Кіріспе

Үнді субконтинентінің мұсылман аристократиясының киім-кешегі

Шервани – Оңтүстік Азиядағы ерлер киетін ұзын жеңді сырт киім. Батыс халаты сияқты, ол белге жақын тігілген, бірақ белі тартылған; тізеден төмен түсіп, алдыңғы жағы түймелі болады. Ол жағасыз, көйлек стиліндегі жағасымен немесе қытай жағасы сияқты тік жағасымен болуы мүмкін. Ол 19 ғасырда Үнді субконтинентінде кешкі Моғол дәуірінің сырт киімі – ангарханың (өзі парсылық балабадан дамыған) батыс стиліндегі түймелі алдыңғы бөлігімен дамуы нәтижесінде пайда болды.

Этимология

Киімнің атауы, ықтимал, қазіргі Әзірбайжанның Ширван немесе Шерван аймағынан шыққан, себебі осы аймақтың халықтық киімі (Чохка) шерваниге ұқсас. Осылайша, киім орта ғасырлардағы түркі-парсы мәдени жақындығының этномәдени байланыстары нәтижесінде кавказдық киімнің моғолдануынан туындаған нұсқа да болуы мүмкін.

Тарих

Шервани 18 ғасырда Оңтүстік Азияда пайда болды, ал 19 ғасырдың соңында кеңінен қолданысқа енді. Бұл киім британдық билік кезінде мұсылман аристократиясымен байланысты болған. Эмма Тарлоның сөзінше, шервани парсылық плащтан (балаба немесе чапкан) дамыған, ол біртіндеп үнді пішінін (ангарха) алды және еуропалық модаға сәйкес, алдыңғы жағында түймелері бар шерваниге айналды. Бұл киім 19 ғасырдағы Британдық Үндістанда солтүстік Үндістанның аймақтық Моғол дворялары мен патшаларының еуропалық стильдегі сарайлық киімі ретінде пайда болды, содан кейін 19 ғасырдың соңында кеңінен қолданысқа енді. Ол алғаш рет 1820 жылдары Лакхнауда пайда болды. Бұл киім Үндістан субконтинентінің қалған патшалық отбасылары мен аристократиясы, ал кейіннен жалпы халықтың мерекелік кезде киетін дәстүрлі киімнің жетілдірілген түрі ретінде қабылдады.

Сипаттама

Шервани парсылық балаба немесе чапканнан шыққан және еуропалық мода үлгісімен алдыңғы жағы түймелі шерваниге айналды. Шервани – ақсүйектердің мәртебесі мен әдеп-ғұрыптарын көрсететін киім. Бұрын түрік және парсы тегіндес ақсүйектердің сарай киімі болған. Қазір ол Пәкістан еркектерінің ұлттық киімі. Шервани кигенде патшалық мәртебе сезіледі.

Үндістан

Үндістанда әдетте ачкан киіледі, ол шерваниден әлдеқайда қысқа. Ачканды қысқы мерекелік шараларда, әсіресе Раджастан, Пенджаб, Дели, Джамму, Уттар-Прадеш және Хайдарабад тұрғындары киген. Ачкан көбінесе индуистермен байланысты, ал шервани тарихи тұрғыдан мұсылмандардың арасында басым болған және қазір де солай. Екі киімнің де маңызды ұқсастықтары бар, бірақ шерванилер әдетте жамбас тұсында кеңейтілген, ал ачкан қарапайым шерваниге қарағанда ұзын болады. Кейіннен ачкан Неру курткасына айналды, ол қазір Үндістанда танымал. Үндістанда ачкан немесе шервани көбінесе төменгі киім ретінде чуридармен бірге тағылады.

Бангладеш

Бангладеште шерваниді адамдар тойлар мен Құрбан айт сияқты ресми шараларда киеді.

Пәкістан

Пәкістан тәуелсіздік алғаннан кейін Мұхаммед Әли Джинна жиі шервани киіп жүрді. Одан кейін Пакистан президенті мен премьер-министрі сияқты көптеген адамдар мен мемлекеттік қызметкерлер мемлекеттік және ұлттық мерекелерде шалбар-камиздің үстінен ресми қара шервани кие бастады. Генерал Мұхаммед Зия-ұл-Хак барлық офицерлерге мемлекеттік және ұлттық мерекелерде шервани киюді міндетті етті.

Шри-Ланка

Шри-Ланкада шервани британдық отаршылдық дәуірінде Мудалиярлар мен алғашқы тамил заң шығарушыларының ресми киімі ретінде кең таралған.

Қазіргі шеруанилер

Шервани көбінесе Пәкістан, Үндістан және Бангладеш елдерінде тағайындалады. Бұл киімдер әдетте күрделі кестелермен немесе ою-өрнектермен безендіріледі. Шервани кию салтының басты айырмашылығы - төменгі киімнің таңдалуы: Үндістанда көбінесе чуридар немесе пижамамен кисе, Пәкістан мен Бангладеште шалбармен киеді. Пәкістандық журналист, кинорежиссер және қоғамдық белсенді Шармин Обайд Чиной 2012 және 2015 жылдары «Үздік қысқа метражды деректі фильм» номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығын алғанда шервани киген болатын.