Кіріспе

Индия субконтинентінен жұмсақ киімдер пайда болған.

Пижама (АҚШ) немесе пижама (Британдық достастық) (/p//ə/'/dʒ//ɑː//m//ə//z//, //p//ɪ// //, // /'/dʒ//æ// / pəJAHməz, pih , JAMəz), кейде әдеттегі тілде PJs, jammies, jim jams деп немесе Оңтүстік Азияда түнгі киімдер деп қысқартылады. Пижама – бұл батыс әлемінде түнгі киім ретінде қабылданған, Үндістан мен Ираннан шыққан төменгі киімдерден жасалған жұмсақ киім.

Этимология

Оксфорд ағылшын сөздігінде пижама сөзі парсы тілінен урду тілі арқылы қабылданған. Оның этимологиясы: урду тіліндегі pāy jāma, pā jāma және оның түбірі – парсы тіліндегі pāy jāma, pā jāma, жекеше зат есім < парсы тіліндегі pāy, pā – аяқ, қадам + jāma – киім, тоң (jama n.1 қараңыз) + ағылшын тіліндегі s – көпше жалғауы, сөреден кейін.

Тарих

Дүниежүзілік пижаманың (сөз және киім) қолданылуы, Үндістан субконтинентінен тыс, 18-19 ғасырларда британдық отарлаушылардың Үндістанда қабылдауының және Виктория дәуірінде Батыс әлеміне британдықтардың ықпалының нәтижесі болды. Пижама Англияға алғашқыда 17 ғасырда «жатып-тұру киімі» ретінде әкелінді, сол кезде оны «магнат шалбары» (Бьюмонт пен Флетчер) деп атады, бірақ ол тез арада сәннен шықты. «Пижама» сөзі (pai jamahs, Paee jams және басқа түрлері) 19 ғасырдың бірінші жартысында ағылшын тілінде қолданылғаны тіркелген. Ол 1870 жылдардан бастап Виктория дәуірінде Ұлыбританияда және Батыс әлемінде ерлер үшін ұйықтау киімі ретінде сәнге айналмады. «Хобсон Джобсон: Сөздік англо-индиялық сөздер мен тіркестері» (1886) сол кездегі қолданылу жағдайын былай қорытындылайды (с. в. «пижамма»): Мұндай киімді Үндістанда әртүрлі адамдар, мысалы, әртүрлі әлеуметтік топтардан әйелдер, сикх ерлер және ең көп мохаммедандардың екі жынысы да пайдаланады. Еуропалықтар бұл киімді мохаммедандардан «еркін киім» және түнгі киім ретінде қабылдады, ол Ұзын шалбар, шүлваур және магнат шалбарымен синоним болып табылады. Біз, ағылшыздар, осы әдетті көптеген басқалары сияқты португалдықтардан алғанбыз. Пирард (шамамен 1521 ж.) Гоа ауруханасы туралы былай дейді: «Оларда португалдықтардың Индияда ешқашан ұйықтамайтын іш киімдері көп» [француз тілінде]. Бір досымыз мына естелікпен бөліседі: «Жермин көшесіндегі тігінші, Б мырза, шамамен 12 жыл бұрын пижамаларға неліктен аяқ тігілгені туралы сұраққа (кейде Лондондық киім-кешек дүкендері де осылай еткен) «Менің ойымша, бұл ақ құмырсқалардың салдарынан» деп жауап берді».

Дәстүрлі

Дәстүрлі пижама – фланель немесе жеңіл жібек сияқты жұмсақ матадан жасалған көйлек пен шалбардан тұрады. Көйлектің алдыңғы жағы әдетте плакетті болып келеді және манжеттері жоқ жеңдері бар. Пижама көбінесе түнгі киім ретінде, жалаң аяқ және іш киімсіз киіледі. Оны адамдар үйде, әсіресе балалар, жиі жайлылық үшін киеді, әсіресе демалыс күндері.

