Кіріспе

Финляндияның мемлекеттік хатшысы (фин. ministerivaltiosihteeri; швед. ministerstatssekreterare) 1809-1917 жылдар аралығында Санкт-Петербургтегі императорлық сарайда Финляндияның мүдделерін өкілдік етті. 1834 жылға дейін бұл лауазымның атауы мемлекеттік хатшы болып келді. Ресей императоры Хельсинкиде генерал-губернатор арқылы өкілдік етілді. Алғашқы мемлекеттік хатшы Александр I-нің орыс кеңесшісі Михаил Сперанский болды. Сперанскийден кейін (оның өкілеттігі кезінде Финляндия істері жөніндегі комитет та осы мәселелерде маңызды рөл атқарды), бұл мемлекеттік хатшы, сенаторлар сияқты, Ұлы Герцогтіктің азаматы болуы талап етілді. Бұл мемлекеттік хатшы – императорға Финляндия істерін ұсыну құқығына монополиясы бар лауазым иесі болды. Императордың Ұлы Герцогтігіне қатысты барлық актілеріне осы мемлекеттік хатшы немесе оның өкілдері қол қоюы тиіс еді. Финляндия автономиясы қалыптасқан кезде, басқа Финляндиямен байланысты лауазымдардағы адамдар да осы монополияны қолдады және құруға көмектесті (мысалы, генерал-губернатор Александр Сергеевич Меншиков осы ерекшелікті жақтады және Санкт-Петербургте тұрып, императормен тығыз байланыста болғанымен, Ресейдің бір мезгілде Әскери-теңіз министрі ретінде, Финляндия істерін әрқашан Мемлекеттік хатшы арқылы жүргізді). Бұл дәстүрді Николай I сияқты консервативті императорлар бекітті, бұл берік үрдіс құрды. Ресейдің бас үкіметі Финляндия істеріне тиісінше араласпады, бұл министрге мүмкіндіктер берді және ресейлік министрлердің іс-қимылдарын тежеуге көптеген себептер тудырды. Тек Ұлы Герцогтіктің соңғы екі онжылдығында, орыстандыру кезеңінде ғана, жүйені бұзуға әрекеттер жасалды, бірақ бұл заңсыздыққа қатысты қарсы шабуылдарға әкелді. Вячеслав фон Плехве 1900 жылы тағайындалғаны заңсыз деп сынға түсті, өйткені ол Финляндия азаматы емес еді. Кейіннен бұл лауазымда және Хельсинкидегі сенат мүшелері ретінде орыстандырылған фин азаматтары кейде пайдаланылды.