chairmanship of the Commission for the Management of Strategic Resources, National Reconstruction, and Development (Article V), which was to have the status of vice president, answerable only to the president.
Келісімнің салдары
Келісімге қол қойылғаннан кейін дереу мыңдаған бейбіт тұрғындар мен көтерілісшілер азық-түлік іздеп, елден қалаларға ағылып келді, бұл көмек көрсету ұйымдарының мүмкіндіктерін басып тастады. Алайда, үкімет жалдаған жалдамалылар (әсіресе, Executive Outcomes) елден шығып кеткендіктен, RUF-тің екінші жоғары лауазымды мүшесі Сэм Бокари қарусыздануға бас тартты. Көтерілісшілердің әрекеті жалғасты (әсіресе, жаңа құрылған West Side Boys тобының әрекеттері), және Фритаун 2000 жылдың мамыр айында қайтадан қоршауға алынды. Көтерілісші күштердің қарусыздануы 2001 жылдың мамыр айында шын мәнінде басталды.
Immediately after the signing of the agreement, thousands of civilians and rebels made their way into the cities from the countryside searching for food and overwhelming aid agencies capabilities. However, with government hired mercenaries (especially Executive Outcomes) out of the country, the second highest member of the RUF, Sam Bockarie, refused to disarm. Rebel activity continued (notably that of new group, the West Side Boys), and Freetown was again under siege by May 2000. Disarmament of rebel forces finally began in earnest in May 2001.
Сын
БҰҰ тұрғысынан рақымшылық беруге қарсылық болды. Біріккен Ұлттар Ұйымының Адам құқықтары жөніндегі жоғарғы комиссары Мэри Робинсон, БҰҰ өкілі Фрэнсис Окелоға осы келісімге қол қоймауды бұйырды. Дегенмен, Окело БҰҰ-ны бейбітшілікке оның қолының қажеттілігіне көндіре алды және ол БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің сұрауы бойынша геноцид, адамзатқа қарсы қылмыстар, соғыс қылмыстары және халықаралық гуманитарлық құқықтың өзге де ауыр бұзушылықтары үшін рақымшылықты мойындамайтынын нақты айтып, сомен бірге қол қойды.
The granting of amnesty was highly objectionable from the perspective of the UN. United Nations High Commissioner for Human Rights, Mary Robinson, instructed UN representative Francis Okelo not to sign the agreement. However, Okelo was able to convince the UN that his signature was necessary for peace, and he signed with the caveat that the UN would not recognize amnesty for acts of genocide, crimes against humanity, war crimes, and other serious violations of international humanitarian law, as per the request of the United Nations Security Council.