Абиодун: 18 ғасырдағы Ойо патшасы, Нигерия тарихы, сауда саясаты, Дәхомеге қатысты қарым-қатынастар, әскери реформалар мен ішкі дағдарыстар туралы мақала.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нигериялық футболшы (футболшы) Абиодун (1770–1789 жылдары билік еткен) – қазіргі Нигериядағы Ойо халқының 18 ғасырдағы алафині, яғни патшасы.
the Nigerian football (soccer) player
Abiodun (reigned 1770–1789) was an 18th century alaafin, or king, of the Oyo people in what is now Nigeria.
Ойо империясы
Ойо көршілес Дагомейді бағындырғаннан кейін көп ұзамай таққа отырған Абиодун, жаңадан байыған мемлекеттің мақсаттары үшін азаматтық соғысқа тартылды. Сауда саласында, Абиодун экономикалық өсуді өзі үшін пайдалы деп есептесе, оның қарсыластары Дагомейден алынған табысты әскери кеңеюді қаржыландыруға жұмсауды жақтады. Абиодун тез арада жеңіске жетіп, жағалаудағы еуропалық саудагерлермен бейбіт сауда саясатын жүргізді. Бұл армияны айтарлықтай әлсіретіп, оның ізбасары Аволе көптеген жергілікті көтерілістермен бетпе-бет келді.
Coming to the throne shortly after the Oyo subjugation of neighboring Dahomey, Abiodun soon found himself embroiled in a civil war over the goals of the newly wealthy state. In terms of trade, while Abiodun favored economic expansion for its own sake, his opponents favored using the wealth from Dahomey's tribute to finance further military expansion. Abiodun soon proved victorious and pursued a policy of peaceful trade with the European merchants of the coast. This course significantly weakened the army, leaving his successor, Awole, facing a number of local revolts.
Ұрпақтар мен мұра
Абиодунның билігі көбінесе Ойо халқы үшін бейбітшілік пен гүлдену дәуірі ретінде есте сақталады, бірақ нигериялық драматург Феми Ософисан оны 1973 жылғы "Сарсұрау мен ән" пьесасында зәлім ретінде бейнелейді. Оның ұлы Алафин Атиба қазіргі Ойодағы биліктегі әулеттің негізін қалады. Оның немересі Кандидо да Фонсека Гальвао, Дом Оба II атағымен, Бразилияның Педро II билігі тұсында Оңтүстік Америкадағы маңызды құлдыққа қарсы күрескер болды. Оның басқа ұрпақтарының арасында 19 ғасырдың батыры Олуйоле, тарихшы Сэмюэл Джонсон, оның інісі, дәрігер Обадия Джонсон, КМД-ның алғашқы африкалық епископы Сэмюэл Ажайи Кроутер, көрнекті отарлық саясаткер Боде Томас, жаңашыл заңгер Модупе Омо Эбох, сондай-ақ Нигерияның іргесін қалаушы Герберт Маколей және исламдық қайырымдылық шаруағатымен айналысқан Мұхаммед Шитта Бей бар. Оның маңызды замандасы доктор Амео Ададевох болды. Тағы бірі, оның шөптесінің немересі Ламиди Адейеми III 1972 жылдан 2022 жылы қайтыс болғанға дейін Алафин болды.
Abiodun's reign is generally remembered as a time of peace and prosperity for the Oyo, though Nigerian playwright Femi Òsófisan portrays him as a despot in his play The Chattering and the Song (1973). His son Alaafin Atiba was the founder of the ruling dynasty in the present Oyo. His grandson Cândido da Fonseca Galvão, under the title of Dom Oba II, was an important South American abolitionist during Pedro II of Brazil's rule. His other descendants include the 19th century warrior Oluyole, the historian Samuel Johnson, his brother physician Obadiah Johnson, Samuel Ajayi Crowther, the first African bishop of the CMS, prominent colonial politician Bode Thomas, pioneering jurist Modupe Omo Eboh, as well as Nigerian founding father Herbert Macaulay & Islamic philanthropist Mohammed Shitta Bey. An important contemporary descendant was Dr. Ameyo Adadevoh. Another one, his great great grandson Lamidi Adeyemi III, was the Alaafin from 1972 until his death in 2022.