Қазіргі заманғы

Қазіргі пижамалар дәстүрлі пижамадан дамыған. Стильдері әртүрлі: қысқа жеңді пижамалар, әр түрлі ұзындықтағы пижама шалбары және дәстүрлі емес материалдардан жасалған пижамалар бар. Көптеген адамдар, әйелдер де, ерлер де, ұйықтау үшін немесе демалу үшін тек пижама шалбарын, көбінесе футболкамен киеді. Сондықтан пижама шалбары көбінесе жеке сатылады. Эластикалы тоқымадан жасалған, қабырғалы жиектері бар ұйықтар киімдер, көбінесе кішкентай балаларға таралған. Пижамалар әдетте бір бөліктен тұратын ұйықтар киімдерден, мысалы, көйлектерден ерекшеленсе де, АҚШ-та кейде оларға осы көйлектердің немесе одан сәл қысқа түнгі көйлектің үстін қосады. Кейбір пижамаларда, әсіресе нәрестелер мен кішкентай балаларға арналғандарында, төмен ашылатын бөлік (кейде "құлып есік" немесе "артқы жапсырма" деп те аталады) болады: ол орындықтағы түймелі тесік, киген адамға дәретханаға ыңғайлы баруға мүмкіндік береді.

Өрт қауіпсіздігі

АҚШ-та балалар пижамалары өрт қауіпсіздігі талаптарына сай болуы тиіс. Егер олар тез тұтанатын матадан, мысалы мақтадан жасалса, денеге жақын киілуі керек. Кең пижамалар отқа қарсы заттармен өңделуі керек. Ұлыбританиядағы талаптар азырақ; өрт қауіпсіздігі стандарттарына сай келмейтін пижамаларды сатуға болады, бірақ оларға "ОТТАН АЛЫС БОЛЫҢЫЗ" деген белгі қойылуы тиіс.

Қоғам және мәдениет

Батыс әлемінде пижама көбінесе үй ішінде киілетін немесе үйде тағуға арналған киім ретінде қарастырылады, ол күндізгі немесе түнгі киім болып есептеледі. 1956 жылы «Ескі таныс» фильмінде Бетт Дэвис күйеуінің пижамасын киген кезде сән революциясы болды, «I. Magnin» дүкені фильм көрсетілгеннен кейін ерлердің ұйқы киімдерін бірден сатылып кетті, ал барлығын жас әйелдер сатып алды. 18-шы ғасырдың соңынан бері, әсіресе АҚШ-та, сондай-ақ Ұлыбританияда, Ирландияда, Австралияда және Жаңа Зеландияда кейбір адамдар ыңғайлы болу үшін немесе сәндік мәлімдеме жасау үшін пижама киеді. Көпшілік орында пижама киюдің себебі – адамдар бұрынғыдай әлеуметтік қысымға ұшырамайды. 1976 жылдың қаңтарында Біріккен Араб Эмираттарының Рас-Аль-Хайма әмірлігі барлық жергілікті мемлекеттік қызметкерлерге жұмыста пижама киюге тыйым салатын қатаң киім кодексін енгізді. 2016 жылдың қаңтарында Ұлыбританияның Кардифф қаласындағы «Tesco» супермаркеті клиенттерге пижама киюге тыйым салды. 2010 жылдың мамырында Шанхай ЭКСПО-2010 кезінде көпшілік орында пижама киюге кеңес берілмеді. 2012 жылдың қаңтарында Дублиндегі Әлеуметтік қорғау департаментінің жергілікті бөлімшесі пижаманың әлеуметтік көмек алу үшін кеңсеге келген клиенттерге лайықты киім емес екенін мәлімдеді. Көптеген мектептер мен жұмыс орындарында киім талаптары пижама киюге рұқсат бермейді. 2020 жылы COVID-19 пандемиясының салдарынан Иллинойс штатының бір мектеп округі қашықтықтан оқу бойынша нұсқаулықтарды бекітті, онда қашықтықтан оқу кезінде пижама киюге болмайды және оқушылар мектептегідей киінуі керек екені айтылды. Мектептер кейде оқушылар мен қызметкерлердің мектеп рухын көтеру үшін «пижама күнін» жасайды, сол күні олар пижама киіп келеді. 20-шы ғасырдың көп бөлігінде және тіпті 21-шы ғасырдың басында, яғни 2010 жылдарға дейін, ерлер мен әйелдер теледидарда және кинода түнгі киім ретінде пижама кигенін көруге болады. Мұның басты себебі – бұл басқа киім түрлеріне қарағанда әдемі (жеңілдетілген немесе ұсынылмаған) болып саналады. Көбінесе бұл футболка немесе көйлекпен үйлестірілген шалбар түрінде болады.